трибоника (ишқаланиш ва ейилиш) фанининг ривожланиш тарихи ва асосий тушунчалари

PPT 409.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1425544203_60452.ppt трибоника (ишқаланиш ва ейилиш) фанининг ривожланиш тарихи ва асосий тушунчалари трибоника (ишқаланиш ва ейилиш) фанининг ривожланиш тарихи ва асосий тушунчалари www.arxiv.uz www.arxiv.uz трибоника фанининг ривожланиш тарихи ишқаланиш табиатини ўрганишни биринчи бор қадим замонларда аристотель бошлаган эди. унингча, ҳар бир реал жисмнинг (бир текисда) силжишида у ташқи қаршиликка дучор бўлади-ки, бу қаршиликнинг миқдори унинг вазнига (оғирлигига) боғлиқцир (аристотель вазн билан массанинг фарқига бормаган). лекин аристотель инерция ҳодисасини ҳали билмас эди. чунки у жисмнинг ўзига (оғирлигига) боғлиқ бўлган қаршилик билан жисм ҳаракатидан ҳосил бўладиган ташқи муҳит қаршилиги-нинг фарқига тушуниб етолмаган эди. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1- ишқаланиш юзаларининг материалига; 2- ишқаланиш юзаларига ишлов беришнинг сифатига; 3- ишқаланиш коэффициенти юк (нагрузка)нинг қий- матига тўғри пропорционал эканлигини исботлаб берди.: www.arxiv.uz www.arxiv.uz ишқаланиш кучи миқдорини камайтириш учун ишқа-ланиш юзалари оралиғига ролик ёки шарик қўйиш ке-раклигини аниқлаб берди. шундай қилиб, леонардо да винчи роликли ва шарикли подшипникларни ҳам ихтиро қилди. xvi аср охирларида галилей инерция қонунини ва …

текислигига тушадиган юклама (юк). 1750 йилда л. эйлер ишқаланиш жараёни ривожида яна бир қадам қўйган эди. www.arxiv.uz www.arxiv.uz у ҳаракатсизликдан нисбий ҳаракатга ўтиш даврида қаршилик сирпанишдаги қарши-ликдан ҳар вақт кўп бўлишини исботлаб берди. ,ишқаланиш фанига асос солган олим француз олими шарль кулон ҳисобланади. кулон сирпанишга қарши-лик, думаланиб ишқаланишга қаршилик, силжишга қар-шилик каби ишқаланиш турларининг асосий тушунчала-рига биринчилардан бўлиб таъриф берган олимдир. шарль кулон ҳар хил металларнинг, минералларнинг ва ҳар хил ёғочларнинг сирпаниб ишқаланишини ўрга-ниб амонтон қонунини умумлаштирди. бунда у ишқала-ниш кучининг бир қисми юкга (нагрузкага) боғлиқ эмас-лигини ёки жуда ҳам кам боғлиқлигини кўрсатиб берди, яъни: f=f*n+a бунда а — ишқаланиш ва уриниш юзаларининг (пло-шадь касания) ишқаланиш кучига хос бир қисми. шундай қилиб, кулон 1781 й. биринчи бўлиб ишқала-нишнинг кўп омиллар (юк, сирпаниш тезлиги, ишқала-наётган жисмлар материали, деталь юзаси материали ва ҳ. к.) га боғлиқ эканлигига тушуниб етди. www.arxiv.uz www.arxiv.uz кулоннинг яна бир катта хизмати шундаки, у бирин-чи бўлиб думалаб ишқаланиш …

омпсон замбараклар стволини (отиш қуролларининг трубасимон қисмини) пармалаш даврида заготовка (хомаки деталь) қизиб кетганлигини кузатди. шу тажрибадан сўнг томпсон пармалашга сарф бўладиган механикавий энергия пармаловчи кесгич би-лан ствол орасидаги ишқаланиш туфайли иссиқлик энер-гиясига айланади деган хулосага келди. ишқаланиш назариясидаги бу иссиклик эффекти бўйича майер (1842 й.), жоуль (1843 й.), гельмцгольц (1847 й.) ҳам кўп тажрибалар ўтказиб ўз улушларини қўшган эди-лар. келгусида олимлар эътиборини яна бир нарса — иш-қаланцшнинг адгезион табиати жалб этди (адгезия — илашиш, бир-бирига қисиб қуйилган юзаларнинг ёпи-шиб қолиши). бу назария, яъни ишқаланишнинг адгези-он табиати, асримизнинг 30—40 йилларида рус олимлари в. д. кузнецов, б. в.дерягин, инглиз олими д. а. том-плинсон томонларидан яратилган ишқаланишнинг фи-зикавий назарияларида янада ривож топган эди.: www.arxiv.uz www.arxiv.uz трибониканинг кейинги равнақи асримизнинг 40—60-йилларига тўғри келди. бу даврда (1939 йилда) рус олими и.в. крагельский томонидан ишқаланишнинг моле-куляр-механикавий ҳозирги замон назарияси ишлаб чи-қилди. бу назария бўйича ишқаланиш жараёни (процесси) икки бир-бирига боғлиқ жараёнлардан иборат экан: ма-териалларнинг ўзаро …

м кичик микдорда бўлганлиги сабабли эътиборга олмаса ҳам бўлади, деган эдилар. лекин ишқаланишнинг иккиёқла-ма табиатига улар 1957 йилда полимер материаллари тад-қиқотлари бўйича яна қайтиб келишга мажбур бўлдилар. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 2. ишқаланиш ва ейилишнинг асосий тушунчалари умуман ишқаланиш ички ва сиртқи (ташқи) ишқала-нишлардан иборат. ички ишқаланиш бир жисмнинг молекулалари ва атомлари орасида содир бўлади. демак, ички ишқаланиш деб бир жисм-нинг бўлаклари орасида содир бўладиган қар-шиликка айтилади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz бу ишқаланиш би-ринчи навбатда ҳара-катлари нисбатан ен-гил бўлган жисмларда учрайди. бунга мисол қилиб қўзғалмас а плас-тинка ва унга нисбатан параллел бўлган д тезлигида бир текис ҳаракат қилувчи в пластинкаси оралиғидаги суюқ-лик ёки газ оқимини келтириш мумкин бунда ҳар бир пластинка деворига яқин суюқлик ёки газнинг тезлик микдори шу пластинкалар тезлиги миқдорига яқин бўлади: в пластинкаси деворига яқин суюқлик ёки газ тезлиги в пластинкаси тезлигид га, а пластинка деворига яқин суюқлик ёки газ тезлиги нолга интилади. демак, ҳаракатланувчи пластина в яқинида суюқлик ёки газ …

0,1 мкм бўлиши керак. қуруқ ишқаланиш деб икки бир-бирига нисбатан нисбий ҳаракатланувчи жисмлар орасида мутлақо мой бўлмасдан ишқаланишга айтилади. ишқаланиш икки жисмнинг бир-бирига нисбатан ҳаракатланиш турига ҳам қараб 1, 2-расмда кўрсатилган турларга бўлинади.харакатдаги ишкаланишхаракатсиз ишкаланишгир гир айланиб ишкаланишсиртки ишкаланишсирпаниб ишкаланишсирпаниб ишкаланишдумалаб ишкаланишдумалаб ишкаланиш мураккаб ишкаланиш сиртқи ишқаланиш турлари схемаси. ишқаланиш кучи деб бир қаттиқ жисмнинг иккинчи қаттиқ жисм юзаси бўйлаб нисбий ҳаракат қилиши учун кўрсатиладиган қаршилик кучига айтилади. бу қаршилик икки чегарадош жисмлар юзасига тангенциал йўналиш-да бўлади: р — тортиш кучи, ғ — ишқаланиш кучи). ҳаракат бўлмаганда ишқаланиш бўладими? ҳа, бўлади. буни қуйидаги оддий мисолда кўриш мумкин. устида китоб турибди. уни ўрнидан суриш учун қандай-дир куч керак. агар бу куч ки-тобни ўрнидан суриш учун етарли бўлмаса, китоб ўрни-дан қўзғалмай стол устида ёта беради. бунда ҳаракатсиз иш-қаланиш содир бўлади ва бу даврда китобни ҳаракатга кел-тириш учун керак бўлган ишқаланиш кучи ҳаракатсиз ишқаланиш кучи деб аталади (стол устига китоб қўйиб мисол кўрсатилсин). …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "трибоника (ишқаланиш ва ейилиш) фанининг ривожланиш тарихи ва асосий тушунчалари"

1425544203_60452.ppt трибоника (ишқаланиш ва ейилиш) фанининг ривожланиш тарихи ва асосий тушунчалари трибоника (ишқаланиш ва ейилиш) фанининг ривожланиш тарихи ва асосий тушунчалари www.arxiv.uz www.arxiv.uz трибоника фанининг ривожланиш тарихи ишқаланиш табиатини ўрганишни биринчи бор қадим замонларда аристотель бошлаган эди. унингча, ҳар бир реал жисмнинг (бир текисда) силжишида у ташқи қаршиликка дучор бўлади-ки, бу қаршиликнинг миқдори унинг вазнига (оғирлигига) боғлиқцир (аристотель вазн билан массанинг фарқига бормаган). лекин аристотель инерция ҳодисасини ҳали билмас эди. чунки у жисмнинг ўзига (оғирлигига) боғлиқ бўлган қаршилик билан жисм ҳаракатидан ҳосил бўладиган ташқи муҳит қаршилиги-нинг фарқига тушуниб етолмаган эди. www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1- ишқаланиш юзаларининг матери...

PPT format, 409.0 KB. To download "трибоника (ишқаланиш ва ейилиш) фанининг ривожланиш тарихи ва асосий тушунчалари", click the Telegram button on the left.

Tags: трибоника (ишқаланиш ва ейилиш)… PPT Free download Telegram