boshqaruv psixologiyasi tarixi

DOCX 16 pages 155.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 155.5 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

jadvalning zavami 2- mavzu. shaxs boshqaruvning ham ob’yekti ham sub’yekti sifatida 1. boshqaruv ilmining nazariy tarixiy asoslari. 2. psixologiyaning boshqaruvda tutgan o‘rni. 3. boshqaruv psixologiyasi borasida qadimiy fikrlar tarixi. 4. sharqda boshqaruv psixologiyasiga doir fikrlarni yuzaga kelishi. 5. evropa davlatlarida boshqaruv psixologiyasiga doir fikrlarni vujudga kelishi. 1. boshqaruv ilmining nazariy tarixiy asoslari mehnat qiluvchi insonni ongli ravishda ilmiy o‘rganish o‘tgan asrdan boshlandi. tashkilot menejmentini o‘rganuvchi olim v.a. spivak boshqaruv nazariyalarining rivojlanish tarixini quyidagi davrlarga ajratgan holda tadqiq etadi:[footnoteref:1] [1: spivak v.a. organizatsionnoe povedenie i upravlenie personalom. spb., 2000 * xotorn tajribalarining t´li³ bayoni va shu uslubdagi bosh³a bir tajriba µa³ida ³´llanmaning «bosh³aruv texnologiyalari» bobida batafsil aytib ´tiladi] ilmiy boshqaruv maktabi yoki mehnatni ilmiy tashkil etish maktabi. ushbu yo‘nalish asosida amerikalik olim f.u teylor nomiga qo‘yilgan «teylorizm» ta’limoti yotadi va bu sohada olib borilgan aqshdagi izlanishlar 1885-1920 yillarni o‘z ichiga oladi. f.u teylor o‘sha davrdagi malakasiz ishchilardan samarali foydalanish maqsadida, murakkab …

2 / 16

ilotni yaxlit tuzilma sifatida qaraydi va tashkilotni ratsional boshqarish tamoyillari, boshqaruv funksiyalari, boshqaruv tizimi kabilarni takomillashtirgan holda mehnat samaradorligini oshirishga erishdi. 1924 yildan boshlab insoniy munosabatlar maktabi ham rivojlana boshladi. bu yondoshuvning asosi va birlamchi manbaalari amerikalik psixolog elton meyoning «xotorn tajribalari»ga borib taqaladi[footnoteref:2]*. «western electric» kompaniyasida o‘tkazilgan tajribalarda, sex ishchilariga e’tiborli bo‘lish, ularning manfaatlari haqida g‘amxo‘rlik qilish natijasida mehnat unumdorligini oshirishga erishilgan. bunday munosabat ishchilar tomonidan rag‘batlantiruvchi omil sifatida qabul qilingan va ijobiy munosabatlarni shakllantirish asosida mehnat unumdorligi oshgan. [2: ] 1950 yildan miqdoriy yondoshuv rivojlana boshladi. bu yondoshuvning asosiy mohiyati guruh va tashkilotlarni boshqarishda matematik metodlardan, xususan, mehnat operatsiyalarini tahlil etish, matematik modellar yaratish uslublari qo‘llandi. tashkilot boshqaruvi tizimiga mutlaqo mos model yaratib bo‘lmasada, lekin matematik apparatni qo‘llash natijasida boshqaruv jarayonini chuqur bilish va ayrim iqtisodiy natijalarni bashorat qila olish imkoniyati oshadi.[footnoteref:3] [3: spivak v.a. organizatsionnoe povedenie i upravlenie personalom. spb., 2000] boshqaruvga jarayon sifatida yondoshish ta’limotida esa …

3 / 16

babiy aloqa mavjudligi, tashqi muhit va vaziyat xodim xulqidagi hal etuvchi omil ekanligini tushunish imkoniyati paydo bo‘ladi.[footnoteref:4] [4: bazarov t.yu. upravlenie personalom. m., 2002] ishlab chiqarish jarayonida insonga bo‘lgan munosabatni aks ettiruvchi yana bir yondoshuv – «inson kapitali» nazariyasi bo‘lib, bunga muvofiq korxonadagi ishchi kuchi kapital sifatida, masalan pul tarzida idrok etiladi. ushbu nazariya doirasida personal boshqaruviga oid holatlar va tasdiqlar biznesmenga tushunarli bo‘lgan iqtisodiy atama va kategoriyalarda bayon etiladi. bu ta’limotga binoan, inson kapitali odatda pul birligida o‘lchanadi. zamonaviy yondoshuvlardan biri inson resurslarini rivojlantirish konsepsiyasi bo‘lib, bunda tashkilot manfaati yo‘lida xodimning o‘z tashabbusi bo‘yicha samarali mehnat qilishi uchun yaratiladigan sharoitlar markaziy masala deb qaraladi. tashkilot personalini rivojlantirish omili sifatida xodimlarning ehtiyojini aniqlash va qondirish, ularning kasbiy va shaxsiy kamolotga erishishi uchun shart-sharoit yaratish g‘oyasi yotadi. aniqlangan ehtiyojlar majmuasiga har tomonlama ta’sir etish natijasida ishchining mehnatga ijobiy yondoshuvi va samarali mehnati ta’minlanadi. qayd etilgan asosiy boshqaruv konsepsiyalari o‘z davriga xos …

4 / 16

ondoshuvga asoslanishi o‘rinlidir. zamonaviy psixologiya ham iloji boricha insonni aynan shu nuqtai-nazarda tushunishga va shaxs kamolotini uning ichki zahiralarini uyg‘otish orqali erishishga intiladi. 2. psixologiyaning boshqaruvda tutgan o‘rni boshqaruv haqida umumiy tushuncha. fanda boshqaruv tushunchasi tizimning o‘z hayot faoliyatini ta’minlash jarayoni sifatida tushuniladi. bunday tizimlar qatoriga biologik, texnik, ijtimoiy tuzilmalar kiradi. boshqaruv tuzilma sifatida: boshqaruvchi va boshqariluvchi bo‘laklarga ajratiladi. boshqaruv o‘z tasarrufidagi boshqariluvchi bo‘lakka muntazam, rejali va maqsadga yo‘nalgan tarzdagi ta’sir kuchiga ega. bunday o‘zaro faoliyat tizimning ishchanlik qobiliyatini ta’minlaydi. boshqaruvdagi tadqiqotlar, kibernetika fani yuzaga kelishi tufayli jadal sur’atlar bilan rivojlanib, murakkab tuzilmani boshqarishning ilmiy asoslangan tavsiyalari amaliyotga tatbiq etila boshlandi. boshqaruv bilimlari ko‘p jihatdan davr ehtiyojini aks ettiruvchi asosiy manba bo‘lib hisoblanadi. boshqaruv jarayoni, bir tomondan, tuzilmaning yaxlitligini ta’minlasa, ikkinchi tomondan, uni yanada takomillashtirish va rivojlantirish imkonini beradi. shu o‘rinda boshqaruvning ikki asosiy funksiyasi farqlanadi: maqsadga yo‘naltiruvchi va tashkiliy funksiyalar. maqsadga yo‘naltiruvchi funksiya tuzilmani yanada mukammallashtirish maqsadiga yo‘naltiradi. tashkiliy …

5 / 16

ish boshqaruvning ikkala funksiyasi uchun ham umumiy bo‘lgan universal xususiyat bo‘lib, u boshqaruvning har qanday jarayonida doimiy qayta aloqani ta’minlab turadi. boshqaruv fanidagi asosiy tushunchalardan biri qayta aloqa tushunchasi bo‘lib, bu ibora tuzilmaning o‘z maqsadi sari intilishi qay yo‘sinda ketayotgani va qanday jihatlarni o‘zgartirish, yanada mukammallashtirish haqida ma’lumot olishni anglatadi. yuqorida qayd etilgan boshqaruvning ikki asosiy funktsiyasini alohida talqin etish juda shartli bo‘lib, aslida ular ajralmas va yagona jarayonlardir. rahbarlik boshqaruv faoliyati sifatida. har qanday boshqaruv ushbu jarayonning mukammal tarzda idora etish ehtiyojini sezadi. shu maqsadda, tuzilma mas’ul boshqaruvchiga ega bo‘lishi lozim. tashkilotni tuzilma sifatida qabul qilarkanmiz, uning rahbari boshqaruvning aynan ikki asosiy funktsiyasini ta’minlovchi shaxs sifatida tushuniladi. tashkilot miqyosida tahlil qilinganda yuqorida qayd etilgan asosiy funksiyalar quyidagicha ifoda etiladi: maqsadga yo‘naltiruvchi funksiya tashkilotni ma’lum maqsadga olib boruvchi vazifalarni mujassamlashtiradi. tashkiliy funksiya tashkilot turli bo‘limlaridagi mavjud imkoniyatlardan optimal darajada foydalanishdir. rahbar ado etishi zarur bo‘lgan asosiy funksiya va vazifalar tasviriy …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshqaruv psixologiyasi tarixi"

jadvalning zavami 2- mavzu. shaxs boshqaruvning ham ob’yekti ham sub’yekti sifatida 1. boshqaruv ilmining nazariy tarixiy asoslari. 2. psixologiyaning boshqaruvda tutgan o‘rni. 3. boshqaruv psixologiyasi borasida qadimiy fikrlar tarixi. 4. sharqda boshqaruv psixologiyasiga doir fikrlarni yuzaga kelishi. 5. evropa davlatlarida boshqaruv psixologiyasiga doir fikrlarni vujudga kelishi. 1. boshqaruv ilmining nazariy tarixiy asoslari mehnat qiluvchi insonni ongli ravishda ilmiy o‘rganish o‘tgan asrdan boshlandi. tashkilot menejmentini o‘rganuvchi olim v.a. spivak boshqaruv nazariyalarining rivojlanish tarixini quyidagi davrlarga ajratgan holda tadqiq etadi:[footnoteref:1] [1: spivak v.a. organizatsionnoe povedenie i upravlenie personalom. spb., 2000 * xotorn tajribalarining t´li³ bayoni va shu ...

This file contains 16 pages in DOCX format (155.5 KB). To download "boshqaruv psixologiyasi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: boshqaruv psixologiyasi tarixi DOCX 16 pages Free download Telegram