ovqat hazm qilish sistemasining yosh xususiyatlari va ovqatlanish gigiyenasi

DOCX 9 pages 40.1 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.1 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

5-ma’ruza. ovqat hazm qilish sistemasining yosh xususiyatlari va ovqatlanish gigiyenasi reja: 1. og’iz boshligida, meda va ichakda ovqat hazm bo’lishining xususiyatlari. 2. jigarning ovqat hazm qilishdagi ahamiyati. 3. moddalar va energiya almashinuvining yosh xususiyatlari. 4. bola o’sishi va rivojlanishida suv, mineral tuzlar va vitaminlarning ahamiyati. 5. turli yosh davrlarda bolalar ovqatlanishining o’ziga xosligi. 6. ovqatlanish gigiyenasi. tayanch tushunchlar: sut tishlar, me'da, jigar, so`rilish. odam yoki har bir tirik organism o’zining o’sishi, rivojlanishi va yashashi uchun doimiy ravishda ovqat hazm qilish orqanlari orqali ovqat istemol qilib turadi. odamning hazm qilishi kanali 8-10 m. uzunlikda bo`lib, devori uch qavatdan: ichki shilliq, o`rta-muskul, tashqi-seroz qavatlaridan tuzilgan. ovqat hazm kanalida mexanik maydalaniladi va kimyoviy parchalanib qon hamda linfa tomirlariga so’riladi. ovqatning og’iz bo’shlig’ida tishlar yordamida, meda va ichaklarning mayatniksimon hamda peristaltik harakati natijasida maydalanishi mexanik yoki fizik o’zgarish deb ataladi. ovqat tarkibidagi oqsil, yog`’, uglevodlarni fermentlar ta’sirida parchalanishi kimyoviy o’zgarish deb ataladi. bu fermentlar …

2 / 9

asi. tishlar ikki hil bo’ladi: sut tishlari 20 ta doimiy tishlar 32 ta. bola 6-8 oylik bo'lganda sut tishlar chiqa boshlaydi. dastlab kurak tishlar, so'ng qoziq, kichik oziq tishlar chiqadi. sut tishlar 7 yoshdan boshlab tushib, ularning o'rniga doimiy tishlar chiqa boshlaydi. 7 yoshda 1-katta oziq tish, 8 yoshda 1-kurak tish, 9 yoshda 2-kurak tish, 10 yoshda 1-kichik oziq tish, 13-16 yoshda katta oziq tish, 11-15 yoshda 2-oziq tish, 18-30 yoshda 3-oziq tishlar chiqadi. doimiy tishlar soni 32 ta bo’lib, yuqori va pastki jag’da 16 tadan, jag’larning o’ng va chap tomonida 8 tadan bo’ladi. shulardan olingi ikkitasi kurak, 1 tasi qoziq, 2 tasi kichik oziq tish va uchtasi katta oziq tishlardir. doimiy tishlarning 28 tasi 12-14 yoshgacha chiqadi 4 tasi, ya’ni yuqori va pastki jag’lardagi oxirgi katta oziq tishlar (aql tishlar) 18 yoshdan keyin chiqadi. tish uch qismdan iborat: tish toji (koronka), boyni va ildizi. tishning ko’rinib turgan tashqi qismi …

3 / 9

id bezi, submandibular bez va til osti bezi kiradi.[footnoteref:1] [1: anatomy of the human body.henry gray.nega assefa alemaya university yosief tsige jimma university.in collaboration with the ethiopia public health training initiative, thecarter center, the ethiopia ministry of health, and the ethiopia ministry of education 2003. 398 bet mazmun mohiyatidan foydalanildi. ] 3 juft (til osti, jag' osti, quloq oldi) bo'lib, so'lak tarkibida musin, ptialin uglevodlarni parchalaydi), lizosim ( mikroblarni eritadi) kabi moddalar bor. bir sutkada katta odamda 1,6 l so'lak ajralib so'lakning 98,5-99,5% suv, qolgani shilimshiq moddadan iborat. so'lak ajratish markazi uzunchoq miya va katta yarim sharlarda joylashgan. bola so’lak bezlaridan so’lak ajralishi 3-7 yoshlarda ko’p bo’ladi. so’lak tarkibidagi amilaza kraxmalni disoxoritlargacha parchalovchi fermentlarning aktivligi ham 2-7 yoshlarda eng yuqori bo’ladi. bolaning quloq osti bezlari boshqa so'lak bezlariga nisbatiga ko'proq so'lak tarkibida oqsil miqdori oshib boradi,11-12 yoshda oziq moddalarga bir kecha-kunduzda 200sm3, ovqat yemaganda 400-600 sm3 so'lak ajraladi. xalqum (tomoq). …

4 / 9

ing yoshi ortishi bilan me'daning hajmi orta boradi. yangi tug'ilgan bolada 30-45 sm3, 1 yoshda 400-500 sm3, 2 yoshda 600-750 sm3, 6-7 yoshda 950-1100 sm3, 11-12 yoshda 1500 sm3 bo'lib, kattalarda 3000-3500 sm3, uzunligi 25-30 sm, eni 12-14 sm ga teng. vazni yangi tug’ilgan bolalarda -6,5g, 14-20 yoshda 127 g, 20 yoshdan so`ng 155 g. me`da hajmi yosh bilan barobar 24 marta, gavda esa 20 marta kattalashadi. 2 yoshgacha me'da noksimon, 7 yoshda kolbasimon shaklda bo'ladi. yosh bola me'da shilliq qavati juda nozik bo'lib, ko'p kapillyar qon tomirlari bilan ta'minlangan. me'da bezlari ishlab chiqaradigan ishlarning hazm qilish kuchi va kislotaliligi ancha past bo'ladi. bu shira tarkibida ximozin, lipaza, pepsin,amilaza vaboshqa ko'plab fermentlar bo'lib, biroq ular juda kam miqdorda bo'ladi. bir yoshgacha sutdagi oqsillarga ta'sir etuvchi ximozin fermenti aktivligi yuqori bo'lib, yosh oshishi bilan lipaza fermenti aktivligi ortib boradi, me'da harakatlari o'zgaradi. me’daning ichki shilliq pardasi tagida mayda bezchalar bo’lib, ularning …

5 / 9

ichak 2,5-3,5 m uzunlikda bo`ladi. me’dada qisman parchalangan ovqat bo`tkasi 12 barmoqli ichakka tushadi. bu yerda jigardagi o`t pufakda ishlab chiqilgan o`t suyuqligi va me'da osti bezida ishlab chiqilgan me'da osti bezining shirasi yordamida va 12 barmoqli ichak devorlarida ishlab chiqilgan ichak shirasi ta'sirida ovqat butkasi parchalanadi. ichak shirasi 99% suv, qolgan qismi organik modda, fermentlardan (eripsin, lipaza, amilaza) va tuzdan iborat bo`ladi. bir sutkada 1 ,5-2 litr ichak shirasi ishlab chiqariladi. ichak devori ishqoriy xususiyatga ega. ichak devorlari juda ko`p so`rgichlardan iborat bo`lib, ular qon tomirlariga juda boy bo`ladi. parchalangan ovqat shular yordamida qonga so`riladi. bola 1 yoshgacha to'lguncha ichaklari tez o'sadi, 10-15 yoshda yanada tezlashadi. bolalar ichagi bola tanasiga nisbatan 4,5 marta, ko'krak yoshidagi bolalarda 6 marta uzun bo'ladi. go'dakligida ingichka ichak devoridagi vorsinkalar, shira ajratuvchi bezlar, muskullar yaxshi rivojlanmagan bo'ladi.bola yoshi ortishi bilan ichak shirasi miqdori va fermentlar qonsentrasiyasi orta boradi. me'da osti bezi. me’da osti bezi …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovqat hazm qilish sistemasining yosh xususiyatlari va ovqatlanish gigiyenasi"

5-ma’ruza. ovqat hazm qilish sistemasining yosh xususiyatlari va ovqatlanish gigiyenasi reja: 1. og’iz boshligida, meda va ichakda ovqat hazm bo’lishining xususiyatlari. 2. jigarning ovqat hazm qilishdagi ahamiyati. 3. moddalar va energiya almashinuvining yosh xususiyatlari. 4. bola o’sishi va rivojlanishida suv, mineral tuzlar va vitaminlarning ahamiyati. 5. turli yosh davrlarda bolalar ovqatlanishining o’ziga xosligi. 6. ovqatlanish gigiyenasi. tayanch tushunchlar: sut tishlar, me'da, jigar, so`rilish. odam yoki har bir tirik organism o’zining o’sishi, rivojlanishi va yashashi uchun doimiy ravishda ovqat hazm qilish orqanlari orqali ovqat istemol qilib turadi. odamning hazm qilishi kanali 8-10 m. uzunlikda bo`lib, devori uch qavatdan: ichki shilliq, o`rta-muskul, tashqi-seroz qavatlarida...

This file contains 9 pages in DOCX format (40.1 KB). To download "ovqat hazm qilish sistemasining yosh xususiyatlari va ovqatlanish gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ovqat hazm qilish sistemasining… DOCX 9 pages Free download Telegram