табиат фалсафаси фан сифатида

PPTX 1017.8 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1458210138_61980.pptx /docprops/thumbnail.jpeg b 1-мавзу табиат фалсафаси фан сифатида режа: 1.табиат, табиат фалсафаси тушунчалари талқин ва таъриф 2.табиатшуносликнинг ривожланиш босқичлари. 3.мустақиллик ва табиатшунослик фанлар ривожи www.arxiv.uz табиат (юнонча “рhуsiskе”- вужудга келган, дунёга келмоқ) «табиат» сўзи нарсаларнинг моҳияти ҳамма нарсаларнинг йиғиндиси ҳамда инсонни ифодалайди. инсон ўзининг келиб чиқиши ва яшаши нуқтаи назаридан табиатнинг бир бўлагидир. шу маънода табиат, мазмуни жиҳатидан, бевосита ҳамма фаолиятнинг йиғиндиси ҳамма нарса ва воқеаларнинг умумий боғланиши, умуман борлиғидир. табиат тушунчаси икки хил маънода қўлланилади. кенг маънода бутун борлиқ, оламнинг чексиз хилма-хиллигининг аниқ намоён бўлиш сифатида бунда табиат “борлиқ”, “воқелик”, “коинот”, “олам” тушунчаларининг синонимидир. уларнинг ҳаммаси бутун борлиқ йиғиндисини, шу жумладан, инсонни ҳам ифодалайди. тор маънода эса табиат инсоннинг географик муҳитини англатади. инсон ва табиат ўртасидаги муносабат инсоният цивилизациясининг тараққиёти билан боғлиқ равишда ўзгариб туради. инсон ва табиат ўртасидаги муносабатларни, уч хил ёндашув орқали ифодалаш мумкин: 1) афсонавий (мифологик) - инсонни табиатга қарамлиги; 2) илмий-технологик (инсоннинг табиат устидан ҳукмронлиги); …

вурларимиз кенгайиб боради. табиат тушунчаси материя тушунчасига яқин туради. демак, табиат хилма-хил жисмлардан ташкил топган материядир. www.arxiv.uz табиатшунослик, табииёт - табиат ҳақидаги фанлар тизими, табиий фанлар мажмуи. табиатнинг ннсон онгидаги акси бўлган табиатшунослик жамиятнинг ривожланиши билан мукаммаллашади. табиатшуносликнинг мақсади - табиат ҳодисаларининг моҳиятини аниқлаш, табиат қонунларини билиш ҳамда улардан амалда фойдаланиш имкониятларини очиб бориш. табиатшунослик, асосан, фундаментал фанлар бўлган механика, физика, кимё ва биологиядан ташкил топган. астрономия, геология, тиббиёт фанлари, қишлоқ хўжалик фанлари, техника ва технология фанлари, экология каби кўплаб билим тармоқлари шу фундаментал фанлардан келиб чиққан. www.arxiv.uz табиатшуносликнинг ривожланиш босқичлари: натурфалсафа (антик давр) табиатшунослиги. биринчи босқич www.arxiv.uz натурфалсафа (лотинча натура - табиат) табиат фалсафаси сўзидан олинган бўлиб, табиатнинг хусусиятларини фалсафий таҳлил этувчи фан маъносини беради. бу фан қадимги юнонистонда (грецияда) пайдо бўлгандир. у ўзининг тарихий тарақкиётида бир неча поғоналарни босиб ўтган. улар қуйидагилар: www.arxiv.uz қадимги юнон натурфалсафанинг биринчи поғонаси - иония даври табиатшунослиги. бу даврда файласуфлар дунёнинг асосида ётувчи …

. 544-483) фикрича оламнинг асосида олов ётади. милетлик фалес (м.а. 625-547) фикрича оламнинг асосида сув ётади. анаксимен (м.а. 585-524) фикрича оламнинг асосида ҳаво ётади. анаксимандр (м.а. 610-546) фикрича оламнинг асосида апейрон ётади. пифагор (м.а. 582-500) фикрича оламнинг асосида сонлар ётади ва дунё бешта элементдан - ер, олов, сув, ҳаво ва эфирдан ташкил топган деб ҳисоблаган. www.arxiv.uz қадимги юнон натурфалсафанинг иккинчи поғонаси - афина даври табиатшунослиги ҳисобланиб, бу даврда атомистик таълимот яратилган ва унинг равнақи аристотель таълимотига бориб тақалади. эмпедокл (м.а. 483 - 423) оламнинг асосида тупроқ, сув, ҳаво ва олов ётади деб ҳисоблаган. унинг фикрича барча нарсалар шу тўртта элементнинг турли миқдорда бирикишидан ҳосил бўлгандир. левкипп (м.а. 500-440) атомистик таълимотнинг асосчиларидан. демокрит (м.а. 460-370) левкиппдан сўнг атомистик таълимотни яхлит фалсафий концепция сифатида ривожлантирган. www.arxiv.uz қадимги юнон натурфалсафасининг учинчи поғонаси - эллинистик давр табиатшунослиги. бу босқич механика ва математика сингари фанларнинг ривожланиши билан ажралиб туради. бу даврда ижод қилган табиатшунос файласуфлар …

z натурфалсафанинг тўртинчи поғонаси - қадимги рим даври табиатшунослиги. бу даврда қуйидаги олимлар ижод қилган: лукреций тит кар (м.а. i аср) демокрит ва эпикурнинг атомистик таълимотини ривожлантирган. у ўзининг «нарсаларнинг табиати» асарида табиий борлиқнинг хусусиятлари тўғрисида фалсафий ғоялар берган. юнон астрономи клавдий птолемей (90-160) оламнинг геоцентрик системасини асослайди. унинг «альмагест» асарида оламнинг марказида ер ва унинг атрофида ой, қуёш ва бошқа сайёралар айланади деган фикр берилган. www.arxiv.uz иккинчи босқич- ўрта асрлар табиатшунослиги. www.arxiv.uz ўрта асрларда ислом фалсафаси илмий билимларга кенг йўл очади. бунинг оқибатида яқин шарқ ва марказий осиё халқлари орасидан забардаст табиатшунос олимлар етишиб чиқади. мусо ал - хоразмий (783-850) табиий-илмий билимларнинг ривожланишига беқиёс ҳисса қўшган, инсониятга ўнлик саноқ системасини, араб рақамлари номи билан аталувчи рақамлар системасини берди, нуль рақамини киритди ва уни арабчада «сифр» деб номлади. русча «цифр» сўзи шундан келиб чиққан. хоразмий алгебра фанини кашф этди, алгоритмик тартиб системасини яратди. аҳмад ал-фарғоний (797-865) йирик астроном олим бўлиб, …

билимлар системага солинди. поляк олими николай коперникнинг гелиоцентрик олам системаси қарор топди. ж.брунонинг оламларнинг кўплиги назарияси, р.декартнинг физик қонуниятлари, и.ньютоннинг механика қонунлари, г.лейбницнинг мантиқий системаси, п.лаплас ва и.кеплернинг осмон жисмлари механикаси классик табиатшуносликни юқори чўққига олиб чиқди. www.arxiv.uz тўртинчи босқич - релятивистик табиатшунослик (xx аср табиатшунослиги). www.arxiv.uz xix асрнинг охирида табиатшунослик фанларида қилинган кашфиётлар: радиоактивлик ходисаси, атомнинг мураккаб тузилганлиги ҳақидаги тасаввурлар, ёруғлик нурининг тарқалиш тезлигининг ёруғлик манбаига боғлиқ эмаслиги ҳақидаги тасаавурлар табиатшунос олимлар қаршисига олам ҳақидаги классик тасаввурларни тубдан ўзгартириш заруриятини туғдирди. 1905 йили немис олими а.эйнштейн хусусий нисбийлик назариясини яратди ва нисбийлик принципларини илгари сурди. унга кўра классик физикадаги «барча механик жараёнлар барча инерциал ҳисоб системаларида бир хилда ўтади» деган принципга «ёруғлик тезлиги ёруғлик манбаининг ҳаракатланиш тезлигига боғлиқ эмас, у доимийдир» деган принципни қўшиш лозим. а.эйнштейннинг нисбийлик назариясида фазо ва вақтнинг хусусиятлари системанинг ҳаракат тезлигига боғлиқ бўлиб, у лоренц алмаштиришларига мувофиқ келади. умумий нисбийлик назариясига кўра фазо, вақт ва …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "табиат фалсафаси фан сифатида"

1458210138_61980.pptx /docprops/thumbnail.jpeg b 1-мавзу табиат фалсафаси фан сифатида режа: 1.табиат, табиат фалсафаси тушунчалари талқин ва таъриф 2.табиатшуносликнинг ривожланиш босқичлари. 3.мустақиллик ва табиатшунослик фанлар ривожи www.arxiv.uz табиат (юнонча “рhуsiskе”- вужудга келган, дунёга келмоқ) «табиат» сўзи нарсаларнинг моҳияти ҳамма нарсаларнинг йиғиндиси ҳамда инсонни ифодалайди. инсон ўзининг келиб чиқиши ва яшаши нуқтаи назаридан табиатнинг бир бўлагидир. шу маънода табиат, мазмуни жиҳатидан, бевосита ҳамма фаолиятнинг йиғиндиси ҳамма нарса ва воқеаларнинг умумий боғланиши, умуман борлиғидир. табиат тушунчаси икки хил маънода қўлланилади. кенг маънода бутун борлиқ, оламнинг чексиз хилма-хиллигининг аниқ намоён бўлиш сифатида бунда табиат “борлиқ”, “воқелик”, “коинот”, “о...

PPTX format, 1017.8 KB. To download "табиат фалсафаси фан сифатида", click the Telegram button on the left.

Tags: табиат фалсафаси фан сифатида PPTX Free download Telegram