tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta'siri

DOCX 20 pages 51.7 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 51.7 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta'siri reja: 1. tasavvuf ta'limotining shakllanish tarixi, mohiyati va asosiy g‘oyalari. 2. tasavvuf ta'limotida qur’ondagi nafs tarbiyasi, zuhd va zohidlikka oid g‘oyalarining rivojlantirilishi. 3. tasavvuf ta’limotida ilohiy ishq g'oyasining mohiyati. 4. ilk tasavvuf adabiyotlarining talqini. islomda avliyo tushunchasining sharhi. 5. yusuf hamadoniy ta’limoti, kubroviya, yassaviya va naqshbandiya tariqatlarining ijtimoiy ahamiyati. 6. tasavvufning badiiy adabiyotga ta’siri. tasavvufda ruhiy tarbiya bosqichlari va maqom. zamonaviy tasavvuf tariqatlari. 1. tasavvuf ta'limotining shakllanish tarixi, mohiyati va asosiy g‘oyalari. islom tarixida tasavvuf umaviylar xalifaligining (661 – 750) dunyoviyligiga qarshi norozilik sifatida paydo bo‘lgan. so‘fiylar islom qonunlariga qat’iy rioya qilganlar va islom fiqhi va ilohiyotining turli maktablariga mansub edilar. so‘fiylarning mutlaq ko‘pchiligi, sunniy islom tarafdorlari bo‘lib qolsa-da, so‘fiylik tafakkurining ba'zi yo‘nalishlari o‘rta asrlarning oxirlarida shia islomiga o‘tdi. bu, ayniqsa, safaviylar eronni qabul qilgandan keyin irfan tushunchasi ostida sodir boʻldi. so‘fiylik ibodatining muhim yo‘nalishlari zikr, ya’ni allohni (xudoni) zikr qilish amaliyotini o‘z ichiga …

2 / 20

zlarini allohga xizmat qilishga bag‘ishlagan edilar. (ey muhammad), senga bay’at berganlar, albatta, allohga bay'at qilmoqdalar. allohning qo‘li ularning qo‘llari ustidadir. kimki ahdini buzsa, faqat o‘ziga zarar yetkazadi va kim allohga bergan ahdiga vafo qilsa, unga ulug‘ ajr ato etur. - qur’on tarjimasi, 48:10 so‘fiylar qonuniy so‘fiy shayxga bay’at berish bilan muhammad sollallohu alayhi vasallamga bay’at qilish, deb hisoblashadi va izlovchi bilan muhammad sollallohu alayhi vasallam o'rtalarida ma’naviy aloqa o‘rnatiladi. muhammad sollallohu alayhi vasallam orqali so‘fiylar allohni tanish (itoat qilish), tushunish va u bilan bog‘lanishni maqsad qilganlar. ali ibn abu tolib roziyallohu anhu sahobalar orasida bevosita muhammad sollallohu alayhi vasallamga bay'at bergan ali roziyallohu anhu orqali muhammad solallohu alayhi vasallam haqidagi bilim va aloqaga erishish mumkinligini ta'kidlaydilar. bunday tushunchani so‘fiylar sahih deb bilgan muhammad solallohu alayhi vasallamning: “men ilm shahriman, ali esa uning darvozasidir”, degan hadisda tushunilishi mumkin. tasavvuf amaliyotchilarining fikricha, so‘fiylik o‘zining dastlabki rivojlanish bosqichlarida islomni ichkilashtirishdan boshqa narsaga ishora …

3 / 20

r bo‘lgan ketma-ket o‘qituvchilar zanjiri orqali kuzatib boradilar. hadisi sharifda tafsilot qilinganidek, ular ehsonga intiladilar: “ehson – allohga go‘yo uni ko‘rayotgandek ibodat qilishingdir, agar sen uni ko‘rmasang, u seni ko‘rib turuvchidir”. so‘fiylar muhammad sollallohu alayhi vasallamni al-inson al-komil, mutlaq haqiqat sifatlarini ifodalovchi komil inson deb biladilar va uni o‘zlarining yakuniy ruhiy yo‘lboshchisi deb bilishadi. xi asrdan islom taqvosida abdulqodir jiloniy, gʻazzoliy va sulton salohiddin kabi islomning eng koʻzga koʻringan himoyachilarining soʻfiylik bilan bogʻliqligi tarixan isbotlangan. islom sivilizatsiyasining yuksalishi islomda so‘fiylik falsafasining tarqalishi bilan mos keladi. tasavvufning tarqalishi islom dinining tarqalishida, yaxlit islom madaniyatlarini yaratishda, ayniqsa, afrika va osiyoda hal qiluvchi omil hisoblangan. xoja ahmad yassaviy, rumiy kabi so‘fiy shoir va faylasuflar islom madaniyatining anadolu, o‘rta osiyo va janubiy osiyoda tarqalishini ancha kuchaytiradilar tasavvuf, sufiylik — islomda insonni ruhiy va axloqiy jihatdan komillik sari yoʻllovchi taʼlimotdir. tasavvuf soʻzining oʻzagi va mazmuni haqida olimlar turli fikr va taxminlar bildirishgan. ular ichida ibn …

4 / 20

b chiqqan deb taxmin qilingan va muhammad alayhissalomning sahobalarining guruhi muntazam ravishda zikr yig‘inlarini o‘tkazar edilar nafs-milliy ma’naviyatimiz an’analariga binoan inson ruhiyatiga moddiy olam ne’matlariga moyillikni ifodalovchi timsol-tushuncha bo’lib, tasavvuf tariqatlarida nafs tarbiyasiga alohida ahamiyat qaratilgan va uning turli darajalari belgilangan. nafsi ammora 1 –insonni tamomila o’z jiloviga olgan, har qanday og’ir gunohlarga boshlovchi tarbiyaga bo’ysinmagan, o’jar nafs. qur’oni karimning “yusuf” surasidagi eslanadi. nafsi lavvoma 2 –gunoh ishlarga yo’l qo’yganda qiynala boshlagan, o’z xatolaridan afsuslanish hissi paydo bo’lgan inson nafsining holati. qur’oni karimning “qiyomat” surasida eslanadi. nafsi mutma’inna 3 –sokin muvozanatga erishgan, xotirjam, gunohlardan tiyilgan nafs, qur’oni karimning “al-fajr” surasida eslanadi. nafsi mulhama–ilhomlangan nafs, nafs tarbiyasining bu darajasiga erishgan insonlar o’zgalarga beminnat yordam ko’rsatishga moyil bo’ladilar, savob uchun vaqtini, molini, mehnatini ayamaydilar. nafsi marziya–rozi bo’lgan nafs, alloh taqdir etgan yaxshi-yomon ishlarga sabr qiluvchi, turmush og’irliklariga bardoshli, odamlarning noo’rin munosabatlaridan xafa bo’lib, gina qilmaydigan insonlar nafsi. nafsi sofiya–dunyo orzu-havaslaridan, obru-e’tiborga intilish …

5 / 20

raf etib ruhoniyat, salb bo’lg’ach kimsadin nafsoniyat. qolmagan ruhoniyatdin o’zga hech, sen taxallufdin bu ma’ni ichra kech. bordur inson oncha sharaf, kim yamon axloqin etsa bartaraf, bo’lmasa fir’avnligning payravi, qolmas ondin juz sufoti musaviy. nafsni yengishni, umuman, yeb-ichmaslik, yaxshi kiyinmaslik, mutloq tarkidunyochilik mano’sida, yani yalong’och tarizda tushunmaslik kerak. sufiy ruhini shu darajada rivojlantirishi lozimki, u hech qachon va hech qanday boylikka, umuman, bu dunyoga bog’liq biror narsaga bog’lanib, uning quliga aylanmasin. aksincha, nafs uning quli bo’lsin. shunday qilmasa, nafs uni yengib, oyoq qo’lini bog’lab oladi. dunyoda nafsning quliga aylanib qolganlar kammi? nafs-ku insonga azaldan berilgan narsa. aniqrog’i, alloh bandasini sinash uchun unga nafs berib qo’ygan. esingizda borki, odam ato bilan moma havo jannatdan aynan ana shu nafslarini yengolmaganlari uchun quvilishdi. chunki ular jannat qonunini buzdi. lekin bu yerda boshqa narsalar ham bor. bu-shayton. shayton tezgina nafs bilan oshna kirishib oladi. nafs bilan shayton birikdimi, xudo urdi, deyavering, endi ruh bu …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta'siri"

mavzu: tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta'siri reja: 1. tasavvuf ta'limotining shakllanish tarixi, mohiyati va asosiy g‘oyalari. 2. tasavvuf ta'limotida qur’ondagi nafs tarbiyasi, zuhd va zohidlikka oid g‘oyalarining rivojlantirilishi. 3. tasavvuf ta’limotida ilohiy ishq g'oyasining mohiyati. 4. ilk tasavvuf adabiyotlarining talqini. islomda avliyo tushunchasining sharhi. 5. yusuf hamadoniy ta’limoti, kubroviya, yassaviya va naqshbandiya tariqatlarining ijtimoiy ahamiyati. 6. tasavvufning badiiy adabiyotga ta’siri. tasavvufda ruhiy tarbiya bosqichlari va maqom. zamonaviy tasavvuf tariqatlari. 1. tasavvuf ta'limotining shakllanish tarixi, mohiyati va asosiy g‘oyalari. islom tarixida tasavvuf umaviylar xalifaligining (661 – 750) dunyoviyligiga qarshi norozilik sifatida paydo bo‘lga...

This file contains 20 pages in DOCX format (51.7 KB). To download "tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta'siri", click the Telegram button on the left.

Tags: tasavvuf ta’limotining sharq ma… DOCX 20 pages Free download Telegram