tuproqning sho’rlanganlik xarakteri (tipi)ni aniqlash

DOCX 4 pages 34.5 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.5 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

tuproqning sho’rlanganlik xarakteri (tipi)ni aniqlash sho`rlangan tuproqlar sharoit-da qishloq xo`jalik ekinlarini ekish boshlanishdan oldin (erta bahorda) tuproq tarkibida o`sim-liklarni o`sishi va rivojlan-ishiga salbiy ta`sir etadigan tuzlar tulig`icha yuvib yuborilish kerak. aks holda bunday tuproqlarda ekilgan urug`lar, ko`chat va maysalar nobud bo`ladi. sho`r yuvish ishlarini yuqori darajada o`tkazilishi tuproq tarkibidagi tuzlarni tuliq yuvilishi bilan xarakterlanadi. shu maqsadda har yili erta bahorda tuproq tarkibidagi tuzlarni yo`l qo`yilishi mumkin bo`lgan miqdori o`rganiladi. o`rganish natijalari bo`yicha ekin ekishga qadar tuzning me`yori yo`l qo`yilishi mumkin bo`lgan me`yoridan ortiq bo`lsa tuproq qayta yuviladi. tarkibida qishloq xo`jalik ekinlarining o`sish va rivojlanishiga salbiy ta`sir ko`rsatadigan darajada suvdan eridigan tuzlar bo`lgan tuproqlar sho`rlangan tuproqlar deb aytiladi. tuproqning tarkibida uning og`irligiga nisbatan 0,3% tuz bo`lsa, sho`rlanmagan, 0,3-0,8% gacha kuchsiz sho`rlangan, 0,8-1,2% bo`lsa, o`rtacha sho`rlangan va 2% hamda undan ortiq tuz bo`lsa kuchli sho`rlangan tuproqlar deb aytiladi. har bir meliorativ rayon uchun sho`rlanish darajasining aloxida shkalasi mavjud. mirzachul sharo-itida tuproqlar xlori …

2 / 4

meliorativ jihatdan tayyor emasligini ko`rsatadi. ushbu holatda tuproq-ning sho`ri to`liq yuvilmagan deyiladi. tuproqda yo`l qo`yilishi mumkin bo`lgan tuz miqdorini aniqlash, sho`r yuvish me`yorlarini belgilashda muxim ahamiyatiga ega. tuproqdagi tuzlarning miqdori va tarkibini o`rganish uchun uning qatlamlaridan namuna olinadi. namunalar ayrim olingan dalalarda sho`rlanish darajasi o`rganilayotgan 1,0-1,5 m chuqurlikda har 5-10 sm dan konvert usulida kamida 5 ta nuqtadan olinadi. olingan namunalar suvli surim tayyor-lanadi. daladan olingan tuproq namunalari laboratoriyada (uy havosida) quritiladi va xovonchada maydalanib teshikchalari 1 mm diametrda bo`lgan elakdan o`tkaziladi. so`ngra ulardan o`rtacha 30 g analitik namuna olinadi. namuna vltk-500 elektr tarozisi yordamida olingani ma`qul. suvli surim tayyorlash uchun daladan olib kelingan tuproq namunasi (har bir qatlamdan 30-40 gramm tuproq olinadi) shisha idishga solinadi va ustiga tuproqqa nisbatan 5 marta ko`p suv qo`yiladi. idishning og`zi tiqinch bilan berktilib yaxshilab chayqaladi, so`ngra qalin filtr orqali ikkinchi idishga o`tkaziladi. suzib olingan eritma suvli surim deyiladi. olingan namunalardan har bir qatlam …

3 / 4

nadi va quyidagi formula asosida aniqlanadi. bunda - qatlamdagi tuz miqdori, %; h - qatlam qalinligi, sm. yuqoridagi jadval ma`lumotlari asosida tuproq tarkibidagi tuzlarni o`rtacha haqiqiy miqdorini aniqlashni ko`rib chiqamiz. 23-jadval tuzlarning o`rtacha arifmetik miqdorini hisoblash namuna olingan chuqurliklar, sm tuzlarning tuproq og`irligiga nisbatan% miqdorlari quruq qoldiq xlor 0-5 1,246 0,090 5-10 0,950 0,078 10-20 0,740 0,065 20-30 0,685 0,060 30-50 0,612 0,045 50-70 0,440 0,027 70-100 0,546 0,030 jami: 5,219 0,395 o`rtacha arifmetik miqdori: 0,746 0,056 demak, aniqlash jarayonida tuproqdagi tuzlarning o`rtacha haqiqiy miqdori quruq qoldiq bo`yicha 0,607 ga xlor ioni bo`yicha 0,044% teng bo`lgan. o`rtacha arifmetik miqdori esa 0,746% va 0,056% edi (24 jadval). agar tuproq namunasi olingan chuqurlik bir-birini takrorlasa (masalan, 0-5, 5-15, 15-30, 35-65, 65-90, 90-100) sonlar ham bir-biriga yaqin bo`lsa, o`rtacha miqdorni soddaroq yo`l bilan hisoblash mumkin (25 jadval). bunda olingan chuqurlikdagi tuz miqdori shu chuqurlikning takrorlanishiga ko`paytiriladi, so`ngra chiqqan sonni jamlab namuna olingan umumiy …

4 / 4

na olingan chuqurliklar, sm gorizont qalinligi, sm gorizont qalinligi takrorlanishi tuz miqdori (%) va qatlam qalinligining ko`paytmasi 0-5 5 1 0,660x10,660 5-15 10 2 0,545x21,090 15-30 15 3 0,456x31,368 30-65 35 7 0,352x72,464 65-90 25 5 0,540x52,700 90-100 10 2 0,394x20,788 takroriyliklar: 20 ko`paytmalar yig`indisi: 9,070 o`rtacha haqiqiy miqdor: 9,070:200,454% topshiriq 26, 27-jadvallarda keltirilgan ma`lumotlardan foydalanib tuproqdagi tuzlarning o`rtacha haqiqiy miqdorini hisoblang. 26-jadval topshiriq 1 uchun ma`lumotlar tuproq gorizontlari, sm quruq qoldiq, % 0-15 0,940 15-30 0,850 30-50 0,720 50-70 0,510 70-100 0,570 100-120 0,640 27-jadval topshiriq 2 uchun ma`lumotlar tuproq gorizontlari sulfat-ioni,% 0-5 0,510 5-25 0,420 25-50 0,450 50-75 0,430 75-100 0,470 kerakli narsalar: sho`rlangan tuproq namunasi, burg`u, kolbalar, silindrlar,shtativ, distilyator, elektr tarozisi, filtr qog`ozi va boshqalar. nazorat uchun savollar: 1. laboratoriya sharoitida tuproq tarkibida yo`l qo`yilishi mumkin bo`lgan tuz miqdori qanday usul bilan aniqlanadi? 2. tuproq namunalari qaysi tartibda olinadi? 3. suvli so`rim tayyorlashdan qanday maqsad ko`zlanadi? 4. …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqning sho’rlanganlik xarakteri (tipi)ni aniqlash"

tuproqning sho’rlanganlik xarakteri (tipi)ni aniqlash sho`rlangan tuproqlar sharoit-da qishloq xo`jalik ekinlarini ekish boshlanishdan oldin (erta bahorda) tuproq tarkibida o`sim-liklarni o`sishi va rivojlan-ishiga salbiy ta`sir etadigan tuzlar tulig`icha yuvib yuborilish kerak. aks holda bunday tuproqlarda ekilgan urug`lar, ko`chat va maysalar nobud bo`ladi. sho`r yuvish ishlarini yuqori darajada o`tkazilishi tuproq tarkibidagi tuzlarni tuliq yuvilishi bilan xarakterlanadi. shu maqsadda har yili erta bahorda tuproq tarkibidagi tuzlarni yo`l qo`yilishi mumkin bo`lgan miqdori o`rganiladi. o`rganish natijalari bo`yicha ekin ekishga qadar tuzning me`yori yo`l qo`yilishi mumkin bo`lgan me`yoridan ortiq bo`lsa tuproq qayta yuviladi. tarkibida qishloq xo`jalik ekinlarining o`sish va rivojlanishi...

This file contains 4 pages in DOCX format (34.5 KB). To download "tuproqning sho’rlanganlik xarakteri (tipi)ni aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqning sho’rlanganlik xarak… DOCX 4 pages Free download Telegram