табиат билан таништириш методикасининг фан сифатида шаклланиши (1-амалий машғулот)

DOCX 27,1 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1544256229_73211.docx табиат билан таништириш методикасининг фан сифатида шаклланиши (1-амалий машғулот) режа: 1. “авесто” табиатни муҳофаза қилишга оид илк ёзма манба. 2. марказий осиё мутафаккирларининг табиатшунослик фани соҳасидаги илмий мерослари. 3.фаннинг методика сифатида яратилишида педагог асосчиларнинг қўшган ҳиссалари. “авесто” табиатни муҳофаза қилишга оид илк ёзма манба. ўрта осиё халқлари, жумладан ўзбек халқи қадимдан экологик маданият меросига эга. энг мўътабар, қадимги қўлёзмамиз “авесто” халқимизнинг бебаҳо мулки саналади. бу нодир китоб бундан ўттиз аср муқаддам шу заминда яшаган аждодларимизнинг биз авлодларга қолдирган маънавий тарихий меросидир. “авесто”, айни замонда, бу қадим ўлкада буюк давлат, юксак маънавият ва маданият бўлганлигидан гувоҳлик берувчи тарихий ҳужжатдир. “авесто” табиат, жамият ва инсон ўртасидаги муносабатларини маънавий, руҳий ва ахлоқий мезонлар орқали уйғунлаштирувчи, кишини қуршаб олган оламни ўрганишга чорлагувчи фалсафадир. “авесто”да ноёб доривор гиёҳлар ҳақида қимматли маълумотлар мавжуд. бундан ташқари, уй-жой, атроф-муҳит, табиатни муҳофаза қилиш, уни асраш тўғрисида тавсиялар берилган. “авесто”да ер, сув, хона, инсон тана аъзолари, кийим-кечакларни тоза тутиш …

ома муҳаммад ибн мусо ал-хоразмий (783-850) рисолаларидан бирида бундай деб ёзади: “билингки, дарёнинг кўзлари ёшланса, унинг бошига ғам, кулфат тушган бўлади. одамлар, дарёдан меҳрингизни дариғ тутманглар!” дарёнинг “ёшли кўзлари” деганда муҳаммад мусо ал-хоразмий нималарни кўзда тутган экан? эҳтимол, у дарё сувининг ортиқча исроф бўлишини назарда тутгандир? ваҳоланки, буюк бобомиз энг аввало дарё билан одамларнинг “бир-бирларини тушунишлари”, ўзаро меҳр-муҳаббат қўйишларини назарда тутган. 847-йилда муҳаммад ал-хоразмий “китоб сурат ал-арз” номли асарини ёзди. унда дунё океанлари, қуруқликдаги қитъалар, қутблар, экваторлар, чўллар, тоғлар, дарё ва денгизлар, кўллар ва ўрмонлар, улардаги ўсимлик, хайвонот дунёси, шунингдек, ернинг асосий бойликлари ҳамда бошқа табиий ресурслар ҳақида маълумотлар келтирилган. ушбу рисолада математика, геология, астрономия, этнография, тиббиёт, шунингдек дунё халқларининг табиий кўникмалари ва тарихий-ҳуқуқий билимлари умумлаштирилган. абу наср форобий. ўрта осиё халқлари ижтимоий-фалсафий фикрларининг энг йирик ва машхур вакилларидан бири абу наср форобийнинг (873-950 й.й.) илмий-фалсафий мероси ниҳоятда бой. унинг асарлари ҳозиргача тўлиқ аниқланмаган. немис олими м.к.броккелманнинг рўйхатида форобийнинг турли …

табиий ва инсон қўли билан яратиладиган сунъий нарсаларни ажратган. шунингдек, у табиий нарсалар табиат томонидан яратилганлигини ва бунда инсон омилининг таъсири катта эканиигини, табиий ва сунъий танлаш ҳамда табиатга кўрсатиладиган бошқа таъсирларни атрофлича баҳолаган. абу райҳон беруний (973-1048 й.й.) коинотдаги ҳодисаларни тараққиёт қонунлари, нарса ва ҳодисаларнинг ўзаро таъсири билан тушунтиришга уринади. олим ердаги баъзи ҳодисаларни қуёшнинг таъсири орқали изоҳлайди. берунийнинг фикрича, ердаги ўсимлик ва ҳайвонот оламининг яшаши учун зарур имкониятлар чекланган. лэкин ўсимлик ва хайвонлар доимо кўпайишга интилади ва шу мақсадда курашади. берунийнинг табиатшунос сифатида қуйидагича фикрлари ҳанузгача ўз долзарблигини йўқотмаган: “экин ва насл қолдириш билан дунё тўлиб бораверади. гарчи дунё чекланган бўлсада, кунлар ўтиши билан бу икки ўсиш натижасида кўпайиш чекланмайди. агар ўсимликлардан ёки жониворлардан бирор хилининг ўсишига шароит бўлмай, ўсишдан тўхтаса ҳам, бошқаларида бу аҳвол бўлмайди. улар бирданига пайдо бўлиб, бирданига йўқолиб кетмайди. борди-ю ер юзини бир хил дарахт ёки бир хил хайвон бутунлай қоплаб олса, бу ҳолда …

дир океан туби бўлган, деб таъкидлайди аллома. беруний “сайдана” деган асарида 1116 ҳил доридармонларни тавсифлаган. уларнинг 750 таси турли ўсимликлардан, 101 таси хайвонлардан, 107 таси эса минераллардан олинади. берунийнинг “қадимги авлодлардан қолган ёдгорликлар” ва “ҳиндистон” асарларида ўсимлик ва хайвонларнинг тузулиши ҳамда уларнинг ташқи муҳит билан ўзаро алоқаси ҳақида ҳам қизиқарли маълумотлар келтирилган. беруний ўзининг табиий-илмий кузатишлари, тажрибалари асосида табиатдаги ҳодисалар маълум табиий қонуниятлар асосида бошқарилади, уларни ташқаридан таъсир этувчи ҳар қандай куч ўзгартириш қобилиятига эга эмас, деган хулосага келади. абу али ибн сино (980-1037 й.й.) йирик қомусий олим сифатида танилган. унинг 450 та асари мавжуд бўлиб, бизгача 240 таси етиб келган. ибн сино асарлари орасида “тиб қонунлари” шох асари тиббиёт илмининг қомуси бўлиб, ўрта аср тиббиёт илми тарқалишининг олий чўққиси бўлиб ҳисобланади. ибн синонинг фалсафий ва тиббий илмий қарашлари унинг жаҳонга машҳур “китоб аш-шифо”, яъни “даволаш китоби” асарида баён этилган. бу асарда материя, фазо, вақт, шакл, ҳаракат, борлиқ каби фалсафий …

қида таъкидлаган. асарда бобур борган жойларнинг табиати ва ўзига хос ҳусусиятларини андижон билан таққослаган, ҳамда ўрта осиё, афғонистон, хуросон ва ҳиндистондаги хайвонот дунёси ҳақида батафсил баён этиб берган. табиат билан таништириш методикасининг фан сифатида шаклланиши ва ривожланиши таълим-тарбиянинг ўз олдига қўйган мақсади ва вазифаларини яхши билмасдан туриб ёш авлодни табиат билан танишгиришда уларни мақсадга мувофиқ тарбиялаб бўлмайди. бунинг учун халқ манфаатларини акс эттирувчи тарбиянинг мақсадлари тўғрисидаги тасаввур қандай вужудга келган ва бу тасаввурлар кейинчалик қандай ривожланганлиги ҳамда педагогик томондан қандай таъриф ва тавсиф берилганини эслаш мақсадга мувофиқдир. шуни айтиш керакки, ҳаётда ҳар бир фаннинг юзага келиши ҳаётий зарурат натижасидир. болаларни табиат билан таништириш методикаси ҳам ана шундай ҳаётий заруратнинг маҳсулидир. бу фан ўз олдига ана шу табиат элементлари воситасида ёшларни тарбиялашни мақсад қилиб қўяди. тарбия эса педагогиканинг бош вазифасидир. болаларни табиат ёрдамида тарбиялаш ҳақида ғарб педагоглари тарихда педагогика назарияси асосларини шакллантмришда қадимий грециянинг атоқли философлари платон ва аристотель, италиялик педагог …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"табиат билан таништириш методикасининг фан сифатида шаклланиши (1-амалий машғулот)" haqida

1544256229_73211.docx табиат билан таништириш методикасининг фан сифатида шаклланиши (1-амалий машғулот) режа: 1. “авесто” табиатни муҳофаза қилишга оид илк ёзма манба. 2. марказий осиё мутафаккирларининг табиатшунослик фани соҳасидаги илмий мерослари. 3.фаннинг методика сифатида яратилишида педагог асосчиларнинг қўшган ҳиссалари. “авесто” табиатни муҳофаза қилишга оид илк ёзма манба. ўрта осиё халқлари, жумладан ўзбек халқи қадимдан экологик маданият меросига эга. энг мўътабар, қадимги қўлёзмамиз “авесто” халқимизнинг бебаҳо мулки саналади. бу нодир китоб бундан ўттиз аср муқаддам шу заминда яшаган аждодларимизнинг биз авлодларга қолдирган маънавий тарихий меросидир. “авесто”, айни замонда, бу қадим ўлкада буюк давлат, юксак маънавият ва маданият бўлганлигидан гувоҳлик берувчи тарихий ҳуж...

DOCX format, 27,1 KB. "табиат билан таништириш методикасининг фан сифатида шаклланиши (1-амалий машғулот)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: табиат билан таништириш методик… DOCX Bepul yuklash Telegram