tasavvuf ta’limoti

PPTX 21 pages 791.4 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 791.4 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat pedagogika instituti ijtimoiy fanlar kafedrasi dinshunoslik fanidan o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat pedagogika instituti ijtimoiy fanlar kafedrasi dinshunoslik fanidan mavzu: tasavvuf ta’limotining sharqq madaniyatiga ta’siri. reja: 1-reja tasavvuf haqida tushuncha. 2-reja tasavvuf tariqatlarining paydo bo’lishi. 3-reja movarounnahr tariqatlari. tayanch so’z va atamalar tasavvuf, islomda tariqat, yassaviya, kubroviya, naqshbandiya.. tasavvuf haqida tushuncha. tasavvuf faniga kirish, uning predmeti va vazifalari. tasavvuf islomshunoslikda katta ahamiyatga ega boʻlgan ilmlardan biri. u asrlar davomida xalqimiz ma'naviyatini boyitishga xizmat qilib kelgan ta'limot. tasavvufda falsafa, din, shariat, imon-e'tiqod, axloqqa oid masalalarning aks gc gkaetishi. insonning ruhiy-axloqiy poklanishi, ilohiy muhabbat bilan yuksalib borishi tasavvuf ta'limotining asosiy gʻoyalaridan biri sifatida. tasavvufda dunyoni bilish, aniq kundalik hayot, insonning dunyo va koinot, zamon va makon, lahza va abadiyat, hodisa va mohiyat haqidagi tushunchalari bilan bogʻliq qarashlarning aks etishi. tasavvufning ilm-ma'rifat taraqqiyoti bilan uzviy bogʻliqligi. ilk islom …

2 / 21

. “tasavvuf – botiniy fiqh” degan tushunchaning paydo boʻlishi. fiqh ilmi hamda tasavvufda ixlos mavzusi, ruhiy holat va ma'naviy foyda haqidagi qarashlar shakllanishi. ix asr boshlariga kelib, tasavvufning nazariy asoslari ishlab chiqilishi. sufiylarning amaliy ruhiy-psixologik mashqlari, oʻz-oʻzini tarbiyalash va chiniqtirish tadbir-usullari shakllanishi. tariqat, ma'rifat va haqiqat tushunchalarining yuzagankelishi. tasavvuf alohida ilm sifatida qaror topishi. tasavvufiy qarashlarning yaxlit ta'limotga aylanib, islom oʻlkalariga keng yoyilib, kishilarning hayotida muhim voqe'likka aylanishida movarounnahr va xurosondan etishib chiqqan olimlarning tutgan oʻrni. tasavvufning faqat nazariy jihat bilan cheklanmasdan, tariqatlar yoʻli orqali amaliy hayotda tatbiq etishi. “tasavvuf”ning paydo boʻlishi. tasavvuf paydo boʻlishining tarixiy shart-sharoitlari. tasavvuf soʻzining etimologiyasi.tasavvufning turli qirralari: amaliy, nazariy, monoteistik, panteistik, elitar, ommaviy, sunniy. qur'on va hadislarda tasavvuf shakllanishiga asos boʻlgan matnlar: baqara-182: “sizdan (ey muhammad!) bandalarim mening haqimda soʻrasalar, (ayting) men ularga yaqinman. menga iltijo qiluvchining duosini ijobat eturman”. baqara-115: “mashriq ham, magʻrib ham allohnikidir. bas qaysi tarafga yuzingizni qaratsangiz, oʻsha tomonda allohning “yuzi” …

3 / 21

ideal shaxs, barcha dunyoviy va diniy bilimlarni egallagan, fayzu karomati serob, qalbi ezgu tuygʻularga toʻla pokiza inson. alisher navoiy ta'rifidagi: foniy va sheki, ham soʻzidur pok, ham oʻzi, xush davlat ul kishigaki, tushgay aning koʻzi. taxalluq – yaxshi xulq va ma'naviyatni oʻrganish, tahaqquq – goʻzal xulq va ma'naviyatni hayotga tatbiq qilish. mistisizm tushunchasi. tasavvuf – koʻpqirrali fenomen. rumiy talqinida tasavvufga ta'rif beruvchilarni filni paypaslab unga har biri oʻz holicha ta'rif bergan koʻrlarga qiyoslanishi. evropada tasavvufni islom mistisizmi deb atalishi va mistisizm tushunchasining mohiyati, uning barcha dinlarga xos tushuncha ekani. mistisizmning mohiyatiga falsafa va ong orqali etib boʻlmasligi, bu faqat qalb kechinmalari bilan bogʻliq ruhiy tushuncha ekani, unga uzoq muddatli poklanish davridan oʻtib, ma'rifat hosil qilish orqali erishilishi. tasavvuf – mutlaqni sevish deb talqin etish mumkinligi, uning askezadan (zuhd) farqi mistisizmda muhabbat tushunchasinining borligi. tariqatlar doirasida yaratilgan adabiyotlarning asosiy mavzulari: 1. silsila – shayxning muhammad (a.s.)gacha boradigan ma'naviy shajarasi. bu tariqatning …

4 / 21

qiyofasini boʻrttirib aks ettirishga bagʻishlangan manoqiblarda, ularning karomatlariga katta oʻrin ajratilishi. islomda avliyolar kultining shakllanishi. sufiylar homiylar tomonidan barpo etilgan maxsus xonaqo, rabot va zoviyalarda yashab oʻziga xos turmush tarzini kechirishi. har bir tariqat uchun xos boʻlgan zikr duolari, virdlar, ularning davomiyligi va vaqtlari, zikr turlari – jahriy va xafiy, samo, hadralarni oʻz shayxlari koʻrsatib bergan tartibda amalga oshirilishi. tariqatlarning tashqi qiyofalariga koʻra farqlanishi. tashqi koʻrinishda ajralib turadigan maxsus liboslar: tannura, kuloh, abo, xirqa, muraqqa', kamar; maxsus turar joylar: tak'ya, rabot, zoviya, xonaqoh; maxsus ashyolar: tugʻ, bayroq, poʻstin, muttako, gul va boshqa unsurlar joriy qilinishi. ba'zi tariqatlarning turli xil marosim va moddiy unsurlargakoʻproqahamiyat berib, tariqat va tasavvufning asl gʻoyasidan uzoqlashishi. tariqatlarda pir-murid munosabatlari evolyusiyasi. tasavvufda pir-murid munosabatlarida ikki alohida e'tiborga molik holatning kuzatilishi: biri – murid oʻz ma'naviy kamoloti uchun mas'ul boʻlgan pir huzurida saboq olishi va ta'limini yakunlagach, unga xirqai iroda berilishi; ikkinchisi – murid pir huzurida qisqaroq vaqt …

5 / 21

olib borishi. tariqatning uzoq joylardagi shoʻ'balari shayxlari ham deyarli mustaqil faoliyat olib borishi. vaqt oʻtishi bilan har bir tariqat oʻziga xos tashqi koʻrinishi bilan ajratib turadigan atributlarga ega boʻlib borishi. tasavvufdagi tashqi qiyofaga doir har qanday predmet mazmun va hikmatga ega ekani haqida izohli adabiyotlar paydo boʻlishi. movarounnahr tariqatlari. oʻrta asr va undan keyingi davr tasavvufida bir shayxda koʻplab shogirdlar ta'lim olishi hamda bir shogird bir necha shayxlardan saboq olish holatlari kuzatilishi. tijoniya kabi tariqatlarda faqat bir shayxning etagini tutish ta'kidlanishi. tariqatlar tashkiliy tuzilmasidagi katta oʻzgarishlar (xiv–xv asrlar). tariqatlar kengayishi va bir shayxning muridlar ta'lim jarayonini amalga oshirish imkoniyatiga ega boʻlmay qolishi. shayxlar oʻz vazifalarining ma'lum qismini oʻz yordamchilari – muqaddam va xalifalariga topshirishi. muqaddam va xalifalar oʻz shayxlari nomidan ma'ruza qilib, omma oʻrtasida targʻibot ishlarini olib borishi. tariqatning uzoq joylardagi shoʻ'balari shayxlari ham deyarli mustaqil faoliyat olib borishi. vaqt oʻtishi bilan har bir tariqat oʻziga xos tashqi koʻrinishi bilan …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasavvuf ta’limoti"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat pedagogika instituti ijtimoiy fanlar kafedrasi dinshunoslik fanidan o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat pedagogika instituti ijtimoiy fanlar kafedrasi dinshunoslik fanidan mavzu: tasavvuf ta’limotining sharqq madaniyatiga ta’siri. reja: 1-reja tasavvuf haqida tushuncha. 2-reja tasavvuf tariqatlarining paydo bo’lishi. 3-reja movarounnahr tariqatlari. tayanch so’z va atamalar tasavvuf, islomda tariqat, yassaviya, kubroviya, naqshbandiya.. tasavvuf haqida tushuncha. tasavvuf faniga kirish, uning predmeti va vazifalari. tasavvuf islomshunoslikda katta ahamiyatga ega boʻlgan ilmlardan biri. u asrlar davomida xalqimiz ma'naviyatini boyitishga xizmat qilib kelgan ta'limot. tasav...

This file contains 21 pages in PPTX format (791.4 KB). To download "tasavvuf ta’limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: tasavvuf ta’limoti PPTX 21 pages Free download Telegram