estetikaning asosiy tushunchalari

DOC 77.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1709540263.doc estetikaning asosiy tushunchalari reja: 1. chiroylilik 2. go`zallikka qarama - qarshi bo`lgan xunuklikni go`zallikning aksi deb yurutamiz 3. ulug`vorlik 4. tabiatdagi ulug`vorlik 5. jamiyatdagi ulug`vorlik 6. san`atdagi ulug`vorlik 7. tubanlik 8. fojiaviylik 9. kulgililik. 10. hazil-mutoyiba “go`zallik” ning tugal ilmiy ta`rifi haqida biror-bir qat`iy fikr mavjud emas. biroq, go`zallikning idrok etilishi, tabiatda namoyon bo`lishi, san`atda aks etishi hamda uning jamiyat rivojiga ta`siri haqida bildirilgan fikrlar, ilgari surilgan g`oyalar, yaratilgan ta`limotlar o`zining salmog`i bilan ahamiyatlidir. inson va uning ruhiy-jismoniy, axloqiy-estetik faoliyati, tabiat va undagi hodisalar, jamiyat va unda ro`y beryotgan ijtimoiy-ma`naviy, siyosiy-iqtisodiy jarayonlar go`zalikka yondoshuvning tarixan tarkib topgan asosiy obektlaridir. shuni alohida ta`kidlash zarurki, go`zallik haqidagi qarashlar va nazariyalar markaziga “go`zallik nima?” degan savol qo`yiladi-yu, ammo ularning aksariyatida “nima go`zal?” degan javobini ko`ramiz. shuning uchun ham odatda, go`zallik ikki omil asosida yuzaga keladi. bular: inson tafakkuri va mehnatining mahsuli natijasida yaratiladigan go`zallik; inson tafakkuridan tashqarida, insonga bog`liq bo`lmagan holda yuzaga …

uchun zarur bo`lgan jihozni avvalo ko`rasiz, o`rganasiz, tomosha qilasiz, so`ngra sifatiga, qulayligiga ishonch hosil qilganingizdan keyin ehtiyojingiz uchun ishlatasiz… yarashmagan kiyimni kiyish naqadar kulgili va hunukligini tasavvur qilish qiyin emas. shunday ekan, go`zallik xususiyatlarining namoyon bo`lishida sezgilarning alohida ahamiyatga ega ekanligini e`tibordan chetda qoldirmaslik zarur. shuningdek, go`zallik haqidagi qarashlar tahlili shundan dalolat beradiki, mazkur besh sezgi ham go`zallikni to`laqonli aks ettirish uchun yetarli emas. go`zallikning namoyon bo`lishi, shakllanishi va his etishida muayyan unsurlar mezoniy vazifasini o`taydi. bular- me`yor, maqsadga muvofiqlik, tartiblilik, uyg`unlik, hamohanglik, moslik, yaxlitlik, birlik, muyanosiblik, tenglik va hokazo. mazkur tushunchalar narsa-hodisalardan bevosita yoki bilvosita ishtirok etib, undagi go`zallikni namoyon ettiradi. masalan, bahor faslining go`zalligi tabiatning uyg`onishi, ko`klamning yuz ochishi bilan, qish fasli esa oppoq qor bilan o`ziga xos go`zallikni moslik va mutanosiblik unsuri muhim ahamiyat kasb etadi. go`zallik sifatlari tug`yoniylik, maftunkorlik, foydalilik, mo`jizaviylik singari tushunchalar orqali izohlanadi. go`zallikning xususiyatlari esa qulaylik, manfaatdorlik, yoqimlilik, chiroylilik tushunchalari bilan belgilanadi. unsurlar, …

nishini, holatini, bajarilgan ish yoki qilingan harakatdagi o`zaro hamohanglikni ifodalovchi tushuncha. chiroylilikni insonlarda yoqimli taasurot qoldiradi, ammo ayni bir paytda o`sha chiroyli bo`lgan narsa hodisa yoqimsiz holatlarni ham vujudga keltiradi. masalan, “bangidevona” o`simligining guli oppoq, chiroyli bo`ladi. ammo, gulining hidi yoqimsiz, tanasidan sassiq hid chiqadi. shu ma`noda aytishimiz mumkinki, chiroylilik narsa-hodisaning yoki shakl yoki mazmunidagi xususiyatni aks ettirishi bilan kishida yoqimli taasurot qoldiradi. shuning uchun ham narsa-hodisalarning faqat shakl (tashqi) yoki faqat mazmun (ichki) mohiyatiga qarab unga go`zallik iborasini ishlatish o`rinli emas. zero, go`zallik narsa-hodisalarning faqat bir tomoningina aks ettirmaydi, aksincha u mazmun bilan shaklning uyg`unligi, mosligi, hamohangligi, maqsadga muvofiqligi asosida shakllanadi. shu ma`noda go`zallik ham obektiv ham subektiv xususiyatiga ega. tabiat go`zalligi obekt (inson) va subekt (o`simlik va hayvonot dunyosi) ning tartibi va uyg`unligiga asoslanadi. uyg`unlik va tartibning buzilishi esa tabiat va inson uchun zararli oqibatlarga olib kelishini bugungi kundagi ekologik muammolar orqali ko`rishimiz mumkin… shaxsning ijtimoiy jarayonlar bilan …

mizda amalga oshirilgan ezgu ishlarning ko`lami kengaydi. endilikda bunyodkorlik g`oyasi go`zallik tushunchasi bilan hamohang olib borilganligini, bilish, anglash va tasavvur qilish qiyin emas. buni o`zbek san`tida amalga oshirilgan ishlar orqali yaqqol ko`rishimiz mumkin. ma`lumki, san`at borliqni to`g`ridan to`g`ri ko`chib olib tasvirlamaydi, aksincha uni badiiy qiyofalar vositasida ifodalaydi. shunga ko`ra, san`at asari insonni faqat voqelikdagi go`zalliklar bilan cheklanmaslikka, ayni paytda mavjud go`zalliklarni ongli tarzda mushohada qilishga, baholashga undaydi. rassomlik san`ati go`zallikni bizga shu tariqa namoyon etadi. bu borada ro`zi chorievning “bolalik xotiralari”, “zamondoshlarim” portretlar turkumi, “farg`ona vodiysi” kabi rangtasvir asarlari fikrimizning yorqin ifodasidir. shu bois uning kartinalarini o`zbek estradasining yulduzi botir zokirov” qo`shiq deb atash mumkin” degan edi. uning “beshik” deb nomlangan kartinasida qizil gilamda o`tirgan ona beshik ustiga engashgan, gilamning milliy naqshlari, qadimiy o`zbek beshigi, ona ko`ylagining yorqin rangi, uning orqasiga tashlangan uzun soch o`rimi- bularning barchasi o`zbek xalq qo`shig`i- “qora sochim” ni yodga soladi. rassomning “anor pishganda” kartinasi ham …

hiroyda barkamol emasdir. xunuklik bir paytning o`zida ham go`zallikning, ham nafosatdan lazzatlanishning ziddidir. chunki, xunuklik lazzatlanish tuyg`usi bo`lgan jarayonda uzoqroq bo`lgan joyda vujudga keladi; u insonga hayrat baxsh etishdan, uning vujudini forig`lashdan mahrum. ulug`vorlik - ingliz nafosatshunosi e. byork go`zallikni ulig`vorlik bilan qiyoslaydi va ularni alohida tushunchalar sifatida tadqiq etadi. i. kant esa go`zallik va ulug`vorlikni uyg`unlikda rivojlanuvchi tushunchalar deb hisoblaydi. ulardan farqli o`laroq, xegel, ulug`vorlikni go`zallikning bir ko`rinishi, ulug`vorlik - zihiriy go`zallikning botiniy go`zallikka aylanishi, deb tushuntiradi. insonning narsa hodisalarga estetik va axloqiy mezonlar bilan yondashishi va ulardan yuksak hayratlanish tuyg`usini hosil qiluvchi estetik hissiyot majmuidir. ulug`vorlikning ko`lami go`zallik ko`lami kabi cheksizdir. ulug`vorlik o`zida hajm, miqdor, ko`lam, va buyuklikni mujassam etadi. shiller ulug`vorlik tushunchasini dramatiklashtiradi: u qayg`u va qo`rquvni yengish insonni qanchalik ulug`lashi va chiroy baxsh etishini ko`rsatib beradi. bu yerda u “axloqiy xavfsizlik” tushunchasini kiritdi. qurquv va dahshatga qarshi borish uchun ham xavfdan holi bo`lish lozim. jismoniy xavfsizlik …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "estetikaning asosiy tushunchalari"

1709540263.doc estetikaning asosiy tushunchalari reja: 1. chiroylilik 2. go`zallikka qarama - qarshi bo`lgan xunuklikni go`zallikning aksi deb yurutamiz 3. ulug`vorlik 4. tabiatdagi ulug`vorlik 5. jamiyatdagi ulug`vorlik 6. san`atdagi ulug`vorlik 7. tubanlik 8. fojiaviylik 9. kulgililik. 10. hazil-mutoyiba “go`zallik” ning tugal ilmiy ta`rifi haqida biror-bir qat`iy fikr mavjud emas. biroq, go`zallikning idrok etilishi, tabiatda namoyon bo`lishi, san`atda aks etishi hamda uning jamiyat rivojiga ta`siri haqida bildirilgan fikrlar, ilgari surilgan g`oyalar, yaratilgan ta`limotlar o`zining salmog`i bilan ahamiyatlidir. inson va uning ruhiy-jismoniy, axloqiy-estetik faoliyati, tabiat va undagi hodisalar, jamiyat va unda ro`y beryotgan ijtimoiy-ma`naviy, siyosiy-iqtisodiy jarayonlar go`zalikka ...

DOC format, 77.5 KB. To download "estetikaning asosiy tushunchalari", click the Telegram button on the left.

Tags: estetikaning asosiy tushunchala… DOC Free download Telegram