oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari

PPT 29 pages 1.7 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPT

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

slayd 1 8-ma'ruza: oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari. toshkent – 2022 y. * reja: 1. oqsillarning tuzilishi, peptid bogining ahamiyati. 2. oqsillar denaturatsiya va renaturatsiyasi, organizmdagi funktsiyasi, tibbiyotda qo'llanilishi. oqsillarning tuzilishi va biologik funktsiyalarini o'rganishning ahamiyati. oqsillar (proteinlar, polipeptidlar) - peptid bog'lari orqali bog'langan α-aminokislotalarning zanjiridan iborat yuqori molekulyar organik birikmalardir. oqsillar yoki proteinlar barcha tirik organizmlar hujayralarining asosiy qismini tashkil etuvchi, ularning hayot faoliyatini ta'minlab beruvchi tabiiy birikmalardir. protein atamasi yunoncha proteios - birinchi so'zidan olingan. oqsillar teri, mushaklar, paylar, asab tolalari, qon, fermentlar, antitanalar va gormonlarning asosiy tarkibiy qismidir. kimyoviy nuqtai nazardan oqsillar yuqori molekulyar massali polimer moddalar hisoblanadi. ular poliamidlar bo'lib, ularning sintezida dastlabki moddalar α-aminokislotalardir. oqsil molekulasi tarkibiga bir necha yuz yoki ming α-aminokislotalarning qoldiqlari kirishi mumkin. oqsillarning strukturasini 20 ta standart α-aminokislotalarning qoldiqlari tashkil etishi fanda allaqachon aniqlangan. aminokislotalar yon radikalining fizik kimyoviy xossalariga asosan kislotali, ishqorli, neytralga bo`linadi. kislotali aminokislota – yon radikalida ortiqcha / cooh …

2 / 29

qolgan aminokislotalar yon radikali kislota va asos xossani bermaydi, ya’ni 1ta amino va 1ta karboksil guruh mavjud. ularni monokarbonmonoamino kislotalar deyiladi. almashadigan aminokislotalar – organizmda almashmaydigan aminokislotalardan yoki boshqa birikmalardan yetarli miqdorda sintezlanadi. organizm ularsiz uzoq vaqt bo’lishi mumkin. qachonki oziqa modda bilan tushgan moddalardan bu aminokislotalar sintezlansagina. bu guruhga qolgan barcha aminokislotalar kiradi. almashadigan aminokislotalar tashqi muhitdan organizmga yetarli, uzoq vaqt tushmasa u holda organizmda sezilarli potologik o’zgarish yuzaga keladi. almashmaydigan aminokislotalar – ular organizmda sintezlanmaydi. shuning uchun ular albatta tashqi muhitdan oziqa tarkibida kirishi shart. odam organizmi uchun bunday aminokislotalar sakkizta: valin, leytsin, izoleytsin, treonin, lizin, metionin, fenilalanin, triptofan. yarimalmashadigan aminokislotalar – organizmda sintezlanadilar, lekin yetarli miqdorda emas. shuning uchun oziqa tarkibida organizmga kirib turishi shart. odam organizmi uchun bunday aminokislotalar uchta: arginin, tirozin, gistidin. oqsillarning elementlar tarkibi uglerod - 50-54% kislorod – 21-23% vodorod – 6,5-7,3% azot – 15-17% oltingugurt – 0,5% oqsillarning qurilish darajalari oqsillarning 4 …

3 / 29

larini sis-; trans-; holatida bo’lish. 5. vodorod bog’i hosil qilish xususiyatiga ega ekanligi. har bir peptid guruh ikkita vodorod bog’ini boshqa guruhlar bilan hosil qilishi mumkin oqsillarning ikkilamchi qurilishi polepetid zanjirining spiralsimon joylanishi yoki peptid turkumlari orasida vodorod bog’larini hosil bo’lishidir ya’ni boshqa birorta konformatsiyaga o’tishi tushiniladi, unda c=o va nh guruhlar o’zaro vodorod bog’ hosil qilishi mumkin: >c=o---h-n< oqsillarning ikkilamchi qurilishining xususiyatlari: 1. polepeptid zanjirining spirali konfiguratsiyasi simmetriyaga ega ekanligi. 2. har qaysi birinchi va to’rtinchi peptid guruhi orasida vodorod bog’ini hosil bo’lishi. 3. spiral o’ramalarini muntazamligi. 4.α- spiraldagi hamma aminokislota qoldiqlarining yon radikallarning tuzilishidan qatiy nazar teng qiymatligi. 5. aminokislotalarning yon radikallari a-spiral hosil bo’lishida qatnashmasligi. polipeptid zanjirining ikkilamchi qurilishining uchta asosiy xili mavjud: a –spiral modeli poling – kori bo’yicha a –spiral modeli a-spiralning tashqi ko’rinishi qisman cho’zilgan elektr plitkasining spiraliga o’xshaydi. eng keng tarqalgan a-spiralida mazkur aminokislota qoldig’ining – nh guruhi o’ngdan hisoblanganda polepeptid zanjirining to’rtinchi …

4 / 29

an konfiguratsiyaga ega. asosan polipeptidlar o’zaro vodorod bog’i orqali shakllanadi. bitta polipeptid zanjiridan hosil bo’lgan kross β shakli (qisqa β struktura) deyiladi. kross β stuktura shaklida vodorod bog’lari polipeptid zanjiri halqalardagi polipeptid guruhlari orasida hosil bo’ladi. buramali qavat- β - struktura oqsil molekulalaridan odatda, polepeptid zanjiri yonma-yon kelganda hosil bo’ladi. β-struktura ikki xil: parallel va antiparallel bo’ladi. β struktura - harakat to’qimalarining oqsillari: keratin (soch oqsili, jun), kollagen (teri, tog’ay oqsili), fibrioin (tabiiy ipak oqsili)lar kirib, ular suvda erimaydi. a –spirallarga qon zardobi, sut oqsillari misol bo’lib ular suvda eriydi. oqsillarning uchlamchi qurilishi oqsillarning uchlamchi qurilishi deb polipeptid zanjirining to’la yoki qisman spiralsimon fazoda joylanishiga aytiladi. polipeptid zanjirlarining fazoviy joylanishiga qarab, oqsil molekulalari turli shaklda bo’lishi mumkin. agar polipeptid zanjirlar tugun shaklida joylashgan bo’lsa, bunday oqsillar globulyar ( lotincha globulus - sharcha) deyiladi. boshqa oqsillarda polipeptid zanjirlar ipsimon ko’rinishda joylashib ularni fibrillyar ( lotincha fibrilla - ip) deyiladi. ularning strukturasining …

5 / 29

lar; 3.nopolyar (gidrofob) r-guruhlar o’rtasidagi gidrofob bog’lar 4. ikki molekula sistein radikallari o’rtasidagi disulfid bog’lar. oqsillarning uchlamchi qurilishining xususiyatlari: ular oson denaturatsiyaga uchraydi, chunki oqsillar fazoda joylanishida qutibsiz radikalli guruhlar suvdan qochib oqsilning uchlamchi qurilishining ichki qismini tashkil qiladi. u yerda polipeptid zanjirining gidrofob qismi joylashadi. shunday qilib oqsil markazida suv molekulalari bo’lmaydi. qutibli, gidrofilli guruhlar gidrofob yadrosining tashqarisida joylashgan, suv molekulalari bilan o’ralgan bo’ladi. oqsilning denaturatsiyasida bog’lar uziladi va polipeptid zanjirlari yoyiladi. oqsillarning denaturatsiyasi va renaturatsiyasi. tashqi faktorlar (temreraturaning, muhitning tuz tarkibining, rn qiymatining o'zgarishi, radiatsiya) ta'siri oqsil molekulasining strukturaviy tashkil etilganligining buzilishiga olib keladi (2-rasm). 2-rasm. oqsilning denaturatsiyasi va renaturatsiyasi berilgan oqsil molekulasining uchlamchi konformatsiyasining yo'qotilishi jarayoniga denaturatsiya deyiladi. oqsil molekulasi strukturasini barqarorlashtirib turuvchi bog'larning uzilishi denatruatsiyaning sababidir. * denaturatsiyada dastlab kuchsiz bog'lanishlar uziladi, sharoit qiyinlashgan sari kuchli bog'lar ham uziladi. shuning uchun avval to'rtlamchi, so'ngra uchlamchi va ikkilamchi strukturalar yo'qotiladi. shu bilan birga denaturatsiya natijasida polipeptid zanjirining …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari"

slayd 1 8-ma'ruza: oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari. toshkent – 2022 y. * reja: 1. oqsillarning tuzilishi, peptid bogining ahamiyati. 2. oqsillar denaturatsiya va renaturatsiyasi, organizmdagi funktsiyasi, tibbiyotda qo'llanilishi. oqsillarning tuzilishi va biologik funktsiyalarini o'rganishning ahamiyati. oqsillar (proteinlar, polipeptidlar) - peptid bog'lari orqali bog'langan α-aminokislotalarning zanjiridan iborat yuqori molekulyar organik birikmalardir. oqsillar yoki proteinlar barcha tirik organizmlar hujayralarining asosiy qismini tashkil etuvchi, ularning hayot faoliyatini ta'minlab beruvchi tabiiy birikmalardir. protein atamasi yunoncha proteios - birinchi so'zidan olingan. oqsillar teri, mushaklar, paylar, asab tolalari, qon, fermentlar, antitanalar va gormonlarning asosi...

This file contains 29 pages in PPT format (1.7 MB). To download "oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: oqsillarning fizik-kimyoviy xus… PPT 29 pages Free download Telegram