бугунги кунда ўзбек тили ва адабиёти фанига қўйилган талаблар. дтс, ўқув дастурлари, янги дарсликлар таҳлили

DOC 144,5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662843855.doc бугунги кунда ўзбек тили ва адабиёти фанига қўйилган талаблар бугунги кунда ўзбек тили ва адабиёти фанига қўйилган талаблар. дтс, ўқув дастурлари, янги дарсликлар таҳлили режа: 1. дтс, дастур, дарсликлар таҳлили. 2. ўқув материалларининг дарсликда берилиши. 3. машқлар тизими. 4. методик тавсиялар. ўзбек тили мустақил ўзбекистон республикасининг давлат тили бўлиб, унинг умумтаълим мактабларида ўқитилиши давлат аҳамиятига молик масала саналади. ўшларда ижодий тафаккур, ижодий изланиш, турли имкониятлардан энг мақбулини танлай олиш кўникмаларини шакллантириш ва ривожлантириш, уларни миллий қадриятларимиз, удум ва анъаналаримизга ҳурмат руҳида тарбиялашда ўзбек тили фанининг тутган ўрни ва имкониятлари бениҳоя каттадир. айниқса, мустақил республикамиз учун тадбиркор ва ижодкор инсонни тайёрлаш масаласи кўндаланг бўлиб турган бир шароитда бу фаннинг ўқитилиши янада муҳимроқ аҳамият касб этади. таълим ислоҳоти жадал суръатлар билан олиб борилаётган даврда ечилиши лозим бўлган яна бир муҳим масала – дарслик муаммосидир. зеро, «эски қолипда, мустабид даврда ёзилган дарсликлардан фойдаланиб, эски мафкурадан халос бўлмасдан болаларимизни янгича фикрлашга ўргатолмаймиз». умумтаълим …

т:ижод дунёси, 2001 5. 6-синф т:ўқитувчи, 2000 6. 7-синф т:ўқитувчи, 1997 7. 8-синф т:ўқитувчи, 2001 8. 9-синф т:ўқитувчи, 2001 9. 10-11-синф т:ўқитувчи, 2001 ўар қандай тилни ўргатишда ўқув материалининг мазмуни муҳим масала ҳисобланади. юқорида айтилганидек, ўқув материалини унинг келгусида фойдалилиги нуқтаи назаридан танлаш, ўқувчиларга тақдим этишда эса фанлар орасидаги боқланишга асосланиш яхши самара беради. фанлар орасидаги боқланишни шартли равишда уч гуруҳга ажратиш мумкин: 1. маълумки, ўзбек тили ва ўзбек халқининг тарихи бир-бири билан чамбарчас боқлиқ. халқ тарихида рўй берадиган ўзгаришлар энг аввало тилнинг луқат таркибида кўринади. сўз бирикмаси ва ибораларнинг келиб чиқиши, этимологияси ҳақидаги маълумотлар таълим мазмунининг болалар учун қизиқарли бўлишини таъминлайди. масалан, кўп ўқувчилар форс-тожик, араб ва европа тилларидан ўзбек тилига турли сўзлар ўзлашганини биладилар, бироқ ўзбек тилидан бошқа тилларга ҳам сўзлар ўтганини эшитмаганлар. уларни бундай маълумотлар билан таништириш ўзбек тилига қизиқишларини уйқотиши шубҳасиз: очаг (ўчоқ), утюг (ўтлиқ), оренбург (ўрин-бурун), саратов (сариқ тоқ), казан (қозон), брак (бирлик) каби юзлаб, …

ган ёки тузилган бу материаллар дастур ва дарслик материалларига мувофиқ келиши, уларни тўлдириши ва такомиллаштириши шарт. хуллас, тил материалларининг мазмуни, уларнинг дастур ва дарсликларда берилиши таълим самарадорлигига таъсир этувчи муҳим омил саналади. тил материалларини индуктив асосда бериш, уларни йириклаштириш, ўзбек тилининг фонетикаси, лексикологияси ва грамматикасини семантика ва услубият билан яқин алоқадорликда ўрганиш, бўлимлараро ва фанлараро боқланишларга қатъий амал қилиш, тил материалларини ўлка материаллари билан боқлиқ ҳолда бериш ўқувчиларнинг ўзбек тилига бўлган қизиқишини оширади ҳамда уларнинг бу фанни ўрганиш имкониятларини анча кенгайтиради. “ўзбек тили“ дарсликларида ўқув материали маълум тамойил асосида жойлаштирилган. аъмолий-маъновий (функционал-семантик) деб аталувчи бу тамойил иккинчи тилни ўргатиш тажрибасида бутун дунёда кенг қўлланилади. семантик мавзу, яъни сўзловчининг нутқий эҳтиёжига мос мавзу биринчи ўринга қўйилади. масалан, ҳаракатнинг йўналишини ифодалаш. грамматик мавзу эса ёрдамчи сифатида берилади, яъни ўқувчи энг аввало нима ҳақида гапирмоқчи эканлигини аниқлайди, фикрини жамлаб нутқ яратиш жараёни бошланади. шундан кейингина унга грамматик воситалар керак бўлади. масалан, ҳаракатнинг йўналиши …

ратиб кўрсатилади. ўқувчи матнни ўқиш жараёнида шу воситаларга диққатини қаратади, холос. ўки матнда ажратиб кўрсатилмаган воситаларни аниқлайди. ўеч бир мустақиллик намойиш этмайди. айрим педагогик адабиётларда фаолликнинг бу кўриниши рецептив фаолият деб аталади. бу жараёнда билим ҳосил қилинади. 2. қисман изланувчан машқлар. бу босқичда ўқувчи маълум ёрдамга асосланган ҳолда тил ҳодисаларининг ўхшаш ва фарқли томонлари устида ўйлаши ва уни аниқлаши, олдин эгалланган билимларни қисман номаълум шароитларда қўллаши лозим. ўқувчи зарур ёрдамни дарслик ва қўлланмалардан, ўқитувчининг сўзидан ёки болаларнинг суҳбатидан олиши мумкин. бундай машқлар қаторига қуйидагиларни киритиш мумкин: нуқталар ўрнига иловадаги сўзлардан мосини қўйиб, матнни тўлдириш; суҳбат (диалог)ни давом эттириш; қавс ичида берилган сўзларни керакли шаклга қўйиш ва ҳ.к. фаолиятнинг бу тури репродуктив фаолият деб аталади. бу жараёнда кўникма ҳосил қилинади. 3. ижодий машқлар. бу босқичда ўқувчи ҳеч қандай ташқи ёрдамсиз олган билимларини бутунлай янги шароитда амалда қўллай олиши, фаолияти учун зарур бўлган, лекин ўзида бўлмаган билимларнинг манбаларини билиши, бу манбалардан фойдалана …

рлик даражаси шунча юқори бўлади. шу ўринда таълим-тарбия соҳасида кўп қўлланиладиган “билимли“ сўзи ҳақида фикр билдириш зарур. “билимли шахс“ ва “ижодий тафаккур соҳиби“ тушунчалари мазмунан бир-бирига яқин бўлса ҳам, аммо моҳиятан бир-биридан тубдан фарқ қилади. билимли шахс – бу кўп нарсани биладиган киши. лекин шуни унутмаслик керакки, инсон хотираси чекланган ва у ҳеч қачон чексиз билимга эга бўла олмайди. “ижодий тафаккур соҳиби“ эса “билимли шахс“га нисбатан анча кенг тушунча. у фақат билимли шахсни эмас, балки билиш йўлларини ўрганган, билганларини кенгайтира оладиган, билимини амалий фаолиятида бемалол қўллай оладиган шахсдир. халқимиз орасида билимли шахс ва ижодий тафаккур соҳиби ҳақида жуда кўп латифа ва ривоятлар мавжуд. улардан бирида шундай ҳикоя қилинади: франклин рузвельт ақш президентлигига сайлангач, ўзига ёрдамчи тайинламоқчи бўлиб, танлов эълон қилган ва суҳбатига кирган шахсларга хаёлига келган: “ердан энг яқин юлдузгача бўлган масофа неча километр?“, “москвадан чикагогача неча километр?“, “буқа бир кунда неча литр сув ичади?“ каби саволларни бераверибди. суҳбатга келганлар …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "бугунги кунда ўзбек тили ва адабиёти фанига қўйилган талаблар. дтс, ўқув дастурлари, янги дарсликлар таҳлили"

1662843855.doc бугунги кунда ўзбек тили ва адабиёти фанига қўйилган талаблар бугунги кунда ўзбек тили ва адабиёти фанига қўйилган талаблар. дтс, ўқув дастурлари, янги дарсликлар таҳлили режа: 1. дтс, дастур, дарсликлар таҳлили. 2. ўқув материалларининг дарсликда берилиши. 3. машқлар тизими. 4. методик тавсиялар. ўзбек тили мустақил ўзбекистон республикасининг давлат тили бўлиб, унинг умумтаълим мактабларида ўқитилиши давлат аҳамиятига молик масала саналади. ўшларда ижодий тафаккур, ижодий изланиш, турли имкониятлардан энг мақбулини танлай олиш кўникмаларини шакллантириш ва ривожлантириш, уларни миллий қадриятларимиз, удум ва анъаналаримизга ҳурмат руҳида тарбиялашда ўзбек тили фанининг тутган ўрни ва имкониятлари бениҳоя каттадир. айниқса, мустақил республикамиз учун тадбиркор ва ижодкор и...

DOC format, 144,5 KB. To download "бугунги кунда ўзбек тили ва адабиёти фанига қўйилган талаблар. дтс, ўқув дастурлари, янги дарсликлар таҳлили", click the Telegram button on the left.

Tags: бугунги кунда ўзбек тили ва ада… DOC Free download Telegram