inklyuziv ta’limning huquqiy-me’yoriy asoslari

DOC 28 стр. 211,5 КБ Бесплатная загрузка

28 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 211,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 28

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 28

inklyuziv ta’limning huquqiy-me’yoriy asoslari. reja: 1. inklyuziv ta’lim siyosatining jahon miqiyosida huquqiy-me’yoriy asoslari. 2. inklyuziv ta’lim siyosatining nazariy va amaliy jihatdan qo‘llab-quvvatlanish bosqichlari. 3. xorijiy va qo‘shni mamlakatlarda inklyuziv ta’limni joriy qilinish holati. tayanch so‘zlar: maxsus yordamga muhtoj bolalar, umumta’lim muasasalari, maxsus segregasion ta’lim muassasalari, ta’lim tarbiya berish. tarixiy taraqqiyot davomida maxsus ehtiyojli bolalarga bo‘lgan e’tibor turli davrlarda turlicha kechgan. ishlab chiqarish kuchlari hali rivojlanmagan, madaniy va ma’naviy qadriyatlar shakllanmagan, inson hayoti tabiat kuchlariga bog‘liq bo‘lgan dastlabki davrlarda bunday shaxslar jamiyat e’tiboridan chetda qolib kelgan, hatto ularga nisbatan salbiy munosabat hukm surgan. jamiyatning iqtisodiy taraqqiyoti, ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanish darajasi ta’lim, madaniyat, fan va sog‘liqni saqlash ijtimoiy ong holati bilan bog‘liq holda turli davrlarda atrofdagilarning kamolotida jismoniy yoki ruhiy kamchiligi mavjud shaxslar bilan o‘zaro munosabatlari turlicha ko‘rinishga ega bo‘lgan. bunda har bir xalqning milliy qadriyatlari, dunyoqarashi, an’analari, urf-odatlari ham muhim rol o‘ynagan. masalan qadimgi sparta (gresiya)da jismoniy nuqson bilan tug‘ilgan …

2 / 28

nogiron qilib, zodagonlar ko‘ngilxushligi uchun ularga sotish hollari ham uchragan. qadimgi rimda ham xuddi shunday holat yuz bergan: nuqsonli va zaif tug‘ilgan go‘daklarni o‘ldirganlar. uyg‘onish davrida inson tabiati, uning ruhiy holati va faoliyatiga nisbatan diniy-sxolastik va ijtimoiy cheklangan xudbin qarashlarga qarama-qarshi farqli o‘laroq inson tafakkuriga ishonch, uning jismoniy-ruhiy nuqsonlari, kamchiliklar, salbiy xatti-harakatlari, gunoh hamda qilmishlariga xayrixohlik bilan qarash kabi gumanistik g‘oyalar o‘rtasida kechgan kurashlar bilan tavsiflanadi. zero, bu davrda ovro‘pada falsafiy fikr, ilm, fan va moddiy hayotda ancha jonlanish yuz bergan edi. shuning uchun ham g‘arbiy yevropaga arablar orqali kirib kelgan ilg‘or sharq madaniyati va ilm-fanning ham katta ta’siri bo‘lganligi shubhasizdir. sharq va g‘arb o‘rtasidagi aloqalarning yaxshilanishi g‘arbga tibbiyotning kirib kelishiga zamin yaratdi. shu davrdan e’tiboran g‘arb tibbiyotida gumanistik tendensiyalar yuzaga keldi. vrachlar monastr va qamoqxonalarga borib u yerlardagi ruhiy kasallar ustida kuzatishlar olib bordilar. masalan, xvi asrda yashagan tibbiyot professori faliks platter (1537-1614) fransiyaning bazel shahrida ruhiy kasalliklarning tasnifini …

3 / 28

arining tarmog‘i intensiv ravishda o‘sib ko‘plab davlatlarda hatto 12-15 turdagi maxsus muassasalar ochildi. masalan, qozog‘iston, rossiya va belgiyada 8 turdagi, niderlandiyada esa 15 turdagi maxsus muassasalar mavjud. 1970-1980-yillarga kelib jahon miqiyosida insonparvarlik va kamsitishlarga yo‘l qo‘ymaslik g‘oyasining ilgari surilishi maxsus ehtiyojli bolalarga e’tiborning yanada yaxshilanishiga olib keldi. ammo shunday bo‘lsada ko‘plab imkoniyati cheklangan bolalar va o‘smirlar ta’limdan chetda qolib keldi. bmt tomonidan 1948-yilda qabul qilingan “inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi”da “ta’lim olish har bir insonning asosiy va ajralmas huquqi” ekanligi alohida e’tirof etilgan. “inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi” barcha insonlarning huquq va erkinliklarini kafolatlar ekan, bu deklaratsiyaning barcha bandlari maxsus ehtiyojli insonlarga ham tegishlidir. nogiron shaxslarning huquqlarini yanada mustahkamlash va kafolatlash maqsadida bmt 1975-yilda “ nogiron shaxslar huquqlari to‘g‘risida”gi deklaratsiyani qabil qildi. mazkur deklaratsiyada ta’kidlanishicha: “nogironlar shaxsiyatini hurmat qilish huquqi ularda tug‘ilishi bilan mavjud bo‘ladi. nogironlikning kelib chiqishi, tabiati va jiddiylik darajasidan qat’iy nazar, fuqaro o‘z yoshidagi tengdoshlari bilan bir xil huquqlarga …

4 / 28

lalar huquqlari to‘g‘risidagi konvensiya” bolalarning huquqlarini hamma joyda amalga oshirish maqsadida ishlab chiqarilgan inson huquqlari borasidagi xalqaro shartnoma hisoblanadi. u qariyb butun jahon mamlakatlari tomonidan radifikatsiya qilingan. konvensiyani radifikatsiya qilgan 191 mamlakat ko‘ngilli tarzda zimmalariga “bolalar huquqlari to‘g‘risidagi konvensiya” qoidalarini ma’muriy qonunchilik, sud va boshqa chora-tadbirlar yordamida hayotga tadbiq etish majburiyatini oldilar. “bolalar huquqlari to‘g‘risidagi konvensiya” kompleks va universal xarakterda bo‘lib, bu barcha bolalar uchun inson huquqlarining fuqarolik, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy singari jabhalarni ta’minlaydigan yagona konvensiyadir. “bolalar huquqlari to‘g‘risidagi konvensiya” barcha bolalarning huquqlarini himoya qiladi. mazkur konvensiyaning 2-moddasida “bolalar, ularning ota-onalari, boquvchilarining irqlari, terisining rangi, jinsi, tili, dini, siyosiy va boshqa e’tiqodi, milliy, etnik yoki ijtimoiy kelib chiqishi, moddiy ahvoli, sog‘lig‘i, qanday holatda tug‘ilganliklari va boshqa holatlaridan qat’iy nazar kamsitishlarga mahkum etilmasligi kerak”-deb qat’iy belgilangan. demak, bu konvensiyadagi barcha huquqlar maxsus yordamga muhtoj bolalar uchun ham tegishli bo‘lib, ularga barcha bolalar qatori teng munosabatda bo‘lish kafolatlanadi. shunday ekan, …

5 / 28

cha huquqlarini kafolatlab, “barcha huquqlar barcha bolalarga” tamoyilini e’tirof etadi. shuningdek, “bolalar huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyaning 23-bandida maxsus ehtiyojli bolalarning ta’lim tarbiyasi xususida qisqa va aniq qilib quyidagicha ta’kidlangan: “nogiron bolaning maxsus ehtiyojlarini aniqlab, uning ijtimoiy hayotga qo‘shilishi va shaxs sifatida rivojlana olishiga yetaklovchi vosita hisoblangan ta’lim olishga har tomonlama yordam berilishi lozim”. bu qoidadan shu narsa ayon bo‘ladiki, maxsus ehtiyojli bolalar ham jamiyat hayotida to‘liq ishtirok etishi, madaniyatga hamohang bo‘lib o‘sishi, uning boyliklaridan, go‘zalligidan bahra olib jamiyatning rivojiga hissa qo‘shishlarining ahamiyati juda kattadir. mana shunday imkoniyatlarga ega bo‘lishda maxsus ta’lim muassasalarining ta’lim tizimi va mazmuni talabga javob bermaydi. shuning uchun ham insonparvarlik nuqtai nazaridan jahondagi ko‘plab mamlakatlar maxsus-segregasion ta’lim tizimini inkor eta boshladilar. juda ko‘plab davlatlarda maxsus yordamga muhtoj bolalarni yuqori natijali kamol toptirishda kompensator imkoniyatlarni rivojlantirish hamda ijtimoiy moslashtirish to‘laligicha yo‘lga qo‘yish maqsadida umumta’lim maktablarida ta’lim berish ilmiy va amaliy davlat siyosati rejasiga kiritildi. buning natijasida esa 1990-yilda tailandning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 28 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "inklyuziv ta’limning huquqiy-me’yoriy asoslari"

inklyuziv ta’limning huquqiy-me’yoriy asoslari. reja: 1. inklyuziv ta’lim siyosatining jahon miqiyosida huquqiy-me’yoriy asoslari. 2. inklyuziv ta’lim siyosatining nazariy va amaliy jihatdan qo‘llab-quvvatlanish bosqichlari. 3. xorijiy va qo‘shni mamlakatlarda inklyuziv ta’limni joriy qilinish holati. tayanch so‘zlar: maxsus yordamga muhtoj bolalar, umumta’lim muasasalari, maxsus segregasion ta’lim muassasalari, ta’lim tarbiya berish. tarixiy taraqqiyot davomida maxsus ehtiyojli bolalarga bo‘lgan e’tibor turli davrlarda turlicha kechgan. ishlab chiqarish kuchlari hali rivojlanmagan, madaniy va ma’naviy qadriyatlar shakllanmagan, inson hayoti tabiat kuchlariga bog‘liq bo‘lgan dastlabki davrlarda bunday shaxslar jamiyat e’tiboridan chetda qolib kelgan, hatto ularga nisbatan salbiy munosabat ...

Этот файл содержит 28 стр. в формате DOC (211,5 КБ). Чтобы скачать "inklyuziv ta’limning huquqiy-me’yoriy asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: inklyuziv ta’limning huquqiy-me… DOC 28 стр. Бесплатная загрузка Telegram