inson falsafasi (falasfiy antropologiya) va qadriyatlar falsafasi

PDF 36 стр. 1,4 МБ Бесплатная загрузка

36 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,4 МБ

Тип файла PDF

Страницы 36

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 36

6-mavzu: mantiq 1 8-mavzu: inson falsafasi (falsafiy antropologiya) va qadriyatlar falsafasi. texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: “falsafa” ma‟ruzachi: m.l.sharipov reja 1. inson, individ, shaxs tushunchalarining mohiyati va o‘zaro aloqadorligi. 2. ongning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. 3. qadriyatlarning shakllanishi, turlari va tavsifi. 4. jamiyatda qadrlanish va qadrsizlanish jarayonlari. 8-mavzu: inson falsafasi (falsafiy antropologiya) va qadriyatlar falsafasi. 1. inson, individ, shaxs tushunchalarining mohiyati va o„zaro aloqadorligi. qadim zamonlardan boshlab inson fenomenini tushuntirishda bir-biriga qarama-qarshi bo`lgan ikki paradigma mavjud: insonning xudo tomonidan yaratilganligi g`oyasi tabiiy tarixiy evolyusiya g`oyasi insonning yaratilishi to’g’risida diniy qarashlar nasroniylikning muqaddas kitobi «injil»da aytilishicha: «...yana xudo: «o’z suratimizga ko’ra, o’zimizga o’xshash odamni yarataylik. u dengizdagi baliqlar, ko’k yuzidagi parrandalar, chorvalar, ha, butun yer yuzi va yerda harakat qiluvchi barcha maxluqot ustidan hokimlik qilsin», — dedi. qur'oni karimda bu jarayon quyidagicha ifodalangan: «...biz insonni (odamni) loyning sarasidan yaratdik. so’ngra uni (inson naslini, avvalo) mustahkam …

2 / 36

unda grekcha «antropos» iborasi — inson, grekcha «genezis» iborasi — ildizlar, manbalar, vujudga kelish ma'nolarini bildiradi, ya'ni «antropogenez» — insonning vujudga kelishi haqidagi masaladir. inson va jamiyatning vujudga kelishi, shakllanishi muammolari ilmiy tilda antroposotsiogenez muammosi deyiladi (lot: socialis — umumiy-ijtimoiy va genesis — kelib chiqish). falsafa insonni olamning tarkibiy qismi sifatida o`rganadi. inson shunday murakkab va ko`p qirrali mavjudotki, uning mohiyati yaxlit bir butunlik sifatida inson, shaxs, individ, individuallik tushunchalari orqali ifodalanadi inson: biologik xususiyatlar ijtimoiy xususiyatlar psixik xususiyatlar dinda inson tushunchasining ma’nosi • “inson” chuqur ma’noga ega tushunchadir. ulamolar uning uchta ma’nosini yozganlar: • 1. inson so‘zi arabcha “ .uns”dan olingan bo‘lib, uni “muhabbat” deydilar - انس • 2. inson so‘zi arabcha “ .nisyan”dan olingan bo‘lib, uni “unutuvchi”deydilar - نسيان • 3. inson so‘zi arabcha “ aanasa”dan olingan. “aanasa”ning ma’nosi - آنس “ko‘ruvchi” deganidir. • demak, inson so`zining uchta ma’nosi bor: • 1....muhabbat qo‘yuvchi. 2..... unutuvchi. 3..... ko‘ruvchi. • …

3 / 36

sharoitga moslashish kabilar xos. inson boshqa mavjudotlardan sotsial xususiyatlari bilan ajralib turadi. chunonchi, til, muomala, ramziy belgilar, bilim, ong, mahsulot ishlab chiqarish, taqsimlash, iste`mol qilish, boshqarish, o`z-o`zini idora etish, badiiy ijod, axloq, nutq, tafakkur, qadriyatlar, tabu (ruxsat va ta`qiqlash) shular jumlasidandir. insonning psixik xususiyatlariga ruhiy kechinmalar, hayratlanish, g`am-tashvish, qayg`u, iztirob chekish, zavqlanish, kayfiyat kabilar kiradi. shaxs - o`zida sotsial sifatlarni mujassamlashtirgan insonni ifoda etadi. inson ta`lim-tarbiya, mehnat, muloqot jarayonida ijtimoiy tajriba, bilim, turli munosabatlar, axloqiy me`yorlar, siyosiy g`oya, milliy mafkura kabi omillar ta`sirida yashaydi, ularni o`zlashtiradi va shu jarayonda ijtimoiylashadi, ya`ni shaxs bo`lib shakllanadi. o`z-o`zini nazorat qilish, o`z-o`zini tarbiyalash, yuksak mas`uliyatni his etish, g`oya uchun kurashish, mustahkam e`tiqodga ega bo`lish, o`z fikr-hukmlarini erkin bayon etish va ijtimoiy-siyosiy faollik shaxsga xos belgilardir. shaxs mustahkam iymon-e`tiqod, g`oya va insoniy fazilatlarga ega bo`lgan, vatan, millat tuyg`usi bilan yashaydigan, o`zida davr xususiyatlarini ifoda etadigan insondir. s h a x s individuallik «har bir inson …

4 / 36

ar diniy yondashuv idealistik yondashuv materialistik yondashuv ongning kelib chiqishi va mohiyatini tushunishda uch omil mavjud: birinchidan, ong inson miyasining tashqi olamni aks ettirish layoqatidir. sog`lom miyagina shu vazifani bajara oladi. meditsina, fiziologiya fanlari bu xulosaning to`g`riligini tasdiqlaydi. ikkinchidan, ong - voqelikning ruhiy in`ikosi bo`lib, u in`ikosning oliy shakli hisoblanadi. in`ikosning istagan bir shakli ong bo`la olmaydi. in`ikosning eng oliy shakligina ong bo`la oladi. uchinchidan, ong jamiyat taraqqiyotining mahsuli. inson biologik mohiyat sifatida tabiat bag`rida dunyoga kelgan bo`lsa, ijtimoiy mohiyat sifatida jamiyat bag`rida shakllangan va rivojlangan. uning ongi ham tarixiy taraqqiyotning mahsulidir. ongning strukturasi ong elementlari sezgi, idrok, tasavvur, emotsiyalar, o`z-o`zini his etish, kayfiyatlar, tafakkur, tushuncha, hukm, xulosa, g`oyalar, iroda, xotira, diqqat, kechinmalar. ong yadrosi sezgi iroda tasavvur tafakkur tushuncha ongning shakllari va funksiyalari shakllar fikr shubha e`tiqod bilim ishonch funksiyalar refleksiv funksiya germenevtik funksiya ijodiy funksiya ijtimoiy ong tushunchasi, uning mazmuni va tarkibiy qismlari jamiyatdagi o`zgarishlarni kishilar ongida o`z …

5 / 36

o‘g‘risidagi fan - aksiologiya deb ataladi. aksiologiya grekcha so`z bo`lib, ахios - qadriyat, logos - fan, ta’limot ma’nosini anglatadi. aksiologiya falsafaning qadriyatlar masalasini o‘rganadigan va u bilan shug‘ullanadigan sohasi hisoblanadi. milliy mustaqillik yillarida ma’naviy hayotimizda ro‘y bergan muhim yangiliklardan biri qadriyatlar to‘g‘risidagi falsafaning alohida bir sohasi bo‘lgan aksiologiyaning mustaqil fan sifatida rivojlanayotganligidir. xix asrning 60-yillarida falsafaga qadriyat tushunchasi kirib keldi. bu - insoniyatning sinfiy, siyosiy, mafkuraviy manfaatlaridan ustun turadigan, olamga butunlay yangicha munosabatni ifodalaydigan tushunchalar yaratish yo„lidagi katta yutuq edi. xx asr boshlariga kelib qadriyatlar mohiyati, mazmuni va funksiyalarini o‘rganish bilan shug‘ullanuvchi falsafaning alohida bir sohasi - aksiologiyaga fransuz mutafakkiri pol lapi (1869-1927) va nemis olimi eduard fon gartman (1842-1906) asos soldilar. xx asr boshlarida olamga, ijtimoiy - siyosiy borliqqa ilmiy, diniy, badiiy-estetik yondoshishdan keskin farqlanadigan qadriyatli ong, qadriyatli munosabat va qadrlash hissi rivojlana boshladi. pol lapi (1869-1927) eduard fon gartman (1842-1906) qadriyatlar jamiyatni insonparvarlashtirishga, xalqlar, millatlar va davlatlar o‘rtasidagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 36 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "inson falsafasi (falasfiy antropologiya) va qadriyatlar falsafasi"

6-mavzu: mantiq 1 8-mavzu: inson falsafasi (falsafiy antropologiya) va qadriyatlar falsafasi. texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: “falsafa” ma‟ruzachi: m.l.sharipov reja 1. inson, individ, shaxs tushunchalarining mohiyati va o‘zaro aloqadorligi. 2. ongning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. 3. qadriyatlarning shakllanishi, turlari va tavsifi. 4. jamiyatda qadrlanish va qadrsizlanish jarayonlari. 8-mavzu: inson falsafasi (falsafiy antropologiya) va qadriyatlar falsafasi. 1. inson, individ, shaxs tushunchalarining mohiyati va o„zaro aloqadorligi. qadim zamonlardan boshlab inson fenomenini tushuntirishda bir-biriga qarama-qarshi bo`lgan ikki paradigma mavjud: insonning xudo tomonidan yaratilganligi g`oyasi tabiiy tarixiy ...

Этот файл содержит 36 стр. в формате PDF (1,4 МБ). Чтобы скачать "inson falsafasi (falasfiy antropologiya) va qadriyatlar falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: inson falsafasi (falasfiy antro… PDF 36 стр. Бесплатная загрузка Telegram