миллий ҳисоблар тизими фанининг моҳияти ва ривожланиш тарихи

DOC 196,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1407748656_58241.doc миллий ҳисоблар тизими фанининг моҳияти ва ривожланиш тарихи статистика амалиётига миллий ҳисоблар тизимини (мҳт) киритиш республика статистикаси учун статистик маълумотларни таҳлил қилишни янги усулларидан фойдаланишни тақозо этади. мҳт – барча мамлакатлар миқёсида миллий ҳисобламаларнинг янги концептуал тизими, миллий иқтисодиётнинг халқ хўжалиги баланси (ххб) тизимидан тубдан фарқ қиладиган янги макростатистик моделидир. мҳт ҳозирги ривожланган мамлакатларда ўттизинчи йилларда шакллана бошлади. 30 - йилларнинг охирида а+шда савдо вазирлиги қошида миллий даромад бўлими ташкил этилди. 1934 йилда етакчи инглиз иқтисодчиси с. кузнец мамлакат бўйича 1929 -1934 йиллар учун миллий даромад ҳажмини ҳисоблаган. дастлабки мҳтда моддий неъматлар ва хизматларни яратиш, тақсимлаш ва истеъмол қилишда қатнашувчилар бажарадиган иқтисодий функциясига кўра, маълум йирик гуруҳларга ажратилган. ҳар бир гуруҳ ёки хўжалик бирлиги мҳтда хўжалик фаолиятини таҳлил этишга асос қилиниб, «иқтисодий агент», деб номланади. дастлабки мҳтга 5 хил иқтисодий агент киради: номолиявий корхоналар, уй хўжаликлари, ҳукумат, молия муассасалари ва чет эллик ташқи агентлар. мҳтда иқтисодий агентларнинг фаолияти замон …

$кўриб чиқишга мажбур бўлдилар. капиталистик давлатларнинг "тунги қоровул" (ночного сторожа) каби таълимоти маълум даражада ўзини оқлай олмади, унинг ўрнига «капиталистик давлатларни фаол иқтисодий роли» деган таълимоти оммабоп тус ола бошлади. бундан халқ хўжалигида ўзаро алоқадорликни ривожлантириш зарур эканлиги тан олинди. капиталистик мамлакатларда баланс тузилмаларининг зарурлиги объектив омиллар ва энг аввало капиталистик давлатлар иқтисодиётини тартибга солишнинг амалий эҳтиёжи билан вужудга келди. дастлабки вақтда мҳт миллий даромад кўрсаткичини ҳисоблашга қаратилган эди. хх асрнинг бошларида англия, австрия, франция, норвегия, германия ва а+шда миллий даромад кўрсаткичи ҳисобланган эди. америкалик иқтисодчи в.леонтьевнинг 1931 йилда ишлаб чиқилган «тармоқлараро баланс модели» ҳозирги замон тармоқлараро таҳлилига асос ҳисобланади. миллий даромад ҳисоби ва тармоқлараро баланслар фақат реал (номолиявий) товар ва хизматлар оқимини ифодалайди. 40-50 - йилларда капиталистик мамлакатларда мҳт кенг шакллана бошлади. мҳтни жорий этишнинг зарурлиги буюк иқтисодий тур\унликдан сўнг сезиларли бўлиб қолди. бунга шунингдек, иккинчи жаҳон урушининг бўлиб ўтиши ҳам сабаб бўлди. замонавий мҳтни яратиш ва такомиллаштиришга д.кейнс, …$

$а таҳлил этиш статистик ва иқтисодчиларнинг одатий ишига айланди. ваҳоланки 60 -70 йил илгари бунинг иложи ва тамойиллари йўқ эди. у "ялпи миллий маҳсулот" тушунчасини киритди, аммо дарҳол қабул қилинмади. эндиликда бу йўл билан мамлакатлар иқтисодиётини ўзаро таққослаш мумкин, бусиз эса мамлакатларнинг иқтисодий интеграцияси тў\рисида гапириш қийин эди. с. кузнец тадқиқотлари пухталиги ва амалий аҳамияти билан бу борадаги бошқа тадқиқотлардан ажралиб туради. шунинг учун ҳам улар ҳозирги замон миллий ҳисоблари учун асос қилиб олинган ва амалда қўлланилмоқда. с. кузнецнинг асосий асари - "даромади бўйича юқори гуруҳларнинг даромад ва жам\армалардаги ҳиссаси"да (1953 й.) 1919-1948 йилларда а+ш миллий даромадининг тақсимланиш динамикаси келтирилади. олимнинг ҳисобича, энг катта даромад олувчи (1%) аҳоли 1919-1938 йиллар давомида 13 % даромад эгаси бўлган, 1948 йилга келиб бу ҳисса 9 % гача пасайган. 5 % ни ташкил этган юқори гуруҳ аҳоли ҳиссаси эса шу давр мобайнида 25 дан 18 % гача камайган. шунга асосан у юқоридаги хулосаларга келган. …$

$сидаги миллий счетлар матрица шаклида берилган, ҳар бир ҳисоб энига (даромад) ва бўйига (харажат) кўрсаткичига эга. шуни айтиб ўтиш керакки, бундай уринишлар илгари ҳам бўлган (в. петти, п. буагильбер - 17 аср, с. кузнец ва к. кларк-20 аср). р.стоун улардан фарқли равишда макродаражада бухгалтериянинг икки марта ёзиш тамойилини биринчи бўлиб қўллади. "йи\ма матрица"ларида стандарт кўрсаткичлар: миллий маҳсулот, истеъмол, савдо баланси ва бошқалар шундай гуруҳ-гуруҳ қилиб берилганки, улар иқтисодиёт тузилмаси ва унинг ҳаракат қилиш жараёнларини тўла изоҳлаб беради. у миллий ҳисобларга молия баланси тизимини киритиши катта янгилик бўлди (илгари бу ҳисобга олинмаган), ундан ташқари демографик ҳисоб-китоблар тизими ҳам жорий этилди (1975 йил бмт нашр этди). бу олим янги кейнсчилик йўналиши тарафдори бўлиб, иқтисодий ўсиш назариясига ўз ҳиссасини қўшди, математик моделлар яратиш устида тадқиқотлар олиб борди. у иқтисодий ўсишнинг кўп секторлик моделини яратди, унда ўсиш модели балансли жадваллар билан, хусусан, "харажат – ишлаб чиқариш" (в.леонтьев) баланси билан ҳамохангдир. "харажат – ишлаб чиқариш" …$

$920 -1938" китоби классик асар ҳисобланади. жам\армалар сиёсати ва узоқ, муддатли товарларга бўлган талабни ўрганиш масалалари, баҳо индекслари назарияси, миллий ҳисоблар назариясидаги хатоларни ўлчаш услублари ва бошқалар ҳам стоуннинг қаламига мансубдир. василий леонтьев. 1973 йилдаги нобель мукофоти асли россиялик василий леонтьевга иқтисодиётда "харажат – ишлаб чиқариш" услубини ривожлантирганлиги ва уни муҳим иқтисодий муаммоларни ҳал қилишга татбиқ этганлиги учун берилди. у 1931 йилда а+шга эммиграция қилиниб, гарвард университетида дарс бера бошлади (1944 йил), 1948 йилдан бошлаб иқтисодий тадқиқотлар хизмати директори лавозимида ишлади. шу даврда "харажат – ишлаб чиқариш" иқтисодий таҳлил услубини ишлаб чиқди (бу услубга 1924- 1928 йиллари собиқ шўролар иқтисодчилари томонидан асос солинган эди). бу услуб бозор иқтисодиёти тармоқларида ижтимоий маҳсулот айрим қисмларини ўзаро алмаштиришни конкрет жараёнларини тадқиқ қилишга йўналтирилгандир. в.леонтьев томонидан таклиф қилинган тамойиллар иқтисодиётни башоратлаштириш ва дастурлаштириш амалиётида кенг қўлланилмоқда. мҳтнинг ҳар томонлама шаклланиши ва тараққий этишига бмт, европа иқтисодий ҳамжамияти, иқтисодий ҳамкорлик ва ривожланиш ташкилоти муносиб ҳисса …$

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "миллий ҳисоблар тизими фанининг моҳияти ва ривожланиш тарихи"

1407748656_58241.doc миллий ҳисоблар тизими фанининг моҳияти ва ривожланиш тарихи статистика амалиётига миллий ҳисоблар тизимини (мҳт) киритиш республика статистикаси учун статистик маълумотларни таҳлил қилишни янги усулларидан фойдаланишни тақозо этади. мҳт – барча мамлакатлар миқёсида миллий ҳисобламаларнинг янги концептуал тизими, миллий иқтисодиётнинг халқ хўжалиги баланси (ххб) тизимидан тубдан фарқ қиладиган янги макростатистик моделидир. мҳт ҳозирги ривожланган мамлакатларда ўттизинчи йилларда шакллана бошлади. 30 - йилларнинг охирида а+шда савдо вазирлиги қошида миллий даромад бўлими ташкил этилди. 1934 йилда етакчи инглиз иқтисодчиси с. кузнец мамлакат бўйича 1929 -1934 йиллар учун миллий даромад ҳажмини ҳисоблаган. дастлабки мҳтда моддий неъматлар ва хизматларни яратиш, тақсимлаш...

Формат DOC, 196,5 КБ. Чтобы скачать "миллий ҳисоблар тизими фанининг моҳияти ва ривожланиш тарихи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: миллий ҳисоблар тизими фанининг… DOC Бесплатная загрузка Telegram