qadimgi davr manbalari

PPTX 15 pages 980.2 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 980.2 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent husniddin muydinovich mamadaliyev fan: manbashunoslik va tarixshunoslik “tarix” kafedrasi 2-mavzu: qadimgi davr manbalari reja: tarixiy bilimlarning rivojlanishi. qadimgi davr manbalari: eron, hind, xitoy, yunon va rim yozma manbalari. tayanch so‘zlar va iboralar: ilk yozma yodgorliklar, «avesto», arxeologik manbalar, xitoy, eron, yunon va rim manbalari, katiba, tasvir, surat, tarixiy yozuvlar. tarixiy manbalar - bu tarixiy jarayonni bevosita aks ettiruvchi va alohida faktlar, hamda bo‘lib o‘tgan voqealarni aks ettiruvchi hujjatlar va moddiy madaniyat obyektlarining butun majmuasi bo‘lib, ular asosida ma’lum bir tarixiy davr g‘oyasi qayta tiklanadi, muayyan tarixiy voqealarga olib kelgan sabablar yoki oqibatlarga olib kelgan gipotezalar ilgari suriladi. manbalar tarixiy tadqiqotlarning asosi hisoblanadi. kishilik jamiyatining evolyutsion rivojlanish tarixini sinchiklab o‘rganmasdan turib tahlil qilib bo‘lmaydi. avesto - birinchi yozma yodgorlik “avesto” zardushtiylik dinining muqaddas matnlari toʻplamidir. avesto nomi avesto tiliga berilgan. avesto matnlari turli davrlarda va turli sohalarda yaratilgan. “avesto”ning eng qadimiy qismi zardusht …

2 / 15

alari bu yodgorliklar ahamoniylar davrining qadimiy poytaxti persepolisda, shuningdek, suza va ekbatana (hozirgi hamadon) shaharlari va ularning atrofidan topilgan. masalan, loy taxtachalarga o‘yib yozilgan yozuvda doro i (miloddan avvalgi 522-486 yillar) hukmronligining dastlabki yillarida (miloddan avvalgi 494-490 yillar oralig‘ida) suzada qurilgan saroy qurilishi tafsilotlari tasvirlangan., aniqrog‘i, qurilish materiallari qaysi davlatlardan olib kelinganligi haqida ma’lumot beradi. taxtachalardagi ma’lumotlarga ko‘ra, lidiya va baqtriyadan oltin, qimmatbaho toshlar, sug‘diyonadan la’l va aqiq (qizil va qizg‘ish tosh), xorazmdan firuza olib kelingan. shuningdek, persopolisdan (miloddan avvalgi 520 - 450 y.larda qurilgan shahar, sherozdan 50 km shimolda) topilgan yozuvlar va relyeflar katta ilmiy ahamiyatga ega. persepolisning apadana zinapoyasi releflar bilan bezatilgan. o'ng tomonda releflar ahmoniylar imperiyasining bir qismi bo'lgan "xalqlarning yurishi" ni ko'rsatadi. rasmlarda (balandligi 3 fut - 30,479 santimetr) ahmoniylarga bo'ysungan 23 satrapiyadan (qaram davlatlar) soliq olib kelayotgan odamlar tasvirlangan. ular orasida baqtriyaliklar turli xil idish-tovoq, teri, moʻyna va tuyalar, soʻgʻdiylar — turli matolar, teri va …

3 / 15

, baqtriyaliklar, soʻgʻdlar, xorazmliklar bor. behistun yozuvlari yana bir muhim yodgorlik mashhur bexustun bitiklaridir. uzunligi 22 m, umumiy balandligi 7,8 m boʻlgan bu yozuvlar eron shimolida, kirmonshohdan 30 km uzoqlikda topilgan va doro i buyrugʻi bilan yozilgan gʻalaba yodgorligini ifodalaydi.yozuv elam, bobil va qadimgi eron tillarida yozilgan. ular 522-yil 29-sentabrda oʻlgan margʻiyonalik frada, miloddan avvalgi 522-yil 10-dekabrda hozirgi qozogʻiston va oʻzbekiston hududida yashagan sak qabilalarining boshligʻining skunxa qoʻlga olingani haqida maʼlumot beradi. khwaday namak sosoniylar davriga oid eron epik ertaklari va saroy xronikalarining birlashtirgan oʻrta fors manbasi. “xvaday-namak”ning asosiy xususiyati ma’lumotlarning o‘zini afsonaviy ma’lumotlar bilan uyg‘unlashtirish edi. kitob birinchi marta arab tiliga sosoniylar saroyi hujjatlariga ega boʻlgan ibn al-muqaffa (vaf. 757) tomonidan tarjima qilingan. 8—9-asrlarda “xvaday-namak” asari kamida yetti marta arab tiliga tarjima qilingan. arab tilidagi tarjimalar “siyar al-muluk al-furs” (“fors shohlari hayoti”) deb nomlangan. kitobning o'zi va uning tarjimalari saqlanib qolmagan, ammo ular arab va fors tarixchilariga eronning islomgacha …

4 / 15

tilida yozilgan va 100 000 misra va 18 kitobdan iborat. kuru va puruning ikki uruglari o'rtasidagi kurashni tasvirlaydi. epos miloddan avvalgi 10-8-asrlarda yaratilgan. manbada uzoq hindistonga savdo aloqalarini olib borish uchun borgan saklar, toxarlar va qanghalar haqida shunday muhim ma’lumotlar keltirilgan: “ularning (shoh yudxishtra) eshigi oldida saklar, toxarlar va qang‘halar boshqa xalqlar bilan bir safda turishgan. ularning soqollari paxmoq peshonalari shoxlar bilan bezatilgan, qo‘llarida turli xil sovg‘alar, jumladan, bo‘yoqlar, jun va ipak buyumlar, shu jumladan paxtadan tikilgan noyob matolar va patta daraxti (oq qayinning bir turi), nafis teri, uzun va o‘tkir qilichlar, qilichlar, temir nayzalar, turli boltalar, ichimliklar, isiriqlar, turli qimmatbaho toshlar olib, o‘z navbatini kutdilar”. qadimgi yunoniston va rim manbalari herodot (miloddan avvalgi 490 yoki 480 - 425) yirik ilmiy qomusiy olim. gerodot "tarixning otasi" deb ataladi. herodot tarixiy ma'lumotlarni to'plagan, ko'p sayohat qilgan va ajoyib geograf hisoblangan. ammo mutafakkir "tarix" kitobini yozganidan keyin mashhur bo'ldi. bu dunyo haqidagi …

5 / 15

rixi”ni yozishda trog herodot, ktesias, polibiy, timey va boshqa mualliflarning asarlaridan foydalangan. makedoniyalik aleksandr davridagi skiflar, baqtriya va soʻgʻdda qurilgan shaharlar va yirik imoratlar, makedoniyalik aleksandr vafotidan keyin sodir boʻlgan voqealar, parfiylikning kelib chiqishi, xalqning urf-odatlari, parfiya podsholigining tashkil topishi, baqtriya, parfiya va boshqa yerlar aloqalari haqida muhim ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. kvint kursiy ruf kvint kurtiy ruf (milodiy 1-asr) mashhur rim tarixchisi boʻlib, iskandar zulqarnaynning eron, turon va boshqa mamlakatlarga qilgan harbiy yurishlari haqida 10 kitobdan iborat “buyuk iskandar tarixi” nomli asar yozgan. muallif ptolemey lagus ijodidan, shuningdek, makedoniyalik aleksandr bilan birga kurashgan onesikrit va kallistenning xotiralari va asarlaridan keng foydalangan. kvint kursiy ruf ijodida aleksandr qoʻshinlarining oʻzbekiston hududini bosib olishi, xalqning yot bosqinchilarga qarshi kurashi, xususan, spitamen boshchiligidagi qoʻzgʻolon keng yoritilgan. mavzuni mustahkamlash uchun savollar 1. o‘zbekiston tarixiga oid qanday eron manbalarini bilasiz? 2. qadimgi hind manbalari va ularning o‘zbekiston tarixini o‘rganishdagi o‘rnini aytib bering? 3. iskandarning yurtimizga …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi davr manbalari"

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent husniddin muydinovich mamadaliyev fan: manbashunoslik va tarixshunoslik “tarix” kafedrasi 2-mavzu: qadimgi davr manbalari reja: tarixiy bilimlarning rivojlanishi. qadimgi davr manbalari: eron, hind, xitoy, yunon va rim yozma manbalari. tayanch so‘zlar va iboralar: ilk yozma yodgorliklar, «avesto», arxeologik manbalar, xitoy, eron, yunon va rim manbalari, katiba, tasvir, surat, tarixiy yozuvlar. tarixiy manbalar - bu tarixiy jarayonni bevosita aks ettiruvchi va alohida faktlar, hamda bo‘lib o‘tgan voqealarni aks ettiruvchi hujjatlar va moddiy madaniyat obyektlarining butun majmuasi bo‘lib, ular asosida ma’lum bir tarixiy davr g‘oyasi qayta tiklanadi, muayyan tarixiy voqealarga olib kelgan sabablar yoki oqibatla...

This file contains 15 pages in PPTX format (980.2 KB). To download "qadimgi davr manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi davr manbalari PPTX 15 pages Free download Telegram