tuproq hosil qiluvchi omillar va ularning ahamiyati

DOC 91,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1523174823_70836.doc r p d 1 h a x 100 × » tuproq hosil qiluvchi omillar va ularning ahamiyati reja: 1. iqlim va tuproq 2. relyef va tuproq 3. biologik omillar va tuproq 4. tuproqlar fizikasi tuproqning paydo bo`lishida barcha tabiiy geografik omillar, inson, hatto vaqt ham ishtirok etadi. bu g`oya birinchi bor v.v. dokuchayev tomonidan batafsil talqin qilingan. ularning birortasi bo`lmasa tuproq hosil bo`lmaydi. tuproqning paydo bo`lishida tog` jinslari (grunt) yoki nurash po`sti asosiy o`rin tutadi. tuproqning ona jinsi bu eng avvalo nurash po`stidir. nurash po`stining fizik-kimyoviy xususiyatlari bu o`rinda juda muhim (bu mavzu oldingi va keyingi ma'ruzalarda ham o`z ifodasini topgan). 1. iqlimiy sharoit tuproqning paydo bo`lishda yetakchi omillardan biri hisoblanadi. masalan, sibirsev va a.i.voyeykovlar bu g`oyaning tarafdorlaridir. 2.quyoshdan kelayotgan nurli energiya yer betiga tushib issiqlik energiyasiga aylanadi. harorat kimyoviy jarayonlarni tezlashtiradi. tuproq eritmasidagi gazlarning erishi, tuproqning qattiq va suyuq, holatlarining nisbati hamda, kalloid zarralarning faoliyati haroratga bevosita bog`liq. …

ibi kelgusi ma'ruzalarda yoritilgan.) tuproqni paydo bo`lishi va yashashi, rivojlanishida shamol asosiy omillardan biri, ayniqsa faol shamol (tezligi 5 m/sek va undan ortiq bo`lganda). bu jarayon ayniqsa cho`l zonalari uchun o`ta muhim hisoblanadi. shamol eroziyasi odatda deflyasiya deb tilga olinadi. eroziya lotincha so`z bo`lib «yemirilish» degan ma'noga ega. eroziya qumli cho`llarning hosil bo`lishi yoki eol jarayonlari bilan bevosita bog`liq. cho`l zonasida tuz va changni ko`chishi, to`planishi, tuproq yuzasini yalanglanishi tufayli cho`llanish, ya'ni tuproqlarning kambag`allashuvi ro`y beradi. bu jarayon keyingi yillarda orol buyi, orol havzasida joylashgan hududlar uchun juda katta iqtisodiy zarar keltirmoqda. relyef omili. bu omilning ahamiyati juda muhimdir. birinchidan issiqlik va atmosfera yog`inlarining yer yuzida taqsimlanishi relyef bilan bog`liq. ikkinchidan, nurash mahsulotlarini joylashuvi, tuproq denudatsiyasi relyefning mutlaq balandligi va nishabligiga bog`liqdir. makrorelyef, mezorelyef, mikrorelyef shakllari tuproqlardagi modda va energiya almashinuvi jadalligini, yo`nalishini belgilab beradi. avtomorf, gidromorf tuproqlar relyefga, sizot suvlarining chuqurligiga mos holda shakllanadi. relyef nishabligi: 0-50 bo`lganda tuproq …

nnaga; chimli poyazolda 3 tga; qora tuproqda 5 tga bo`z tuproqlarda 4 tga gacha bo`ladi. aerob mikroorganizmlar kislorod yetarli bo`lgan sharoitda yashaydi. ular turli kislotalarni ham hosil qiladi. anaerob lar esa erkin kislorod bo`lmagan sharoitda yashaydilar. ular ta'sirida achish – bijg`ish, denitrafikatsiya va boshqa jarayonlar rivojlanadi. avtotorf bakteriyalar – uglerod va azotga ehtiyoj sezmaydi. bularda azot oltingugurt va temir to`plovchilar bor. geterotrof bakteriyalar esa o`lgan hayvon qoldiqlari, bakteriyalar chirishidan ajralib chiqqan mineral moddalar bilan oziqlanadi. o`simliklar va tuproq. o`simliklar fotosintez tufayli organik birikmalar to`playdi. ularning qoldiqlari esa chirindiga aylanadi. o`simliklar: daraxt, o`t-ko`kat, suv-botqoq guruhlarga bo`linadi. daraxt – o`rmonlar o`rmon qiyini (to`shagi) hosil qiladi,ular esa tuproq paydo bo`lishida va kimyoviy jarayonlarni kechishida muhim o`rin tutadi. o`t-ko`kat o`simliklari tuproqning yuqori qismida qalin chim hosil qiladi va chirindili qatlamni tashkil qiladi. suv-botqoq o`simliklari ayniqsa, mox qoplami muhim ahamiyatga ega. ular tuproq yuzasida o`sadi. moxning nam sig`imi katta bo`lib, ko`p miqdordagi suvni ushlab tura …

, yuqoridan tushgan eritmalar shu qatlamda to`planib qoladi. nam kamaygan paytda esa qotishmalar hosil bo`ladi. 2. turli xil maxalliy, mineral o`g`itlar solinadi, buning natijasida mikroorganizmlarning rivojlanish sharoiti o`zgaradi. 3. sug`orish tufayli tuproqning issiqlik, namlik va havo xossalari o`zgaradi. har yili 1 gektar yerga 0,5-2,0 mm. sug`orma qatlam hosil bo`ladi. ularning qalinligi joylarda 1-2 metr va undan qalin ham bo`ladi. rangi bo`z yoki qo`ng`ir bo`z tusda bo`ladi. 4. yovvoyi o`simliklar yo`qolib uning o`rnini madaniy o`simliklar egallaydi. inson ta'sirida tuproqlarda ikkilamchi sho`rlanish, namiqish, botqoqlanish kimyoviy ifloslanish kabi salbiy jarayonlar ham sodir bo`ladi. tuproq hosil bo`lishida vaqtning ahamiyati tuproq vaqt ishtirokisiz hosil bo`lmaydi va turg`un turmaydi. tog` jinslarining gipergen o`zgarishlari juda muhim. karbonatli jinslar 250-500 yilda 2,4 sm li nurash qatlamini hosil qiladi. geologik davrlar davomida iqlimiy sharoit, relyef hamda yerning kimyoviy tarkibi o`zgarib keladi, shu bilan birga xayvonot olami va o`simliklar dunyosi rivojlanadi. shunga ko`ra nurash ham, tuproq ham o`z navbatida o`zgara …

. qatlamlar asosan 3 ga bo`linadi va ular lotin harflar bilan belgilanadi. a – ustki, qatlam bo`lib bu ham o`z navbatida qatlamchalarga bo`linadi: ao – o`simliklar qiyi (to`shagi); a1 – chirindili – akkumlyativ qatlam, chirindi – (gumus) qatlami; a2 – yuvilma yoki elyuvial – suv yuvib ayrim moddalarni pastga tushiradi. *b – illyuvial oraliq - shimilma qatlam. yuqoridan kelgan moddalar shu qatlamda to`planadi _________________________________________ *b – o`tuvchi (oraliq)- ilyuvial (shimilma).qatlam m=a+b – tuproqning qalinligini (m) tashkil qiladi. qalinlik bir necha sm-dan 150-250-300 sm.gacha bo`ladi. qadimgi madaniy-agroirrigatsion qatlam ( ayniqsa o`rta osiyoda) qalin bo`ladi. s – ona jins – turlicha bo`ladi. 2. tuproqning rangi – ona jinsga bog`liq holda xilma-xil bo`ladi. tuproq tiplari uning rangiga (tusiga) qarab nomlanadi. lekin, bular nisbiy bo`lib birontasi ustunlik qiladi va o`sha inobatga olinadi. buyo`q tuproqshunos olim s.a.zaharov tuproqlarning ranglar uchburchagini quyidagicha tavsiya etgan: s.a.zaxarov fikriga ko`ra, tuproqlarning ranglari shu 3 rangning uyg`unligidan hosil bo`ladi. qora …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tuproq hosil qiluvchi omillar va ularning ahamiyati" haqida

1523174823_70836.doc r p d 1 h a x 100 × » tuproq hosil qiluvchi omillar va ularning ahamiyati reja: 1. iqlim va tuproq 2. relyef va tuproq 3. biologik omillar va tuproq 4. tuproqlar fizikasi tuproqning paydo bo`lishida barcha tabiiy geografik omillar, inson, hatto vaqt ham ishtirok etadi. bu g`oya birinchi bor v.v. dokuchayev tomonidan batafsil talqin qilingan. ularning birortasi bo`lmasa tuproq hosil bo`lmaydi. tuproqning paydo bo`lishida tog` jinslari (grunt) yoki nurash po`sti asosiy o`rin tutadi. tuproqning ona jinsi bu eng avvalo nurash po`stidir. nurash po`stining fizik-kimyoviy xususiyatlari bu o`rinda juda muhim (bu mavzu oldingi va keyingi ma'ruzalarda ham o`z ifodasini topgan). 1. iqlimiy sharoit tuproqning paydo bo`lishda yetakchi omillardan biri hisoblanadi. masalan, sibirsev ...

DOC format, 91,0 KB. "tuproq hosil qiluvchi omillar va ularning ahamiyati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tuproq hosil qiluvchi omillar v… DOC Bepul yuklash Telegram