o’rta osiyo tarixiga oid qadimgi va ilk o’rta asr manbalari

PPTX 11 pages 292.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 292.0 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

xurshid ismailov manbalarni turkumlash.manbalarni o'rganish:aniqlash tiklash tahlil qilish o'rta osiyo tarixiga oid qadimgi va ilk o'rta asr manbalari o’rta osiyo tarixiga oid qadimgi va ilk o’rta asr yozma manbalari (arab yozuvigacha) qadimgi epigrafik manbalar (behistun, persepol, nahshi rustam, doro i, ayritom bitiklari). avesto-qadimiy yozma yodgorlik; avestoda o’rta osiyo tavsifi. qadimgi hind manbalarida o’rta osiyo haqida ma’lumotlar. qadimgi yunon va qadimgi rim mualliflari asarlari o’rta osiyoning qadimgi davr tarixiga oid muhim manba: gerodot, diodor, aristotel, pompey trog, arrian, kvint kurtsiy ruf, gay pliniy, plutarx, polibiy, strabon, klavdiy ptolemey asarlari. xitoy solnomalari o’rta osiyo tarixi bo’yicha qadimgi manba sifatida. xou-xan-shu («keyingi xan sulolasi tarixi»), bey-shu («shimoliy sulolalar tarixi»), suy-shu («suy xonadoni tarixi») va b. qadimgi turkiy manbalar ilk o’rta asrlar o’rta osiyo tarixiga oid manba sifatida. runa bitiklari: lena-baykalbo’yi, yenisey, mongoliya, oltoy, sharqiy turkiston va o’rta osiyodan topilgan bitiklar (to’nyuhuq bitigi, kultegin bitigi, bilga xoqon bitigi, ongin bitigi va b.). sug’d hujjatlari …

2 / 11

kuzida vafotigacha bo`lgan davrdagi muhim tarixiy manbalarni o`z ichiga oladi. yozuvlar doro i ning qisqacha tarjimai holi, jumladan, uning nasl-nasabi va ajdodlariga talluqli bitiklar bilan boshlanadi.ahmiyati jihatidan misr va xitoy bitiklari bilan teng hisoblanadi. unda qadimgi ahamoniylar sulolasi taxihi va kelib chiqishi, shuningdek sulolaviy shajara darxti ham berilgan. undagi ayninqsa qadimgi fors imperyasi tarkibiga kiruvchi xalqlar xaqindaki malumotlar eng muhimlaridir. chunki, unda xali arxeologlar va tarixchilar tomonidan yetarlicha o`rganilmagan 23 ta qadimiy o`lka va ularda yashovchi xalqlarning qisqacha tasnifi berib o`tilgan. xususan, yurtimizda yashagan qadimgi saklar, massagetlar va ulardan keyingi avlod xalqlari bo`lmish xorazmiylar, bakteriyaliklar haqida malumotlar berilgan. ammo, bu kabi malumotlar xaligcha uzbek tililida nashr etilmayotgani va yurtdoshlarimizning o`z tarixiga etiborsizligi meni dim tashvishga soladi. bu kabi muhim manbalar topib o`rganilishi va xalqimizning kim bo`lganini anglashi uchun qattiq nashr holatida bosmadan chiqarilishi kerak deb o`ylayman. naqshi rustam - sheroz (eron) dan 50 km, qad. istahr shahri (taxti jamshid) yaqinida …

3 / 11

langan (milodiy 262 yil). maqbaralarning qarshisida burj — zardusht kaʼbasi joylashgan. uning tomi katta hajmdagi yassi tosh plitalar bilan yopilib, devorlarida deraza oʻrnida ochiq joylar qoldirilgan. eron, kavkaz va oʻrta osiyo aholisi uylariga oʻxshatib qurilgan burjning devorlariga paxlaviy, parfyan va yunon yozuvlarida sosoniylar davlati tarkibiga kirgan mamlakatlar, bu ziyoratgohga keltirilgan hadyalar roʻyxati berilgan. n.r. manzaralari va kitobalari axomaniylar va sosoniylar bosib olgan mamlakatlar va xalqlar tarixi, etnografiyasi va madaniyatini oʻrganishda muhim manbadir. avesto — jahon madaniyatining, jumladan, markaziy osiyo va eron xalqlari tarixining qadimgi noyob yodgorligi. a. (avesto) (parfiyoncha: apastak — matn; koʻpincha "zend-avesto", ya’ni "tafsir qilingan matn" deb ataladi) — zardusht dinining muqaddas kitoblari toʻplami. zardusht diniga amal qiluvchilarning muqaddas kitobi sifatida yagona tangriga topinish shu taʼlimotdan boshlangan. bu kitob tarkibi, ifoda uslubi va timsollar tizimi bilan adabiy manbalarga yaqin turadi. „avesto“da tilga olingan joy nomlari (varaxsha, vaxsh)dan kelib chiqib, uning amudaryo sohillarida yaratilgani aniqlangan. shu asosda uning vatani …

4 / 11

‘risida qisqa bo‘lsada, juda aniq ma’lumotlar beruvchi gerodotning “tarix” kitobi qismlari ayniqsa qimmatlidir. qadimgi davrlardan boshlab bu kitob dunyoda eng mashhur tarixiy asarlaridan biri bo‘lib hisoblangan. uning muallifi gerodot “tarixning otasi” deb nom olgan. gerodot miloddan avvalgi 484 yilda kichik osiyodagi galikarnass shahrida tug‘ilgan (miloddan avvalgi 431 − 425 yillar o‘rtasida vafot etgan). u 10 yil davomida (miloddan avvalgi 455 − 445 yillar) liviya, misr, ossuriya, bobil, ekbatonga sayohat qilib, qadimgi sharq tarixi haqida ko‘pdan-ko‘p ma’lumotlar to‘plagan. misr fir’avnlarining maqbaralari, bobil mudofaa devorlari va muqaddas minoralari, qora dengiz shimoliy sohilidagi skif mozor-qo‘rg‘onlari gerodotni zavqlantirib, uning qadimgi sharq tarixi va madaniyatiga ma’lum bo‘lgan qiziqishlarining g‘oyat kuchayishiga asos solgan. "syan xan shu" - yirik tarixchi olim byan gu (39-92) tomonidan yozilgan bo'lib, bu asar "syan xan shu" ("avvalgi xan sulolasining tarixi") ataladi. tarixchi anlin (shensi viloyati) shahrida g'arbiy xan sulolasi (miloddan avvalgi 206 — milodning 220-y.) xizmatida turgan yirik mansabdor va tarixshunos …

5 / 11

asardir. unda o'zbekiston, sharqiy turkiston va jung'oriyaning 25-221-yillar orasidagi tarixi haqida ma'lumotlar bor. "bey shu" - bu asar tan sulolasi (618-907) davrida yashagan yirik tarixchi li yan-shou (taxm. 595-678) qalamiga mansub bo'lib, "bey shu" ("shimoliy sulolalar tarixi") 100 bobli asardir. unda shimoliy xitoyda vey (386-535), si (550-577), chjou (557-581) sulolasi hukmronligi, ya'ni 386-581-yillar tarixi bo'yicha ma'lumotlar beriladi. asarda o'zbekiston, xususan xorazm hamda sharqiy turkiston haqida qimmatli ma'lumotlami uchraydi. "bey shu" 1958-yili shanxayda chop etilgan. xviii asrda tarixchi shen bin-chjen har ikkala tarixni bir-biriga bog'lab, unga "sin szyu tan shu xechao" ("tan sulolasining bir-biri bilan qo'shilgan yangi hamda eski tarixi") deb nom qo'ydi. asarda 618-907-yillar voqealari bayon etilgan. "sin tan shu"da o'zbekiston janubi, afg'oniston, eron hamda sharqiy turkiston haqida ma'lumotlar uchraydi. 1958-yili ko'p jildli "sulolalar tarixi"ning 12-jildi sifatida shanxayda chop etilgan. xitoy manbalarida qang', davan va kushon davlatlari haqida qimmatli ma'lumotlar juda ko'p uchraydi. mislo uchun quydagilarni keltirib o'tishimiz mumkin. katta …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta osiyo tarixiga oid qadimgi va ilk o’rta asr manbalari"

xurshid ismailov manbalarni turkumlash.manbalarni o'rganish:aniqlash tiklash tahlil qilish o'rta osiyo tarixiga oid qadimgi va ilk o'rta asr manbalari o’rta osiyo tarixiga oid qadimgi va ilk o’rta asr yozma manbalari (arab yozuvigacha) qadimgi epigrafik manbalar (behistun, persepol, nahshi rustam, doro i, ayritom bitiklari). avesto-qadimiy yozma yodgorlik; avestoda o’rta osiyo tavsifi. qadimgi hind manbalarida o’rta osiyo haqida ma’lumotlar. qadimgi yunon va qadimgi rim mualliflari asarlari o’rta osiyoning qadimgi davr tarixiga oid muhim manba: gerodot, diodor, aristotel, pompey trog, arrian, kvint kurtsiy ruf, gay pliniy, plutarx, polibiy, strabon, klavdiy ptolemey asarlari. xitoy solnomalari o’rta osiyo tarixi bo’yicha qadimgi manba sifatida. xou-xan-shu («keyingi xan sulolasi tarixi»), ...

This file contains 11 pages in PPTX format (292.0 KB). To download "o’rta osiyo tarixiga oid qadimgi va ilk o’rta asr manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta osiyo tarixiga oid qadimg… PPTX 11 pages Free download Telegram