tasavvuf ta'limoti sharq madaniyatiga ta'siri

DOCX 12 стр. 52,3 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 52,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

8-mavzu: tasavvuf tálimotining sharq madaniyatiga ta`siri reja: 1. tasavvuf ta’limotining mohiyati va nazariy tizimi. 2. xoja ahmad yassaviy (1041-1167) qarashlari. 3. najmiddin kubro ta’limoti. 4. xojagon tariqati va bahouddin naqshband. 5. tasavvufni nazariy jihatdan shakllantirishda abu homid g‘azzoliy (1058-1111) va ibn arabiy (1165-1240)larning o‘rni. tayanch so‘z va iboralar: tasavvuf, tariqat, janda, jahriy zikr, maxfiy zikr, pir, murid, xojagon tariqati, suluk, yassaviylik, kubroviylik, naqshbandiylik, faqir, so‘fiy, zohid, sunnat, shariat, ma’rifat, haqiqat, fikr, zikr, sabr, zuhd, tabattul, tavba, sukra, sahv, qanoat, mulozamat-az-zikr, muroqaba, silsila. 1. tasavvuf ta’limotining mohiyati va nazariy tizimi tasavvuf ilk islom davrida paydo bo‘lgan bo‘lsa-da, uning ildizlarini xristianlik, hinduviylik va buddaviylikdagi ruhan cheksizlikka intilib, u bilan birlashib ketish hamda xilma-xillikdan holi bo‘lgan oldingi yagonalik holatiga qaytish ma’nosida kelishligi ajablanarli emas. tasavvufdagi “faqr”, “fikr”, “zikr”, “sabr”, “zuhd” kabi tushunchalar va hatto ilohiy muhabbat, ilohiy zot haqidagi o‘ylarning hammasi qur’onning oxirat istagidagi sa’y-harakatining mantiqiy davomidir. bu yo‘ldagi rostakam g‘ayri islomiy bo‘lgan …

2 / 12

basriy, robi’a va boshqa birinchi mashhur so‘fiylar nikohga kirishdan parhez qilibgina qolmay, balki bunga qarshi qat’iy kurashdilar.[footnoteref:2] [2: ] insonda aql bilan tushuntirib bo‘lmaydigan holatlar bo‘lishini fan isbotlamoqda, ulug‘ kashfiyotlar aynan shu “behudalik” holatida qo‘lga kiradi. orifona tasavvuf barcha ilmlarni qamrab oladigan hikmat, falsafani ham qo‘shadigan tasavvufdir. oshiqona tasavvuf ishqiy kechinmalar, ishqiy-zavqiy irfonni birinchi o‘ringa qo‘yib, muhokama yuritadigan, to‘g‘rirog‘i muhokama-tafakkurdan ko‘ra his-hayajon, muhabbat shavq-zavqi toshqinini afzal ko‘radigan tasavvufdir. malomatiya va qalandariya oqimlari ham mohiyatan oshiqona tasavvufning shahobchasidir. movarounnahr diniy-irfoniy ta’limotining asoschilaridan biri yusuf hamadoniy(1048-1140)dir. u movarounnahr va xurosonda o‘z tasavvuf maktabiga asos soldi. uning hayot tarzi halol yashashni targ‘ib qilishga qaratilgan edi. yusuf hamadoniy buxoroda va keyinchalik marvda tashkil etgan tasavvufiy to‘garaklarida payg‘ambarimizning “faqirlik fahrimdir” degan qudsiy kalimalarini o‘zining hayotiy shiori deb bilib, uni shogirdlariga singdira boshladi. hamadoniy tasavvuf maktabidan kelgusida turkistonda ommalashib ketgan “yassaviya” va “xojigoniya” tariqat asoschilari yetishib chiqdi. yusuf hamadoniy marv va buxorda xonaqo va madrasa qurdirib, …

3 / 12

rashlari xii asrda markaziy osiyoda paydo bo‘lgan ilk tasavvufiy tariqatning asoschisi xoja ahmad yassaviy 1041 yilda sayramda, shayx ibrohim oilasida dunyoga kelgan. uning vafot etgan vaqti ko‘pgina qo‘lyozma manbalarda hijriy 562 (1166/67) yil deb yozilgan. ahmad yoshligida onasidan, so‘ng otasidan ajraladi. uni bobosi arslonbob tarbiyalab voyaga yetkazadi. ahmad dastlabki ta’limotini yassida mashhur olim shahobiddin isfijobiydan oladi. so‘ngra bobosi arslonbob ko‘rsatmasi bilan buxoroga borib yusuf hamadoniydan ta’lim oladi. ahmad yassaviyning o‘zi “ustoz yusuf hamadoniyning huzuriga 23 yoshida borganini va ul hazratning tarbiyasiga noil bo‘lg‘onligini” aytadi . u yerda tasavvufdan ta’lim olib, so‘ng o‘z yurti turkistonga qaytadi, tasavvuf ta’limotini targ‘ib etib, shogird, muridlar tayyorlay boshlaydi. yassaviy madaniyatimiz tarixida ilk turkiyzabon mutasavvuf shoir sifatida ma’lumdir. uning tasavvufni targ‘ib etuvchi turkiyda yozilgan she’rlari tilining xalqqa yaqinligi, ohangdorligi bilan tezda mashhur bo‘lib ketdi. alisher navoiy iborasi bilan aytganda, “turkiston mulkining ulug‘ shayx-ul-mashoyixi” hazrati xoja ahmad yassaviy juda ko‘p mutasavvuf donishmandlarni tarbiyalab voyaga yetkazgan. ma’lumki, “yassaviya” …

4 / 12

dan afzal ko‘rmasligi, unga doimo taslimiyat izhor qilmog‘i lozim; 2) murid shunchalik zukko va idrokli bo‘lishi kerakki, to o‘z shayxining rumuz va ishoralarini mukammal anglay olsin; 3) shayxning barcha aqvoli (so‘zlari) va af’oli (ishlari)ga murid sodiq bo‘lib, unga mutlaqo mute va mu’taqid bo‘lmog‘i lozim; 4) murid o‘z murshidi (piri)ning barcha topshiriqlarini chustu cholok¬lik (chaqqonlik) ila sidqidildan bajarib, uni hamisha rozi qilib yurmog‘i zarur. chunki rizoi alloh uning (ya’ni shayhning) zimnidadir; 5) murid o‘z so‘ziga sodiq, va’dasiga rosix bo‘lib, murshidi ko‘nglida hech qanday shaku shubha tug‘dirmasligi zarur; 6) murid o‘z va’dasida vafodor, so‘zida ustuvor turmog‘i lozim; 7) murid o‘z ixtiyoridagi barcha mol-mulkini, butun boru yo‘g‘ini o‘z shayxiga nisor etmoq uchun doimo tayyor turmog‘i lozim; 8) murid o‘z murshidining barcha sir-asroridan ogoh bo‘lib, uning ifshosini (oshkor qilishni) hech vaqt xayoliga keltirmasligi kerak; 9) murid o‘z shayxining barcha takliflarini nazarda tutib, uning mushkilotini oson qilmog‘i, pandu nasihatlarini bajo keltirmog‘i shart; 10) murid xudo …

5 / 12

avvuf mansur halloj (858-922)ni yassaviy bir talay she’rlarida chuqur hurmat bilan tilga oladi, dovyurak va jasur mutasavvufga katta rag‘bat ko‘rsatadi: “bilmadilar mullolar “anal-haq”ning ma’nosin, qol ahliga hol ilmin haq ko‘rmadi munosib. rivoyatlar bitildi, holin ani bilmadi, mansurdek avliyoni qo‘ydilar dorga osib. shariatdur, deb olimlar buyurdilar, kofir mansur o‘lmadi, deb kuydurdilar. axgar qilib kulin ko‘kka sovurdilar, tog‘u tuzlar “anal-haq”, deb turar ermish” . yassaviy ham o‘zining piri buzrukvori shayx yusuf hamadoniyga o‘xshab mol-dunyo to‘plashga mutlaqo qiziqmaganini, kambag‘alparvar va g‘aribparvar bo‘lib yashaganligini uning ba’zi bir hikmatlaridan ham bilsa bo‘ladi. mol-dunyoga , boylikka va davlat orttirishga mukkasidan ketgan, xasis va ochofat kishilarni yassaviy qattiq tanqid qiladi: beshak biling bu dunyo barcha xalqdan o‘taro, ishonmag‘il molingga, bir kun qo‘ldan ketaro, oto, ono, qarindosh qayon ketdi, fikr qil, to‘rt oyoqlik cho‘bin ot bir kun sango yetaro. darhaqiqat, xoja ahmad yassaviy markaziy osiyodagi ilk tasavvufiy tariqat – “yassaviya”ning asoschisi, nafaqat xuroson va movarounnahr, balki turkiyzabon xalqlarning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tasavvuf ta'limoti sharq madaniyatiga ta'siri"

8-mavzu: tasavvuf tálimotining sharq madaniyatiga ta`siri reja: 1. tasavvuf ta’limotining mohiyati va nazariy tizimi. 2. xoja ahmad yassaviy (1041-1167) qarashlari. 3. najmiddin kubro ta’limoti. 4. xojagon tariqati va bahouddin naqshband. 5. tasavvufni nazariy jihatdan shakllantirishda abu homid g‘azzoliy (1058-1111) va ibn arabiy (1165-1240)larning o‘rni. tayanch so‘z va iboralar: tasavvuf, tariqat, janda, jahriy zikr, maxfiy zikr, pir, murid, xojagon tariqati, suluk, yassaviylik, kubroviylik, naqshbandiylik, faqir, so‘fiy, zohid, sunnat, shariat, ma’rifat, haqiqat, fikr, zikr, sabr, zuhd, tabattul, tavba, sukra, sahv, qanoat, mulozamat-az-zikr, muroqaba, silsila. 1. tasavvuf ta’limotining mohiyati va nazariy tizimi tasavvuf ilk islom davrida paydo bo‘lgan bo‘lsa-da, uning ildizlarini xri...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (52,3 КБ). Чтобы скачать "tasavvuf ta'limoti sharq madaniyatiga ta'siri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tasavvuf ta'limoti sharq madani… DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram