oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari

PPTX 32 pages 4.1 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

3- mashg’ulot mavzu: oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari mavzu: oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari o’quv mashg’ulotining maqsadlari: oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari: eruvchanligi, ionlanishi va gidratatsiya; oqsillarni eritmalardan cho’ktirish. oqsillarning molekulyar massasi va uni aniqlash usullari. oqsillar denaturatsiya va renativatsiyasi. individual oqsillarni ajratish usullari. organizm oqsil tarkibining ontogenez va kasalliklarda o’zgarishi. oqsillarning kolloid xususiyatlari ko’pchilik oqsillar gidrofil xossalarga ega. oqsillarning molekulyar massasi yuqori bo’lganligi uchun eritilganda kolloid eritmalar hosil qiladi. oqsillar suvda eriganda suvning qutbli molekulalari oqsil zaryadiga qarama-qarshi joylashib suv qobig’ini hosil qiladi. oqsilning suvdagi zarrachalari diametri 0,001 mkm dan yuqori bo’lgani uchun kolloid eritma hosil bo’ladi va yorug’lik sochish xususiyatiga ega bo’ladi.oqsilli eritmalar past osmotik bosimga, yuqori qovushqoqlikka va sekin diffuziyalanish xususiyatlariga ega. ba`zi oqsillar bo’kish xususiyatiga ega. oqsillarning kolloid holati ularga nur sindirish xossasini (tindal effekti) beradi. oqsillarning funksional guruhlari ionlanishida muhit ph muhit muhim rol o’ynaydi. funksional guruhlarning ionlanish darajasi muhitning ph bog’liq. kislotali muhitda h+ ortishi hisobiga oqsillarning manfiy zaryadi kamayadi, …

2 / 32

qilish. suyuqliklarda erigan oqsillar uning onkotik bosimini ta`minlaydi, jumladan, qon plazmasining onkotik bosimi albuminlar miqdori bilan bog’liq. al`buminlar manfiy zaryadga ega bo’lgani sababli, suv dipollari bilan bog’lanish xususiyatiga ega va shu sababli suvni bog’langan holatda ushlab turadi. albuminlar miqdorini qon plazmasida kamayishi natijasida suvni bog’lash xususiyati kamayadi va natijada erkin suv membranalararo bo’shliqlarga o’ta boshlaydi va shishlar kelib chiqishiga sabab bo’ladi. oqsillarning molekulyar massasi oqsillar yuqori molekulali birikmalar hisoblanadi. ularning tarkibiga yuz va mingdan ortiq aminokislota qoldiqlari kirgani sababli makromolekulyar strukturani hosil qiladi. oqsillarning molekulyar massasi 6000 d dan to 1000000 d va bundan yuqori bo’lishi mumkin. bu oqsil molekulasidagi polipeptid zanjirlar hisobiga bo’lishi mumkin. bunday polipeptid zanjirlar subbirliklar deb nomlanadi. amaliyotda oqsillarning molekulyar massasini aniqlash uchun ko’pincha sedimentatsiya analizi, gel-xromatografiya va gel-elektroforezdan foydalaniladi. oqsillarning molekulyar massasini sedimentatsiya usulda aniqlash uchun ultrasentrifugalardan foydalaniladi. ular yer yuzasi tortishish kuchidan 200000 va undan ko’p marotaba yuqori markazdan qochma tezlanishni (g) berishi mumkin. …

3 / 32

langan (s). ko’pchilik oqsillarning konstanta sedimentasiyasi 1–50 s atrofidadir, ba`zi hollarda u 100 s dan ham ortishi mumkin. 8 svedberg tenglamasiga ko’ra oqsilning molekulyar massasi quyidagi tenglama asosida hisoblanadi: r – gaz doimiyligi, erg/(mol`•grad); t – absolyut temperatura (kel`vin shkalasi bo’yicha); s –sedimentasiya konstantasi; ρ – eritmaning zichligi; v – oqsil molekulasining parsial nisbiy hajmi; d – diffuziya koeffisienti. oqsillarning molekulyar massasini ultrasentrifuga usuli bilan aniqlash ko’p vaqtni, murakkab va qimmatli uskunalarni talab qiladi. shuning uchun hozirgi vaqtda 2 ta oddiy usullar yaratilgan (gel-xromatografiya va elektroforez). oqsil molekulalarining shakli oqsil molekulalarining shakli ultrasentrifugalash, rentgenstruktura analizi asosida yoki elektron mikroskopda aniqlanadi. tekshirishlar shuni ko’rsatdiki, oqsil molekulalari har uch o’lchami bo’yicha assimetrik moddalardir. ayrim oqsillar molekulasi globulyar (sharsimon) shaklida, ko’pchiligi esa fibrillyar (ipsimon) holda bo’ladi. masalan: elastin oqsil molekulasining diametri 70 nm bulib oval shaklda, gemoglobin oqsilini diametri 220 nm bulib ozgina cho’zinchok shaklda, miozin molekulasini diametri 100 nm bo’lib uzunligi ming …

4 / 32

hunki ularning tashqi qobig’i zaryadlanmagan. zaryadlangan guruhlarning asosiy qismi molekula ichidadir. bu esa ularni bo’kish va gel hosil qilish xususiyatini beradi. bunday oqsillar asosan, tog’aylarda, boylamlarda, sinovial suyuqliklarda bo’ladi. tuzlash eritmada neytral tuzlarning konsentratsiyasi yuqori bo’lsa oqsillar cho’kmaga tushadi. turli xil oqsillarni ajratish (tuzlash) uchun turli xil konsentrasiyadagi tuzlar kerak bo’ladi. demak, bu usuldan foydalanib oqsillarni fraksiyalarga ajratishimiz mumkin. ko’pincha oqsillarni fraksiyalash uchun ammoniy sulfat tuzidan (nh4)2so4) foydalaniladi. masalan, qon zardobidagi globulinlarni cho’kmaga tushishini uchun taxminan eritmani 50% (nh4)2so4 foydalanish mumkin, ammo albuminlarni ajratib olish uchun esa eritmani 100% (nh4)2so4 bilan to’yintirishimiz mumkin. dializ yuqori molekulali moddalar tarkibidagi kichik-kichik molekulali moddalarni yarim o’tkazgich membranalar yordamida ajratish usuliga dializ deyiladi. dializ usuli kolloid zarrachalarni yarim o’tkazgich membranalardan o’tmasligiga asoslangan. yarim o’tkazgich membranalarga kollodiy, sellofan pergament qog’ozlari misol bo’ladi. inson va hayvon organizmida buyrakdagi boumen - shumlyanskiy kapsulasining pardalari ham yarim o’tkazguvchandir. dializ uchun ishlatiladigan asbobni dializator deyiladi. oddiy dializator sifatida kollodiy …

5 / 32

ellar ishlatiladi, masalan: dekstrindan tayyorlangan, turli markadagi sefadekslar, dekstron - yuqori molekulali glyukoza qoldiqlaridan tarkib topgan polimer moddadir, uni ishqoriy muhitda epixlorgidrin bilan reaksiyaga kiritilsa gel hosil bo’ladi. oqsillarni molekulalari katta yoki kichikligiga qarab gel-xromatografiya kolonkasiga gel to’ldirilib undan oqsillar aralashmasi o’tkazilsa avvalo kichik molekulali oqsillar gel g’ovaklari orqali, gel zarrachasining ichiga kirib diffuziyalanadi. yirik molekulali oqsillar bu g’ovakchadan o’tolmaydi, ular zarrachaning tashqarisida qoladi va eritma bilan kolonkadan oqib chiqadi xromatografiya aralashmalarni fizik-kimyoviy usul bilan ajratish hisoblanadi. u aralashmalar komponentlarini 2 faza – harakatsiz va harakatsiz fazadan oquvchi harakatchan (elyuent) fazalarda tarqalishiga asoslangan. oqsillar aralashmasini ion almashuvchi adsorbsiyalovchi xromatografiya, gelfiltrasiyalash va afin xromatografiya yordamida ham fraksiyalarga ajratiladi. adsorbsion xromatografiya. bu usulda adsorbent sifatida aktivlangan ko’mir va alyuminiy oksidi ishlatiladi. adsorbent kolonkaga solinib, erituvchi quyiladi va oqsil eritmasi solinadi, bunda oqsil adsorbent bilan birikadi. so’ngra oqsil fraksiyalari turli ph li bufer eritmalari yordamida ajratib olinadi. oqsillarni fraksiyalarga ajratishda taqsimlanuvchi xromatografiya usulidan …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari"

3- mashg’ulot mavzu: oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari mavzu: oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari o’quv mashg’ulotining maqsadlari: oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari: eruvchanligi, ionlanishi va gidratatsiya; oqsillarni eritmalardan cho’ktirish. oqsillarning molekulyar massasi va uni aniqlash usullari. oqsillar denaturatsiya va renativatsiyasi. individual oqsillarni ajratish usullari. organizm oqsil tarkibining ontogenez va kasalliklarda o’zgarishi. oqsillarning kolloid xususiyatlari ko’pchilik oqsillar gidrofil xossalarga ega. oqsillarning molekulyar massasi yuqori bo’lganligi uchun eritilganda kolloid eritmalar hosil qiladi. oqsillar suvda eriganda suvning qutbli molekulalari oqsil zaryadiga qarama-qarshi joylashib suv qobig’ini hosil qiladi. oqsilning suvdagi zarra...

This file contains 32 pages in PPTX format (4.1 MB). To download "oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: oqsillarning fizik-kimyoviy xus… PPTX 32 pages Free download Telegram