o’rta osiyo tarixiga oid ilk o’rta asr yozma manbalari

DOC 65,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1546879125_73671.doc oârta osiyo tarixiga oid ilk oârta asr yozma manbalari rðµja: 1. qadimgi turk manbalarining oârta osiyo tarixini oârganishdagi oârni. 2. xitoy manbalarida oârta osiyo. 3. so`g`d tilidagi manbalar. qadimgi turk manbalari. bular orasida xvii asrda sibir hamda mo`g`ulistonda, oltoy hamda o`rta osiyo, o`zbðµkistonda topilgan runiy bi-tiklar aloxida qimmatga ega. bu yozuvlarning hozir ðµtti gu-ruhi: lðµna â baykalbo`yi bitiklari, ðnisðµy, mo`g`uliston, oltoy, sharqiy turkiston, urta osiyo bitiklari ma'lum. bu bitik-lar o`rta osiyo, shuningdðµk, o`zbðµ-kiston xalqlarining arablar is-tilosi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy hamda madaniy hayotini o`rganishga yordam bðµradi. ðnisðµy bitiklari mashhur rus xaritashunos olimi su. rðµmðµâzov (taxminan 1642â 1720-yy.) tarafidan xvii asr oxirida ðnisðµy havzasida (hozirgi xaâkas avtonom viloyatiga qaraydi) topilgan. undan kðµyin bu haqda shvðµtsiyalik harbiy asir f. straâdðµ nbðµrg (tabbðµrt) ma'lumot bðµâradi. u ðnisðµy havzasidagi qabr-lardan toshga o`yib yozilgan no-tanish xatlarni topgan. bu yozuv haqidagi ma'lumotlar birinchi marta o`tgan asrning birinchi choragida â«sibirskiy vðµstnikâ» jurnalida e'lon kilindi. 1889 yili fin olimlari …

obida g`.a. abduraxmonov hamda a. rustamov tomonidan uzbðµk ti-liga qisqacha tarjima qilingan (1982 y.). kul tðµgin bitigi. bilga xoqonning (716â734-yy.) ini-si kul tðµgin (731-yili vafot etgan) sharafiga yozilgan. mo`g`ulistonning kosho saydan vodiysida ko`kshin o`rxun daryosi bo`yidan rus arxðµolog va etnograf olimi n.m. yad-rintsðµv (1842â 1894-yy.) tomonidan 1889 yili topilgan. bitik v.v. radlov (1891 y.) a. xðµykðµl (1892 y.) v. tomâsðµn (1896 y.), p.m. mðµlioranskiy (1897 y.), x. shðµdðµr (1924 y.), sð. malov (1951 y.), g. aydarov (1971 y.) lar tomoniâdan nðµmischa, frantsuzcha, ruscha tarjimalarda chop etilgan. g`. a. abduraxmonov va a. rustamov tarafidan qilingan kis-qacha o`zbðµkcha tarjimasi (1982 y.) ham bor. bilga xoqon bitigi. yuqorida aytilgan kul tðµgin bita-gidan 1 km janubi-g`arbda â ko`kshin o`rxun daryosi havza-sidan topilgan. obida 735-yili bitilgan. v.v. radlov, sð. malov, p.m. mðµlioranskiy va v. tomâsðµn tomonidan o`rganilgan va chop qilingan. ongin bitigi. mo`g`ulistonning kosho saydan vodiy-sidan topilgan. kimga atalganligi aniq ma'lum emas. ba'zi fikrlarga qaraganda, …

µrialga boydir. olâtoydan topilgan yozuvlar p.m. mðµlioranskiy, e.r. tðµni-shðµv, a.k. borovkov, k. sðµydakmatov, v.m. nadðµlyaðµv hamda d.d, vasilðµv tomonidan e'lon qilingan. sharqiy turkistondan topilgan bitiklar orasida tur-fon vohasidagi g`orlarda joylashgan ibodatxona dðµvorla-riga yozilgan bitiklar alohida o`rin tutadi. bitiklar aso-san v. tomsðµn tarafidan chop qilingan. qozog`iston hamda qirg`izistondan topilgan bitiklar (as-rimizning 60â70-yillarida topilgan) hali chuqur o`rga-nilmagan. bular orasida talas vohasidan (ayritom, tðµrak-soy, qulonsoy, toldiqo`rg`on, urjor, sirdaryo, ila, olma ota, tolg`ar, tinbas va hokazo) topilgan bitiklar muxim ilmiy ahamiyat kasb etadi. qozog`iston hamda qirg`iziston hududidan topilgan bitiklarning ba'zilari s. sodiqov, m.ð. massoy, a.n. bðµrnshtam, a.s. omanjolov, g. musaboðµv, ch. jumag`ulov hamda g. karag`ulovalar tomonidan e'lon kilingan. qadimiy turk runik yozuvlari (asosan sopol idishlar-ga yozilgan) farg`ona, oloy vodiysi hamda janubiy o`zbðµ-kiston va tojikiston hududidan, ya'ni bðµkobod, isfa-ra, marg`ilon, farg`ona, andijon, quvasoy, o`sh, o`zgan, kofirnihon, shuningdðµk so`g`ddan ham topilgan va a.n. bðµrnshtam, b.a. litvinskiy, v.a. bulatova, e.r. tðµnishðµv, yu.a. zadnðµprovskiy tarafidan o`rganilgan. xitoy manbalari. …

lgi 145 yoki 135â 86-yillar) xitoy tarixshunoslarining â«otasiâ» hisoblana-di; lunmin (hozirgi shensi viloyati) shaxrida saroy ta-rixchisi sima txan oilasida tug`ilgan; mamlakat bo`ylab ko`p sayohat qilgan; otasi vafot etgandan (miloddan avvalâgi 108 yili) kðµyin uning o`rniga saroy tarixchisi sifa-tida qabul qilingan. miloddan avvalgi 98 yili impðµra-torga qarshi chiqib, sarkarda li linii himoya qilgani uchun qattiq jazoga tortilib (bichilgan) saroydan quvib yuborilgan. lðµkin u ruhiy tushkunlikka tushib qolmadi va bo`lajak tarixiy kitobi ustidagi ishini davom ettirdi. ko`p vaqt o`tmay, sima syan yana saroyga taklif etildi va impðµrator bosh mahkamasining boshlig`i etib tayinlanadi, kitobini yozib tamomlashga sharoit yaratilib bðµrildi. sima syan â«shi sziâ» (â«tarixiy esdaliklarâ») nomli 130 bobdan iborat yirik tarixiy asar yozib krldirgan. asar xitoyning qadimiy zamonlardan to miloddan avvalgi i asr boshlariga kadar utgan tarixini o`z ichiga oladi. asar-da o`rta osiyo, uning 123 bobida xususan farg`ona va uning qadimiy xalqi, hayoti haqida qimmatli ma'lumotlar mavjud. â« ban gu (39â92) â yirik …

a ayblanib qatl etilgan. fan xua xitoyning avvalgi xan sulolasi davridagi tarixini o`z ichiga olgan â«xou xan shuâ» (â«kðµyingi xan sulolasi tarixiâ») nomli katta asar (130 bobdan iborat) muallifi. asarda o`rta osiyo, sharqiy turkiston va jun-g`oriyaning 25â221-yillar orasidagi tarixi haqida diq-qatga sazovor ma'lumotlar bor. li yan-shou (taxm. 595â678-yy.) â tan sulolasi (618â 907-yy.) davrida o`tgan yirik tarixchi. u shimoliy xitoyda hukmronlik qilgan vey (386â535-yy.), si (550â577-yy.), chjou (557â581-yy.) sulolasi hukmronligi, ya'ni 386â581-yillardagi tarixini o`z ichiga olgan 100 bobdan iborat â«bey shuâ» (â«shimoliy sulolalar tarixiâ») nomli asari bilan mashhur. asarda o`rta osiyo, xususan xorazm hamda sharqiy tur-kiston haqida qimmatli ma'lumotlar uchratamiz. â«bey shuâ»ning matni 1958 yili shanxayda chop etilgan. vey chjðµn (580â643 yy.) â tan sulolasi davrida o`tgan tarixchi; impðµrator chjðµn-guan (627â650 yy.) davrida uning o`g`li va toju taxt vorisiga tarbiyachi bo`lgan. ana shu impðµrator davrida tarixchi olimlardan yan shi-gu hamda kxun in-da bilan birgaliqtsa xitoyning suy sulolasi davridagi ijtimoiy-siyosiy tarixini …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’rta osiyo tarixiga oid ilk o’rta asr yozma manbalari"

1546879125_73671.doc oârta osiyo tarixiga oid ilk oârta asr yozma manbalari rðµja: 1. qadimgi turk manbalarining oârta osiyo tarixini oârganishdagi oârni. 2. xitoy manbalarida oârta osiyo. 3. so`g`d tilidagi manbalar. qadimgi turk manbalari. bular orasida xvii asrda sibir hamda mo`g`ulistonda, oltoy hamda o`rta osiyo, o`zbðµkistonda topilgan runiy bi-tiklar aloxida qimmatga ega. bu yozuvlarning hozir ðµtti gu-ruhi: lðµna â baykalbo`yi bitiklari, ðnisðµy, mo`g`uliston, oltoy, sharqiy turkiston, urta osiyo bitiklari ma'lum. bu bitik-lar o`rta osiyo, shuningdðµk, o`zbðµ-kiston xalqlarining arablar is-tilosi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy hamda madaniy hayotini o`rganishga yordam bðµradi. ðnisðµy bitiklari mashhur rus xaritashunos olimi su. rðµmðµâzov (taxminan 1642â 1720-yy....

Формат DOC, 65,5 КБ. Чтобы скачать "o’rta osiyo tarixiga oid ilk o’rta asr yozma manbalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’rta osiyo tarixiga oid ilk o’… DOC Бесплатная загрузка Telegram