saponinlar kimyosi va texnologiyasi

DOC 84.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

$1502775691_68916.doc saponinlar kimyosi va texnologiyasi reja: 1. saponinlar tasnifi 2. saponinlar kimyosi 3. saponinlarning tibbiyotda ishlatilishi 4. diasponin, olish texnologiyalari glikozidlarning suvdagi eritmasi chayqatilganda tur\un ko‘pik hosil qiladi, shuning uchun ular saponinlar deb atalgan (lotincha sapo — sovun so‘zidan olingan). saponinlar fermentlar yoki suyultirilgan kislotalar ta’sirida gidrolizlanib, monosaxaridlar aralashmasiga hamda aglikon — sapogeninlarga parchalanadi. saponinlar, ayniqsa chinniguldoshlar (caryophyllaceae), primuladoshlar (navro‘zguldoshlar) (primulaceae), polemoniyadoshlar (polemoniaceae), dukkakdoshlar (fabaceae), poligaladoshlar (polygalaseae), araliyadoshlar (araliaceae), sigirquyruqdoshlar (scrophulariaceae), yamsdoshlar (dioscoreaceae), ra’noguldoshlar (rosaceae), sapindoshlar (sapindaceae), lolaguldoshlar (liliaceae), chuchmomadoshlar (amaryllidaceae), tuyatovondoshlar (zygophyllidaceae) va boshqa oilalarning vakillari tarkibida ko‘p miqdorda to‘planadi. saponinlar oq rangli amorf birikma, sapogeninlar esa kristall modda. ular suvda, suyultirilgan etil (60-70%) va metil spirtlarida yaxshi eriydi. 90% li etil spirtida esa faqat qaynatilgandagina erib, sovitilganida qayta cho‘kadi. saponinlar efir, xloroform va boshqa organik erituvchilarda erimaydi. ularning aglikonlari — sapogeninlar, aksincha turli organik erituvchilarda yaxshi eriydi. saponinlar fenollar va steroid spirtlar bilan molekulyar birikma beradi xosil bo‘lgan …$

i qichishtirib, yo‘taltiradi hamda aksirtiradi. ular iste’mol qilinganida ichki sekretsiya bezlarining suyuqlik ajratish qobiliyati kuchayadi. +on eritrotsitlarini eritish saponinlarning eng muhim va o‘ziga xos xususiyatlaridan biridir. shuning uchun saponi eritmasini venaga yuborish mumkin emas. aks holda eritrotsitlarni eritib yuborishi mumkin. iste’mol qilingan ba’zi saponinlar kuchli zahar sifatida ta’sir qilishi mumkin. zaharli saponinlar sapotoksinlar deb ataladi. saponinlar tasnifi. saponinlar aglikonlarining kimyoviy tuzilishiga qarab ikki guruhga bo‘linadi. 1. sapogeninlari triterpenlarning unumlari bo‘lgan (pentatsiklik va tetratsiklik birikmalar) saponinlar. triterpen saponinlarning suvdagi eritmasi aksariyat kislotali sharoitga ega. triterpen pentatsiklik saponinlarning aglikoni sifatida ko‘p o‘simliklarda uchraydigan oleanol, ursol, glitsirretin kislotalar boshqalar, triterpen tetratsiklik saponinlarga jenshenda uchraydigan panaksodiol va panaksotriollar misol bo‘la oladi. 2. sapogeninlari siklopentanpergidrofenantrenning unumlari (steroid birikmalar) bo‘lgan saponinlar. steroid saponinlarning suvdagi eritmasi neytral reaksiyali bo‘ladi. steroid saponinlar tabiatda triterpen saponinlarga nisbatan kamroq tarqalgan bo‘lsada, ular ko‘proq va ancha chuqur o‘rganilgan. steroid saponinlarga misol qilib angishvonagul o‘simligining saponinlaridan tigonin (sapogenini - tigogenin) va digitonin …

l - fukoza va boshqa monosaxaridlar hamda d - glyukuron va d - galakturon kislotalari uchraydi. bularning saponinlar molekulasidagi miqdori 1 tadan 10 tagacha va undan ortiq monosaxaridlar birlashmasidan tashkil topgan bo‘lishi mumkin. tarkibida triterpen saponinlar bo‘lgan o‘simliklar: o‘simlikning o‘zbekcha va lotincha nomi o‘simlikning oilasi usimlikning ishlatiladigan organi tuksiz (oddiy) qizilmiya (chuchukmiya, shirinmiya) — glycyrrhiza glabra l. dukkakdoshlar — fabaceae oilasi qizilmiya o‘simligining ildizi — radix glycyrrhizae (radix liquiritiae) zangori polemonium — polemonium coeruleum l. polemoniyadoshlar —polemoniaceae oilasi polemonium o‘simligining ildizpoyasi bilan ildizi — rhizoma cum radicibus polemonii haqiqiy jenshen — panax ginsen c.a.mey. araliyadoshlar — araliaceae oilasi jenshen o‘simligining ildizi — radix ginseng baland (man’chjuriya) araliya — aralia elata (miq.) seem. araliyadoshlar — araliaceae oilasi araliya o‘simligining ildizi — radix araliae anshuricae baland exinopanaks — echinopanax elatum nakai. araliyadoshlar — araliaceae oilasi exinopanaks o‘simligining ildizpoyasi — rhizoma echinopanacis sertuk gulli astragal — astragalus dasyantus pall. dukkakdoshlar — fabaceae oilasi …

$lli yams) — dioscorea nipponica maxim. yamsdoshlar — dioscoreaceae oilasi yams o‘simligining ildizpoyasi va ildizi — rhizoma et radix dioscoreae saponinlarni analiz qilish usullari sifat reaksiyalari. saponinlarga rangli reaksiyalar. nippon dioskareyasi ildizpoyasi, ildizlari eritmasini (yoki saponin saqlovchi mahsulotdan tayyorlangan ajratmani) probirkaga solib chayqatilsa, tur\un ko‘pik hosil bo‘ladi. +on bilan reaksiya. probirkadagi 1 ml nippon dioskareyasi ildizpoyasi, ildizlaridan olingan ajratmaga natriy xloridning 0,9 % li eritmasidagi fibrinsizlantirilgan qonni 2 % li eritmasi 1 ml qo‘shib chayqatilsa, ajratma tiniq to‘q qizil rangga o‘tadi (eritrotsitlar parchalanadi, gemolizga uchraydi). nippon dioskareyasi ildizpoyasi, ildizlaridan tayyorlangan eritmasiga qo‘r\oshin (ii)-gidroksiatsetat eritmasidan bir necha tomchi qo‘shilsa, cho‘kma hosil bo‘ladi. nippon dioskareyasi ildizpoyasi eritmasiga bariy gidroksidning to‘yingan eritmasidan (bariyli suv) bir necha tomchi qo‘shilsa, cho‘kma hosil bo‘ladi. 2 ml nippon dioskareyasi ildizpoyasi eritmasi 1 ml konsentrlangan sulfat kislota, 1 ml spirt va temir xloridning 10% li eritmasidan bir tomchi qo‘shib qizdirilsa, ko‘k-yashil rang hosil bo‘ladi (lafon reaksiyasi). 2 ml …$

$tdagi eritmasiga xolesterinning spirtdagi eritmasidan 1 ml qo‘shilsa, cho‘kma hosil bo‘ladi (steroid saponinlarga reaksiya). 1 ml xloroformdagi 2-3 mg nippon dioskareyasi ildizpoyasi eritmasiga konsentrlangan sulfat kislotadan asta-sekin qo‘shilsa, sariq (triterpen saponinlarga xos) yoki qizil (steroid saponinlarga xos) rang hosil bo‘ladi (salkovskiy-molchanov reaksiyasi). nippon dioskareyasi ildizpoyasidan juda yupqa qilib kesib olingan mikroskopik preparatni bir xil miqdordagi konsentrlangan sulfat kislota hamda 96% li spirt aralashmasiga bir oz solib qo‘yib, so‘ngra mikroskop ostida ko‘rilsa, saponinli hujayralar sariq rangga bo‘yalgan holda (keyinchalik qizil rangga o‘tadi) ko‘rinadi. shu preparatga temir xlorid eritmasidan bir tomchi tomizilsa, u holda yuqorida aytib o‘tilgan rang oldin qo‘n\ir, so‘ngra zangori-qo‘n\ir tusga aylanadi (mikrokimyoviy reaksiya). nippon dioskareyasi ildizpoyasining qaysi guruhga mansubligi quyidagi reaksiya yordamida aniqlanadi: 2 ta probirka olib, birinchisiga xlorid kislotaning 0,1 n eritmasidan (rn — 1) 5 ml, ikkinchisiga kaliy ishqorining 0,1 n eritmasidan (rn — 13) 5 ml quyiladi va har qaysi probirkaga 3 tomchidan saponinlar eritmasida (yoki …$

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "saponinlar kimyosi va texnologiyasi"

1502775691_68916.doc saponinlar kimyosi va texnologiyasi reja: 1. saponinlar tasnifi 2. saponinlar kimyosi 3. saponinlarning tibbiyotda ishlatilishi 4. diasponin, olish texnologiyalari glikozidlarning suvdagi eritmasi chayqatilganda tur\un ko‘pik hosil qiladi, shuning uchun ular saponinlar deb atalgan (lotincha sapo — sovun so‘zidan olingan). saponinlar fermentlar yoki suyultirilgan kislotalar ta’sirida gidrolizlanib, monosaxaridlar aralashmasiga hamda aglikon — sapogeninlarga parchalanadi. saponinlar, ayniqsa chinniguldoshlar (caryophyllaceae), primuladoshlar (navro‘zguldoshlar) (primulaceae), polemoniyadoshlar (polemoniaceae), dukkakdoshlar (fabaceae), poligaladoshlar (polygalaseae), araliyadoshlar (araliaceae), sigirquyruqdoshlar (scrophulariaceae), yamsdoshlar (dioscoreaceae), ra’nogul...

DOC format, 84.0 KB. To download "saponinlar kimyosi va texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: saponinlar kimyosi va texnologi… DOC Free download Telegram