тарду акс

DOC 47,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662847673.doc тарду акс тарду акс «тескари қилиб такрорлаш» маъносини ифодалаб, шеърнинг биринчи мисрасида келтирилган икки сўз ёки сўз би-рикмаларини кейинги мисрада ўрнини алмаштириб қайтариш-дан иборат бўлган шеърий санъатдир. бу хил қайтариш натижа-сида мазкур сўз ёки сўз бирикмалари яна бир бор таъкидланиб-гина қолмай, уларнинг маъноси ҳам янгиланади, мисра мазмуни ҳам такомиллашади. масалан, бобур қаламига мансуб кўнгулга бўлди ажойиб бало қаро сочинг, шикаста кўнглума эрмиш қаро бало сочинг байтининг биринчи мисрасидаги «бало» сўзи мустақил ҳолда «офат» маъносини, «қаро» сўзи эса сочнинг сифатини ифодала-ган бўлса, иккинчи мисрада бу икки сўзнинг ўрни алмаштири-лиши натижасида уларнинг-мазмуни ҳам ўзгариб, «қаро» сўзи «бало» сўзининг сифатловчисигй айланиб бу сўзнинг маъносини янада кучайтирган, ҳар икки сўз қофиядош бўлганлиги сабабли такрор зулқофиятайн санъатини ҳосил қилган. бобурнинг ҳабиб бўлса эди ё рақиб ўлса эди, рақиб ўлса эди ё ҳабиб бўлса эди, байтида икки сўз бирикмасининг ўрни алмашиниб такрорлан-ган. оқибатда шу бирикмалардаги фикр таъкидланиб, уларнинг аҳамияти кучайтирилган. юқоридаги хар икки мисолда сўз …

д ва ширин» дос-тонидан олинган неча жонимға мундоғ кеча ўлғай, кеча жонимға мундоғ неча ўлғай байтидаги, бобурнинг фориғ эрдим қаноатим бор эди, қони эрдим фароғатим бор эди байтидаги тарду акс шу хилдадир. такрорланувчи сўзлар мисралар ўртаси ва қофия ўрнида ҳам келади. жумладан, бобурнинг нечаким қилдим вафо, кўрдум жафо, нечаким кўрдум жафо, қилдим вафо байти шу хил тарду аксга мисол бўлади. қофиядош сўзларнинг бу хил такрори, юқорида ҳам кўрганимиздек, зулқофиятайн санъатини вужудга келтиради. баъзан шу хил қайтариқ тарсиъ санъатини ҳам рўёбга чиқариши мумкин. чунончи, бобурнинг ҳар нечук тавр қил, бу жавр этма, ҳар нечук жавр қил, бу тавр этма байтида «жавр» ва «тавр» қофиядош сўзларининг ўзгаришсиз такрори тарсиъ ҳосил қилган. алишер навоийнинг «сабъаи сайёра» достонйдаги дашт аро бир қаро кўрунмиш анга, бир қаро дашт аро кўринмиш анга. ... мунча меҳнат аро бу фурсат ила, мунча фурсат аро бу меҳнат ила, «садди искандарий» достонйдаги таку тоз эрди кишу ёз анга, қишу ёз …

мса сани кўрмаз, кўрмаз сани ҳар кимса, қандин чекадир ҳижрон, ҳижрон чекадир қандин байтлари билан бошланган бу ғазалда мисралардаги сўз бирик-малари тескари такрорланиб, уларда ифодаланган фикрлар таъкидига эришилган. бу хил усулни насимийдан беш аср сўнг узбек шоири ҳабибий янгича бир кўринишда такрорладн. унинг жону жаҳоним ўзинг, ному нишоним ўзинг ному нишоним ўзинг, жону жаҳоним ўзинг. қоши камоним ўзинг, зийнати ҳуснужамол, зийнату ҳусну жамол, қоши камоним ўзинг. шавкату шоним ўзинг, бахтим улуг давлатим, бахтим улут давлатим. шавкату шоним ўзинг. байтлари билан бошланган ғазали шундай асар эди. ҳабибий ўзининг «аввал баҳор» деб номланган ғазалида сўз бирикмала-рини кейинги байтга хам кучириб такрорлаш билан ўзига хос янги усул яратдики, меҳнаткаш элни шод этар авал бахррини кўринг, аввал баҳрр иш бошлаган кенг пахтазорнни кўринг. кенг пахтазор майдонида бир-бирга ҳамкору рафиқ, бир-бирга ҳамкору рафиқ ёри мадорини кўринг. ёри мадори қаҳрамон меҳнатга моҳир соф юрак, меҳнатга моҳир соф юрак расму шиорини кўринг каби ажойиб мисралар фикримизнинг дал …

атим бор эди, қаниъ эрдим фароғатим бор эди. (бобур)

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тарду акс"

1662847673.doc тарду акс тарду акс «тескари қилиб такрорлаш» маъносини ифодалаб, шеърнинг биринчи мисрасида келтирилган икки сўз ёки сўз би-рикмаларини кейинги мисрада ўрнини алмаштириб қайтариш-дан иборат бўлган шеърий санъатдир. бу хил қайтариш натижа-сида мазкур сўз ёки сўз бирикмалари яна бир бор таъкидланиб-гина қолмай, уларнинг маъноси ҳам янгиланади, мисра мазмуни ҳам такомиллашади. масалан, бобур қаламига мансуб кўнгулга бўлди ажойиб бало қаро сочинг, шикаста кўнглума эрмиш қаро бало сочинг байтининг биринчи мисрасидаги «бало» сўзи мустақил ҳолда «офат» маъносини, «қаро» сўзи эса сочнинг сифатини ифодала-ган бўлса, иккинчи мисрада бу икки сўзнинг ўрни алмаштири-лиши натижасида уларнинг-мазмуни ҳам ўзгариб, «қаро» сўзи «бало» сўзининг сифатловчисигй айланиб бу сўзнинг маъносини янад...

Формат DOC, 47,5 КБ. Чтобы скачать "тарду акс", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тарду акс DOC Бесплатная загрузка Telegram