узбек тили дарсларида ёзма ишлар, уларни утказиш йуллари ва усуллари

DOC 146,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403355115_45398.doc узбек тили дарсларида ёзма ишлар, уларни ўтказиш йўллари ва усуллари узбек тили дарсларида ёзма ишлар, уларни ўтказиш йўллари ва усуллари. ёзма ишларни баҳолаш мезони режа: 1. ёзма иш турлари. 2.ижодий иш турлари. 3.ёзма ишларни баҳолаш мезони. 4.дтс даги талаблар ҳақида. республикамизда умумий ўрта таълим мактаблари учун дтс ишлаб чиқилганлиги муносабати билан ёзма ишларга бўлган талаблар ҳам ортмоқда. дтс да кўрсатилганидек, ўқувчи 5-10 дақиқа ичида мустақил ижод қилиб, ўзининг фикр-мулоҳазаларини содда, равон тилда мукаммал ифода қилиш ва камида 20-25 та жумла ёза олиши керак. шундан келиб чиққан ҳолда бу йилги битирувчи ўқувчилар олдига алоҳида талаблар қўйилмоқда. ўзбек тили дарсларида ёзма ишларнинг ҳар хил турларидан фойдаланилади. ўқувчилар иншо-ижодий ишнинг оддий кўриниши, илмий, бадиий, эркин, рамзий иншолар, илмий иншо турлари, адабий иншолар, илмий-адабий иншо (асар таҳлили, ёзувчи ижоди, асар қаҳрамонларининг тавсифи каби), адабий ижодий иншо (адабий асар асосида шахсий таассуротлар ва мулоҳазалар (эркин иншо, рамзий иншо), бирор мавзу бўйича ўз тасаввури асосида …

йўли билан аста–секин мураккаблашиб бориши керак. мактабда ёзма ишлар қайси мақсадда ўтказилишига қараб икки турга бўлинади: а) таълимий ёзма ишлар: диктант, баён, иншо; б) текширув (назорат) ёзма ишлари. ёзув грамматик нутқ малакаларини ихчам шакллантириш воситаси сифатида ўқувчининг шахсий ёзма нутқини тузишда (хат, табрик сўзи, таклифнома, тажримаи ҳол, қисқа нутқлар, тезислар ва ҳоказолар) кўникма ва малакалар ҳосил қилишга хизмат қилади. бу машгулотларни ўқувчиларнинг огзаки ва ёзма нутқини ўстириш машгулотлари деб атаймиз. ўзбек тили дарсларида нутқ ўстириш учун огзаки ва ёзма нутқ ўстиришнинг алоҳида усулларидан фойдаланилади. бу усуллар бир-бирини тақозо қилади ва бир-бирини тўлдиради. огзаки нутқ ўстиришнинг энг самарали усуллари, бизнингча, қуйидагилар: 1. бадиий матнни ифодали ўқиш. 2. бадиий асарни ёки унинг парчасини ёд олиш. 3. бадиий матнни изоҳли ўқиш. 4. тушунилмаган сўзлар устида ишлаш. 5. бадиий матнни қайта ҳикоялаш. 6. матн қисмларига сарлавҳалар топиш. 7. саволларга жавоб топиш. 8. асар гоясига мос халқ мақолларини топиш. 9. сифатлашлар, синонимлар ва антонимлар устида …

итата (иқтибос)лар топиб ёзиш. 10. бадиий асарни таҳлил қилиш. 11. эпиграфлар топиб ёзиш. 12. образга характеристика бериш. 13. бадиий асарга тақриз ёзиш бу ёзма иш турлари турли синфлардаги адабиётдан машқлар ва топшириқлар тарзида ўтказилади ва богланишли нутқнинг шаклланишида муҳим роль ўйнайди. дарс жараёнида ўтказиладиган кўчириб ёзиш, матн яратиш, ҳикоя тузиш каби дарсларида дарснинг маълум қисми мана шу машгулотлар билан банд бўлади. сўз таркибида тушириб қолдирилган ҳарфни, қўшимчани тўлдириш ёки гапда тушириб қолдирилган сўзларни топиб ёзиш сингари топшириқлар билан тўлдирилиб борилади. маълум ўқувчиларнинг ёши ва билим даражасига қараб, кўчириб ёзиш малакалари турлича бўлади. уларнинг ёзиш суръати синфдан синфга ўтган сари тезлашиб боради. ўқувчиларнинг дарс жараёнида ва уйда бажарган ҳар бир ёзувлари уларни рагбатлантириш нуқтаи назаридан баҳоланиши керак. шундан ўтказилган ёзма ишларга ҳар бир баҳо учун меъёр ва мезонлар белгиланиши ҳамда хатоларнинг характери, хили ва миқдори ҳисобга олиниши керак. бу жиҳатдан уларни қуйидагича гуруҳлаш мумкин: а) жиддий ва жузъий хатолар: б) бир …

инг бу туридан кўп фойдаланилади. баёнлар бадиий асарни ёки берилган матнни ёзма равишда қайта ҳикоялаш характеридаги ёзма иш туридир. баёнлардаги матнни қайта баён қилиш тўлиқ баён, қисқартирилган баён, кенгайтирилган баён тарзида ўтказилади. хар учала хил баённинг ҳам мақсади богланишли нутқ ўстиришдир. лекин кенгайтирилган баённинг иншога тайёрлашдаги аҳамияти катта. у ўқувчининг фикрлаш доирасини, фантазияси ва баён услубини ўстиради ва такомиллаштиради. баённи баҳолаш учун қуйидагича меъёр ва мезонни жорий қилишни маъқул кўрдик. баён вақти 2 соат. матндаги сўзлар миқдори: 5-синф учун 100-150; 6-синф учун 150-200; 7-синф 250-300; 8-синф учун 300-350; 9- синф учун 400-450 ва ундан ортиқ бўлиши ҳам мумкин. «5» баҳо: 1)мавзу режага мувофиқ бўлса; 2) асар воқеалари тўгри баён қилинган бўлса; 3) баён мантиқли ва мунтазам бўлса; 4) сўз бойлиги, ифода қурилиши ва услуби адабий тил талабларига мос бўлса; 5) саводхонликда қўпол бўлмаган битта имло ёки ишора хатоси бўлса; услубий хато бўлмаса. «4» баҳо: 1) мавзу режа асосида ёзилиб, тўлиқ …

игига. ўзбек тили дарсларида қўлланиладиган иншо турлари тўгрисида аввалги машгулотимизда суҳбатлашдик (11-маърузага қаранг). хотирага жамланган ва тартиблаштириган материал асосида пухта режа тузиш иншонинг мантиқий ва гоявий савиясининг юқори бўлишини таъминлайди. иншо мавзусининг ўзи ҳақидагина мулоҳаза юритиб, фикрларни ихчам ва лўнда ҳолда қисқа баён қилишни режалаштирилганда содда режа тузилади. иншо ёзувчи мавзунинг ички гоявий йўналишидан келиб чиқибгина фикрлар изҳор қилади ва оз сонли далилларга таянади. одатда, содда режа v-iх синф ўқувчиларининг иншоларига хос бўлади. мураккаб режа мавзу юзасидан атрофлича билимга эга бўлган, мавзунинг бир неча қирраларини кўра билган, кенг кўламда ёрита оладиган киши томонидан тузилади. иншо ёзишда унинг режаси муҳим аҳамиятга эга бўлгани боис режа намунасини келтирамиз. «...ки сен ҳам ҳур тугилгонсен!» мавзуси юзасидан содда ва мураккаб режани кўриб чиқайлик. содда режа: режа 1. ўзбекистон – мустақил давлат. 2. шу кунларни орзу қилганди чўлпон. 3. яшна, юксал, она диёрим! мураккаб режа: режа i. кириш: нақадар ширин сўз - ҳурлик, эркинлик! ii. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "узбек тили дарсларида ёзма ишлар, уларни утказиш йуллари ва усуллари"

1403355115_45398.doc узбек тили дарсларида ёзма ишлар, уларни ўтказиш йўллари ва усуллари узбек тили дарсларида ёзма ишлар, уларни ўтказиш йўллари ва усуллари. ёзма ишларни баҳолаш мезони режа: 1. ёзма иш турлари. 2.ижодий иш турлари. 3.ёзма ишларни баҳолаш мезони. 4.дтс даги талаблар ҳақида. республикамизда умумий ўрта таълим мактаблари учун дтс ишлаб чиқилганлиги муносабати билан ёзма ишларга бўлган талаблар ҳам ортмоқда. дтс да кўрсатилганидек, ўқувчи 5-10 дақиқа ичида мустақил ижод қилиб, ўзининг фикр-мулоҳазаларини содда, равон тилда мукаммал ифода қилиш ва камида 20-25 та жумла ёза олиши керак. шундан келиб чиққан ҳолда бу йилги битирувчи ўқувчилар олдига алоҳида талаблар қўйилмоқда. ўзбек тили дарсларида ёзма ишларнинг ҳар хил турларидан фойдаланилади. ўқувчилар иншо-ижодий ишнинг о...

Формат DOC, 146,5 КБ. Чтобы скачать "узбек тили дарсларида ёзма ишлар, уларни утказиш йуллари ва усуллари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: узбек тили дарсларида ёзма ишла… DOC Бесплатная загрузка Telegram