tuproqlar kimyosi

DOC 61,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1523174866_70837.doc tuproqlar kimyosi reja: 1. yer po`stining kimyoviy tarkibi. 2. tuproq eritmasi va reaksiyasi. 3. tuproqning suvli so`rimi. 4. tuproqning organik qismi. 5. tuproqning unumdorligi. 6. ikkilamchi sho`rlanish. 7. qo`shimchalar. tuproqlarning kimyoviy tarkibi nurash po`stining kimyoviy tarkibiga bog`liq. nurash po`stining bu xususiyati turli hududlarda farqlanadi (3-mavzuga qarang). nurash po`stining tarkibi yer po`stining (litosferaning) kimyoviy tarkibiga monand. yer po`stining kimyoviy tarkibini ilk bor o`rgangan olim frank uiglsuort klarkdir (1847-1931). u 1883-1924 yillarda aqsh geologiya qo`mitasida bosh kimyogar bo`lib ishlagan. 1988 yilda yer yuzasining turli joylardan olingan 880 ta tog` jinslari namunasini o`rganib, uning kimyoviy tarkibini aniqlaydi. klark 1888 yilda yer po`stidagi 10 ta elementni aniqlagan bo`lsa, 1924 yilda g.vashington bilan birga 50 ta elementni e'lon qiladi. a.y.fersman esa 1923 yilda klark xizmatini hisobga olib, tabiiy tizimlardagi kimyoviy elementlarning o`rtacha miqdorini “klark” deb atashni taklif qiladi. yer po`stining kimyoviy tarkibi (klark bo`yicha, 1888 y.) kislorod 46,28 magniy 2,77 kremniy 28,02 kaliy 2,47 …

l2+, al3+ ionlar ko`p bo`ladi. tuproq eritmasi reaksiyaga ega bo`lib, u kislotali va ishqoriy neytral muhitini hosil qiladi. agar tuproq asoslarga to`yinmagan bo`lsa u kislotali muhitga ega bo`ladi. tuproqning reaksiya muhiti suvli so`rim orqali aniqlanadi va u rn bilan belgilanadi: rn=7,0 dan past bo`lsa –ishqoriy muhit rn=7,0 bo`lsa neytral muhit rn=7,0 dan baland bo`lsa kislotali muhit podzollashgan va qizil tuproqlarda rn= 4-6 qora tuproqlarda – 5,8-7,5 bo`z tuproqlarda – 7-8 sho`r tuproqda – 10-11 shimol tuproqlarida juda kam 3,5 podzol tuproq – kuchli kislotali, buni ohak neytrallaydi sho`rtoq tuproq esa – kuchli ishqoriy muhitga ega bo`lib buni gips neytral holga keltiradi. madaniy o`simliklar uchun tuproq eritmasi rn 4-8 o`rtasida bo`lishi qulaydir. suli uchun 5-6 beda uchun 5,8 – 6,4 nuhat uchun 5,5 – 6,4 bugdoy uchun 6,6 – 7,8 lavlagi uchun 7,0 – 7,5 g`o`za uchun 6,8 – 8,5 tuproqning suvli so`rimi (vodnaya vыtyajka). tuproq tarkibi turli xil tez eriydigan …

.tyurin, m.m.kanonova va v.v. ponomaryovalar bu borada, o`z tadqiqot ishlari natijalaridan kelib chiqib, tuproqning organik qismi – gumus kislotalari va mineral moddalarning organomineral kompleksidan iborat ekanligini aytadilar. tuproqdagi organik moddalar 2 qismga: 1) o`simlik va hayvon qoldiqlari oqsil moddalar (proteinlar), yog`, mum, oshlovchi moddalar bo`lib. bular tuproq tarkibidagi organik moddalarning 15% ni tashkil qiladi. 2) chirindi moddalar - tuproqdagi organik moddalarining 80-90% ni tashkil qiladi. bularga: fulvokislotalar – suvda eriydi, quruq holda qo`ng`ir – sarg`ish rangda bo`ladi. gumin kislotalari – suvda erimaydi, qo`ngir va qora rangda bo`ladi. gumin – birorta eritmada erimaydi. u tuproqning mineral qismi bilan birikkan bo`ladi. chirindi (gumus) tuproqni kul va azotga boyitadi. u qanchalik tuproq tarkibida ko`p bo`lsa, mikroorganizmlar shunchalik ko`p yashaydi va ozuqa elementlari ko`p to`planadi. tuproqdagi gumus miqdori: o`tloq qora tuproqlarda – 600-1000 t/ga, keng bargli o`rmon tuproqlarida 300 t/ga, taygada 100 tga, tundrada 70 t/ga atrofida bo`ladi. o`simlik to`shagi tundra va taygada 40-50 …

an unumdorlikka ega. unumdorlik tuproqdagi fizik, kimyoviy va biologik jarayonlarning oqibatidir. u bitta, ikkita omilga bog`liq emas. tog` jinslari maydalanib ozuqa moddalarni ushlanib qolishiga imkon yaratadi. bu esa o`z navbatida mikroorganizmlarning kirib kelishiga imkon beradi. natijada «tuproq-organizmlar» o`rtasida modda va energiyaning kichik biologik aylanma halqasi hosil bo`ladi. o`simlik tomirlari tuproqdagi kul (zol) moddalarni yuqoriga ko`taradi. pirovard natijada biologik aylanma harakat tuproqda unumdorlikning hosil bo`lishiga sabab bo`ladi. demak o`simliklar evolyutsiyasi tufayli unumdorlik orta boradi. o`simliklar uchun ozuqa moddalardan tashqari nam va havo ham muhim omillardan hisoblanadi. shu bilan birga strukturali tuproqlarda unumdorlik yuqori bo`ladi. unumdorlik tabiiy va sun'iy bo`ladi. dehqon unumdorlikni oshirish uchun agromeliorativ tadbirlarni olib boradi va buning natijasida “dehqon kimyosi” degan tushuncha hosil bo`ladi. dehqon texnikasi, ularning soni, sifati tuproq unumdorligiga katta ta'sir qiladi. bu o`z navbatida mehnatning oqibatidir. demak, unumdorlik kimyoviy, fizik, biologik va antropogen jarayonlarning uyg`unligi oqibatidir. unumdorlik tuproqdagi ozuqa moddalarining o`zlashtirilish darajasiga qarab: imkoniy va samarali …

tuproqdagi namlik muhim ahamiyatga ega. bir tonna bugdoy hosili yetilguncha 500 t, bir tonna sholi hosili uchun 1000 t suv sarf bo`ladi. tuproqda ortiqcha nam bo`lsa, kislorod kamayadi, karbonat angidridi ortadi. aerob bakteriyalar o`rnini anaerob bakteriyalar egallaydi. natijada ildiz rivojlanmaydi. tuproqda 8-12 % kislorod bo`lganda ildizga salbiy ta'sir qiladi. 5% dan kamayganda esa ildiz o`ladi. tuproqlarning sho`rlanish darajasiga ko`ra tabaqalanishi (pankov, 1970) № sho`rlanish darajasi qattiq qoldiq, % xlor, % 1 sho`rlanmagan 3 > 0.3 tuproq unumdorligi uchun muhim, omillardan yana biri – issiqlik bo`lib, hisoblanadi. harorat har 1000 oshganda kimyoviy jarayon 2-3 marta ortadi. harorat 00 dan past bo`lsa biologik jarayonlar to`xtaydi. unumdorlikka ba'zi tuzlar – xlor, sulfatlar va soda kabilar salbiy ta'sir qiladi. unumdorlikni oshirishda agromeliorativ tadbirlar zarur. ikkilamchi sho`rlanish. ikkilamchi sho`ralanish qurg`oqchil iqlimli rayonlarga xos jarayondir. bunda kapillyar naylar orqali tuproqda tez eriydigan tuzlarning yer betiga chiqishi sodir bo`ladi. agar haydalma qatlamda tuz 1 %dan ortsa, hosildorlik …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproqlar kimyosi"

1523174866_70837.doc tuproqlar kimyosi reja: 1. yer po`stining kimyoviy tarkibi. 2. tuproq eritmasi va reaksiyasi. 3. tuproqning suvli so`rimi. 4. tuproqning organik qismi. 5. tuproqning unumdorligi. 6. ikkilamchi sho`rlanish. 7. qo`shimchalar. tuproqlarning kimyoviy tarkibi nurash po`stining kimyoviy tarkibiga bog`liq. nurash po`stining bu xususiyati turli hududlarda farqlanadi (3-mavzuga qarang). nurash po`stining tarkibi yer po`stining (litosferaning) kimyoviy tarkibiga monand. yer po`stining kimyoviy tarkibini ilk bor o`rgangan olim frank uiglsuort klarkdir (1847-1931). u 1883-1924 yillarda aqsh geologiya qo`mitasida bosh kimyogar bo`lib ishlagan. 1988 yilda yer yuzasining turli joylardan olingan 880 ta tog` jinslari namunasini o`rganib, uning kimyoviy tarkibini aniqlaydi. klark 1888 y...

Формат DOC, 61,5 КБ. Чтобы скачать "tuproqlar kimyosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproqlar kimyosi DOC Бесплатная загрузка Telegram