metallar kimyosi

PPT 15 pages 742.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 742.0 KB

File type PPT

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

o’zbekiston respublikasi qishloq va suv xo’jaligi vazirligi andijon qishloq xo’jalik instituti o’zbekiston respublikasi qishloq vazirligi andijon qishloq xo’jaligi va agrotexnologiyalari instituti “fizika va kimyo” kafedrasi metallar kimyosi. metallar hossasini d.i.mendeleev davriy sistemasida joylashishiga bog’liqligi, metallar olishning asosiy usullari metall va qotishmalar korroziyasi, uning asosiy turlari, korroziyadan saqlash usullari 1.davriy sistemadagi o’rni 2.metallarning fizik hossalari 3.metallarning olinishi 4.metallarning kimyoviy hossalari 5.metallar va qotishmalar korroziyalari 6.metall va qotishmalarning korroziyadan saqlash usullari metallarning davriy sistemadagi o’rni d.i.mendeleev davriy sistemasidagi barcha elementlarning 80 % metallardir, elementrlardan ba'zilari. masalan oltin, platina, simob va boshqalar tabiatda sof holda uchraydi. metallarni davriy sistemada joylashiga qarab ajratishda, ularning ionlanish energiyasiga e'tibor beriladi, bu hol atomlar zaryad sonining o’zgarishi, hamda atom hajmlari e'tiborga olinadi: atom yadro sonining ortishi bilan ionlanish energiyasi va elektronga moyillik ortadi, atom radiusining ortishi bilan bu hossalar kamayadi. davrlarda chapdan o’nga borgan sari ya'ni ishqoriy metaldan inert gazlar tomon ionlanish energiyasi ortib boradi, gruppalarda yuqoridan …

2 / 15

ning ko’tarilishi bilan metallarning elektr o’tkazuvchanligi pasayadi va aksincha haroratning pasayishi bilan metallarning elektr o’tkazuvchanligi ortadi. asosiy hususiyatlardan biri, ular mehanik usulda ishlanganda oson deformatsiyalanadi (shaklini o’zgartiradi). metallar plastik bo’ladi, bolgalanadi, sim bo’lib cho’ziladi, issiqlikni yahshi o’tkazadi va h.k. metallarning o’ziga hos fizik hususiyatlari ularning ichki tuzilishi hususiyatlaridan kelib chiqadi. hozirgi zamon nazariyasiga ko’ra, metallarning kristallari musbat zaryadlangan ionlardan va tegishli atomlardan ajralib chiqqan erkin elektronlardan iborat. butun kristallarni fazoviy deb tasavvur qilish mumkin, bu panjara tugunlarida ionlar, ionlar oraligida esa tez harakatchan elektronlar bo’ladi. bu elektronlar bir atomdan boshqa atomlarga doimo o’tib turadi va goh bir atom yadrosi atrofida, goh ikkinchi atom yadrosi atrofida aylanib turadi. elektronlar muayyan ionlar bilan bog’langanligi uchun, kichikroq potensiallar ayrimasi ta'siri ostidayoq ular ma'lum bir yo’nalishda ko’cha boshlaydi va elektr toki hosil bo’ladi. metallarning elektrni yahshi o’tkazishiga sabab, ularda erkin elektronlar borligidir. agar panjara tugunlaridagi ionlar ham mutlaqo harakatsiz bo’lmay, balki sal-pal tebranib turishi …

3 / 15

orada baravarlashadi: metallning hamma massasi bir hil haroratda bo’lib qoladi. metallar solishtirma ogirliklariga qarab, shartli ravishda ikkita gruppaga bo’linadi: engil metallar: ularning solishtirma ogirligi 5 dan ortmaydi: qolgan metallar ogir metallar qatoriga kiradi. engil metallar : li, q, na, ca, mg, cs, al, b… ogir metallar:cr,zn, sn, mn, fe, cd, ni, cu,…pt,os,… metallarning olinishi ko’pgina metallar tabiatda birikmalar holida uchraydi. sanoat miqyosida sof metallar olish uchun yaroqli tabiy hom ashyoning har hil turlari rudalar deyiladi. rudalardan metallar ajratib olishning bir necha usullari mavjud. 1.elektroliz qilish usuli yuqoridagi bobda qo’rildi. 2.metallar oksidlarini ko’mir yoki uglerod (p) oksid yordamida qaytarish fe2o3+3co = 2fe+co2 3.metallar oksidlarini aktivroq metallar ta'sirida qaytarish. bu usul metallotermiya deb ataladi. hozirgi vaqtda metallotermiya asosan qiyin suyuqlanuvchan metallar olish uchun qo’llaniladi. cr2o3+2al = al2o3 + 2cr bu usulda qaytarish alyuminotermiya deyiladi. 4.sul'fidli rudalarni quydirib, hosil bo’lgan metall oksidlarni ko’mir yoki vodorod ta'sirida qaytarish. zns+3o2 = 2zno+2so2 zno+c = zn+co …

4 / 15

ntlari vodorod bilan reaksiyaga kirishib gidridlarni hosil qiladi. 2na + h2 = 2nah bu erda vodorod manfiy zaryadni namoyon qiladi. huddi …. ning tuzilishiga o’hshaydi. ve va mg niydan tashqari bu gruppacha elementlari ammiak bilan amidlar hosil qiladi. na + nh3 = nanh2 + h2 nanh2 + h2o = naoh + nh3 3mg + 2nh3 = mg3n2 + 3h2 ca + nh3 = cah2 + n2 bu gruppacha elementlari suv bilan (ve va md dan tashqari) reaksiyaga kirishib vodorod ajratib chiqaradi. 2na + 2h2o = 2naoh + h2 mg + h2o= mgo + h2 metal emaslar bilan reaksiyaga kirishib tuzlar nitridlar hosil qilishi mumkin. li +cl2 = 2licl 6li + n2 = 2li3n nitridlarga suv ta'sir ettirilsa mg3n2 + 6h2o= mg(oh)2 + 2nh3 karbidlarga suv ta'sir ettirilsa cac2 + h2o = ca(oh)2 + c2h2 hosil bo’ladi. nazorat savollari 1.metallarni davriy sistemadagi o’rni 2.ionlanish energiyasi nima?: 3.metallar qanday usullarda olinadi? 4.metallar …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metallar kimyosi"

o’zbekiston respublikasi qishloq va suv xo’jaligi vazirligi andijon qishloq xo’jalik instituti o’zbekiston respublikasi qishloq vazirligi andijon qishloq xo’jaligi va agrotexnologiyalari instituti “fizika va kimyo” kafedrasi metallar kimyosi. metallar hossasini d.i.mendeleev davriy sistemasida joylashishiga bog’liqligi, metallar olishning asosiy usullari metall va qotishmalar korroziyasi, uning asosiy turlari, korroziyadan saqlash usullari 1.davriy sistemadagi o’rni 2.metallarning fizik hossalari 3.metallarning olinishi 4.metallarning kimyoviy hossalari 5.metallar va qotishmalar korroziyalari 6.metall va qotishmalarning korroziyadan saqlash usullari metallarning davriy sistemadagi o’rni d.i.mendeleev davriy sistemasidagi barcha elementlarning 80 % metallardir, elementrlardan ba'zilari. mas...

This file contains 15 pages in PPT format (742.0 KB). To download "metallar kimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: metallar kimyosi PPT 15 pages Free download Telegram