tasavvuf ta’limotlarining sharq musulmon madaniyatiga ta’siri

PPTX 27 стр. 89,8 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 27
презентация powerpoint 9-маvzu: tasavvuf ta’limotlarining sharq musulmon madaniyatiga ta’siri reja: 1.tasavvuf tariqati hususiyatlari. 2.keng tarqalgan tariqatlar tasavvuf haqida. tasavvuf nima? tasavvuf tariqatlari insonlarni ruhan poklanishga, halolikka, haqiqat yo‘lidan yurishga, undovchi insoniy, axloqiy tamoyillarni shakllantiruvchi yo‘ldir. tarixdan ma’lumki, ushbu yo‘l asosida yashagan, insonlarni to‘g`ri yashashga chorlagan, insonlar hayotini, faoliyatini, yengillashtirgan, ularga naf keltirgan ne-ne buyuk siymolar mavjud. ularning hayot faoliyati ibrat maktabi vazifasini o‘taydi. tasavvuf, so‘fiylik – islomda insonni ruhiy va axloqiy jihatdan komillik sari yo‘llovchi ta’limot. tasavvuf so‘zining o‘zagi va mazmuni haqida olimlar turli fikr va tahminlar bildirishgan. ular ichida ibn xaldunning fikri haqiqatga yaqin deb e’tirof etilgan. u "muqaddima" asarida tasavvuf "suvf" – "jun", "po‘stin" so‘zidan olingan bo‘lishi kerak, zero qadimdan tarki dunyo qilgan zohidlar jundan to‘qilgan kiyim yoki po‘stin kiyib yurishni odat qilganlar, bu bilan ular bashang kiyinib yuruvchi ahli dunyolardan farqli hayot tarzini o‘zlarida namoyon etganlar, deydi. tasavvuf va "so‘fiy" so‘zlari ix asrning boshlarida yashagan abu hoshim …
2 / 27
aqiqat sari intilish, odamlardan ta’magirlik qilmaslik va faqirlikni ixtiyor etishdir". zunnuni misriy (859 y.v.e.), "so‘fiy boylik istab o‘zini charchatmas va yo‘qotgan boyligiga achinib, bezovta bo‘lmas", desa, junayd al bag`dodiy (909 y.v.e.) "tasavvuf – qalbni sof tutmoq, tug`ma zaiflik va noxush axloqlardan forig` bo‘lib, hayvoniy va nafsoniy tuyg`ular ustidan g`alaba qilmoq", deb ta’rif bergan. yana u "tasavvuf bir uy bo‘lsa, shariat unga kiradigan eshikdir", degan. so‘fi olloyor bu ta’rifni quvvatlab: shariatsiz kishi uchsa havog`a, ko‘ngil berma aningdek xudnamog`a, deb yozadi. misirlik olim ibrohim basyuniy "islomda tasavvufning paydo bo‘lishi" kitobida hijriy iii va iv asrlarda yashab o‘tgan olimlarning tasavvuf haqidagi 40 ta ta’rifini keltiradi tasavvufda tasavvufning o‘ziga xos istilohi mavjud. *masalan, tasavvuf ilmidan saboq beruvchi shaxs – shayx, murshid, pir, eshon, xoja, mavlo, mavlono, maxdum kabi unvonlar bilan tanilgan. *tasavvufdan saboq oluvchi shaxs – murid, solik, ahli dil, ahli hol, mutasavvif kabi nomlar bilan atalgan. *tasavvuf bo‘yicha oliy maqomlarga erishgan sohibkaromat pirlar …
3 / 27
nadi. burhoniddin al biqoiy (1406-1480)ning "tasavvuf inqirozi", abdurahmon dimashqiyaning "naqshbandiya tahlili" kitobi va boshqa kitoblarda tasavvufning barcha tariqatlari va ularga doir asarlar hamda mashoyixlar qattiq tanqid qilingan. tasavvuf tariqatlariga mansub pir-u komillar: hakim termiziy, najmiddin kubro, abduxoliq g`ijduvoniy, xoja ahmad yassaviy, bahouddin naqshband, xoja axror valiy, shayx zayniddin, zangi ota, shayx xovandi tohur kabi valiylarning hayot va ijodlarini chuqur o‘rganish, qoldirgan asarlaridan xalqni bahramand etish borasida muayyan ishlar qilinmoqda. tariqatlar, tasavvuf va mutasavviflar tarixini o‘rgangan olimlardan biri abu nuaym o‘zining “xulyatul avliyo” kitobida tasavvuf bilan mashhur bo‘lgan tobeinlardan ikki yuz kishini tarjimayi holini keltirgan. taba’a tobe’inlar avlodida fuzayl ibn iyoz va ibrohim ibn adham boshliq ko‘plab so‘fiylar yetishib chiqdilar. ammo ma’lum shayx nomi bilan mashhur bo‘lgan katta tariqatlarning aksari hijriy v va vi asrlarga to‘g`ri keladi. bundan esa aynan o‘sha asrlarda tasavvuf o‘z ravnaqining cho‘qqisiga erishganini bilish mumkin. quyida shu davrlarda paydo bo‘lgan va taraqqiy etgan tariqatlarga misollar keltiriladi. 1.rifo‘iya …
4 / 27
a shaharlariga ko‘p marotaba safar qilgan. qohiraning komiliya madrasasida qozi iyozning “shifo” kitobini, “risolai kushayriya”, “almuxarrar al vajiyz”ni talabalarga o‘qitgan. u kishi uzlatni va maxrumlik hayotini o‘ziga loyiq ko‘rmagan. odamlarga aralashib, dunyo ne’matlaridan bahramand bo‘lib yashagan. 3.qodiriya tariqati. bu tariqat o‘z muassisi abu muhammad muxyiddin abdul qodir jiyloniy rahmatullohi alayhining nomi bilan atalgan. abdul qodir jiylony rahmatullohi alayhi hijriy 470 sanada bag`dodda tavallud topib, hijriy 562 sanada o‘sha yerda vafot etgan. u kishi mashhur faqih bo‘lib, ham shofe’iy, ham hanbaliy mazhabi bilan fatvo berar edi. 4.mavlaviya tariqati. mavlono jaloliddin rumiy rahmatullohi alayhiga nisbat berilgan bu tariqat onado‘lida keng tarqalgan edi. mavlono jaloliddin rumiy rahmatullohi alayhi hijriy 604 sanada tavallud topgan. u kishining nasabi ota tomondan abu bakr siddiqqa, ona tarafdan movarounnahrda hukm surgan xorazmshohlar sulolasiga borib taqaladi. u kishi juda ko‘p safarlardan keyin sulton alouddin saljuqiyning poytaxti ko‘niya shahrida uzoq vaqt yashab, o‘sha yerda vafot etib dafn qilingan. 5.yassaviya tariqati …
5 / 27
ayx va hadisshunoslikni o‘rgatgan ustozlari kiritiladi. «rashohot»da bahouddin amir kuloldan so‘ng orif digtaroniy va qusam shayxdan va «keyinchalik esa xalil otadan tarbiya olgan», deyilgani voqealar mantiqiga mos kelmaydi. chunki «maqomot»da naqshbandning o‘zi keltirgan naqli bu voqeaning boshqa tarzda bo‘lganligini ko‘rsatadi: naqshband buyuk mutasavvif mansur halloj (858) ruhidan ham ta’lim olgan. naql qilinishicha, u aytgan: «talab ayyomlarida mansur halloj sifati ikki marta menda tug‘yon urdi. bir dor bor edi. ikki marta o‘zimni dor ostiga yetkazdim va dedi: «joying mana shu dordir». tangri inoyati bilan bu maqomdan o‘tib keta oldim». naqshband buyuk so‘fiylar boyazid bastomiy (vaf. 875), junayd bag‘dodiy (vaf. 910), shibliy (861) ruhiy olamidan ham bahra olgan, lekin ular maqomida qolmagan. manbalarda keyingi ruhiy tarbiya bergan valiy xoja hakim at-termiziy ekanligi ko‘rsatilgan. hijriy 789 yilda bahouddin shunday degan: «yigirma ikki yildirki, biz hakim at termiziy tariqatiga ergashamiz va ular besifat edilar. agar biror kishi bilsa men ham bu zamonda besifatdurman». yana …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tasavvuf ta’limotlarining sharq musulmon madaniyatiga ta’siri"

презентация powerpoint 9-маvzu: tasavvuf ta’limotlarining sharq musulmon madaniyatiga ta’siri reja: 1.tasavvuf tariqati hususiyatlari. 2.keng tarqalgan tariqatlar tasavvuf haqida. tasavvuf nima? tasavvuf tariqatlari insonlarni ruhan poklanishga, halolikka, haqiqat yo‘lidan yurishga, undovchi insoniy, axloqiy tamoyillarni shakllantiruvchi yo‘ldir. tarixdan ma’lumki, ushbu yo‘l asosida yashagan, insonlarni to‘g`ri yashashga chorlagan, insonlar hayotini, faoliyatini, yengillashtirgan, ularga naf keltirgan ne-ne buyuk siymolar mavjud. ularning hayot faoliyati ibrat maktabi vazifasini o‘taydi. tasavvuf, so‘fiylik – islomda insonni ruhiy va axloqiy jihatdan komillik sari yo‘llovchi ta’limot. tasavvuf so‘zining o‘zagi va mazmuni haqida olimlar turli fikr va tahminlar bildirishgan. ular ichida ibn...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPTX (89,8 КБ). Чтобы скачать "tasavvuf ta’limotlarining sharq musulmon madaniyatiga ta’siri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tasavvuf ta’limotlarining sharq… PPTX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram