экспериментал психологиянинг ривожланиш тарихи

DOC 107 стр. 554,0 КБ Бесплатная загрузка

107 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 554,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 107

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 107

6 ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги. низомий номидаги тошкент давлат педагогика университети з.т нишонова, д.с.қаршиева экспериментал психология тошкент-2005 олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълим илмий-методик бирлашмалари фаолиятини мувофиқлаштирувчи кенгашнинг 200 йил «_» _____даги № қарорига мувофиқ нашрга тавсия этилган. қўлланмада экспериментал психология фанининг долзарб муаммолари ёритилган. шахсни ўрганиш методлари, йўллари, лаборатория ва табиий эксперимент шароитида психологик фактларни олиш, шарҳлашнинг назарий ҳамда амалий масалалари очиб берилган. тадқиқотлардан олингин маълумотларни таҳлил қилиш ва таққослаш, статистик қайта ишлаш асосида уларни умумлаштириш, эксперимент натижаларининг ишончлилик даражасини аниқлаш баён этилган. қўлланма психологларга, педагогларга, бакалавриат (5140800)психология таълим йўналишининг талабаларига мўлжалланган. i. экспериментал психология предмети 1.1.экспериментал психологиянинг ривожланиш тарихи позитивизм асосчиси о. кант xix аср ўрталарида инсон билими ривожланиши ҳақидаги таълимотни таклиф қилди. у билимнинг учта кетма-кет бир-бирини алмаштирадиган шаклларини қараб чиққан. 1) диний урф – одатлар ва индивидуал ишонишга асосланган, 2) фалсафий – у ёки бу таълимот муаллифининг интуициясига, ўз маъноси жиҳатидан оқилона …

2 / 107

инг ҳар-хил кўринишларида татбиқ қилинса бўлади. биринчидан, одамларнинг «психика» ҳақидаги кундалик билимлари тузилмаси каби бошқа одамларнинг хатти-ҳаракати ўзининг ва бошқаларнинг руҳий ҳаёти ривожланишининг асоси ва қонуниятлари бўлган психология. бу «кундалик психология» бугунги кунда илмий психология тармоқларидан бирининг кузатиш предмети бўлиб қолди. одатий, кундалик сўзлар маъносида табиий тилда муҳрланган, қайсики инсон психикаси аҳамияти унинг хатти-ҳаракати, унинг шахсий томонлари, имкониятлари мотивлари ва бошқаларни ифодалайдиган, у ҳикматлар ва мақолларда учрайди. руҳнинг диний тафаккури унинг табиати ҳақида одатий, кундалик билимларни тушуниши асосида пайдо бўлади. иккинчидан «фалсафай психология» ҳам мавжуд бўлиб, психик реаллик табиати ҳақида савол энг асосий ҳисобланади. доимий «фалсафанинг асосий саволи» идеал ва материал нисбат ҳақида, қайсиси «бирламчи», қайсиси «иккиламчи» идеал (субъектив, руҳий, психик) борлиги тўғрисида кўп ёки камроқ аниқ фикр жамланиши мумкин эмас. шунинг учун кўпчилик психологлар психика концепциясини ўйлаб топишган, шахс ҳақида ўзларининг тушунчаларини унинг ривожланиши аҳамияти, объектив ва субъектив борлиқни (жумладан акс эттириш қонуни), инсон ва инсонлар гуруҳи хатти-ҳаракати детерминант …

3 / 107

қидаги фанларни алоҳида қараб чиқишни таклиф этди. биринчиларга у фалсафа, этика, эстетика лингвистика, ҳуқуқ ва бошқаларни киритди. иккинчиларга физика, химия, геология, биология ва бошқа табиий фанларни киритди. психологияни у ҳамма фанлар руҳ ҳақида бошлангич билимлар олувчи фундаментал фан сифатида ажратди. бу фандан «руҳ ҳақидаги фан» асосий метод- яъни тушуниш методи деб қарайди. дильтей психологияни эмпиристик фан сифатида ҳисоблади, лекин психологияда эмпиристик билим табиати бошқа табиий фанларга қараганда бошқачароқ. гуманитар психологик билим кундалик тажрибага яқин, унинг маъноси маданиятда таниқли ва муҳрлангандир, шунинг учун табиий фанлар тушунчасида янгилик уйғотмайди. тушуниш, тадқиқот методи сифатида психологик тадқиқотларнинг ҳар бирида иштирок этади. бироқ кўпчилик кузатувчилар тушунувчан ёки гуманитар психология, психологик тафаккур алоҳида сфераси сифатида ажратадилар, қайсики тушуниш асосий метод сифатида гавдаланади. табиий – илмий ёнадашиш психологларни одам ва ҳайвонларни ташқи кузатиш фаолиятини, хатти-ҳаракатини текширишга йўналтиради. психологияни хатти-ҳаракат фанларига қўшишда, тадқиқот, ўлчаш ва экспериментни психологияда хулқ-атвор кузатиш методлари деб аташади. инсоннинг хулқ-атвори вербал (нутқий) ва новербал …

4 / 107

"жон ҳақида" асари дастлабки метофизик асар бўлиб ҳисобланади. психология фанининг фалсафа ичидан ажралиб чиқишига иккита асосий омил сабаб бўлган: 1. психология илмий муаммоларга бойиб бориши ва яқин истиқболларнинг вужудга келиши. 2. психолог олимларнинг тадқиқот олиб бориши учун янги воситалар пайдо бўлиши. фалсафа ва биологиянинг ривожланиши психологиянинг пайдо бўлиши, ривожланишига омил бўлди, яъни арасту давридаги фалсафанинг ривожи ўрнини х асрда табиий фанлар эгаллайди. экспериментал психологиянинг мақсади психологик эксперимент ўтказишнинг малака ва кўникмаларини пайдо қилиш ва ривожлантиришдан иборат. экспериментал психологиянинг вазифалари: 1. психология фанида эксперимент ўтказишнинг қонунлари, тартиби ва принципи билан таништиришдан иборат. 2. турли методикалар ёрдамида шахснинг психик жараёнлари, ҳолатлари ва психомоторикани ўрганишдир. маълумки, х1х аср физика, биология, физиология, химия ва бошқа фанларнинг ривожланиши билан характерланади. фанда пайдо бўлган экспериментал методнинг кенг қўлланилиши фаннинг бундай ўсишига ёрдам берди. хyiii асрнинг охири х1х асрнинг бошларидаёқ психологлар ўртасида психик ходисаларни ўрганишда экспериментни татбиқ қилиш мумкин эмасмикан деган муаммо пайдо бўлди. бу муаммо бўйича …

5 / 107

ҳолатлар доимо ўзгариш жараёнида бўладилар. тасаввурларнинг бу доимий ўзгариш ва алмашиш жараёнида маълум даражада доимийлик, қонуният бор. бу доимийликнинг миқдор томонини ўлчаш мумкин. шунинг учун ҳам, гербартнинг фикрича, психологияга математикани татбиқ қилиш мумкин. гербарт гарчан психологияда экспериментдан фойдаланишнинг зарурлиги ва фойдалилигини исботлаган бўлса ҳам, лекин унинг ўзи бу методдан фойдаланмади. психологияда экспериментни татбиқ қилиш бўйича дастлабки ишларни физиолог вебер (1796-1878) ва физик фехнер (1801-1887) амалга оширдилар. вебер ва фехнернинг мақсади ташқи таъсиротлар (физик омиллар) таъсирида сезгиларнинг ўзаро муносабатлари соҳасидаги қонуниятларни топишдан иборат эди. фехнер экспериментал методлар асосида сезгиларнинг ортиб бориши билан уларни қўзғатувчи таъсирлар ўртасидаги қиёсий муносабатни аниқлаб, сезги қўзғатгич логарифмасига пропорционалдир, деган психофизик қонунни кашф этади. вебер ва фехнер ўтказган тажрибалар "психофизика" деган алоҳида фаннинг пайдо бўлишига олиб келди. вебер ва фехнер ишларининг аҳамияти, асосан, шундан иборатки, улар биринчи бўлиб психологияни, табиат фанлари сингари, экспериментал фанга айлантириш мумкин эканлигини исботладилар. шу вақтгача фақат кузатиш, асосан ўз-ўзини кузатишдан фойдаланиб келаётган …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 107 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "экспериментал психологиянинг ривожланиш тарихи"

6 ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги. низомий номидаги тошкент давлат педагогика университети з.т нишонова, д.с.қаршиева экспериментал психология тошкент-2005 олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълим илмий-методик бирлашмалари фаолиятини мувофиқлаштирувчи кенгашнинг 200 йил «_» _____даги № қарорига мувофиқ нашрга тавсия этилган. қўлланмада экспериментал психология фанининг долзарб муаммолари ёритилган. шахсни ўрганиш методлари, йўллари, лаборатория ва табиий эксперимент шароитида психологик фактларни олиш, шарҳлашнинг назарий ҳамда амалий масалалари очиб берилган. тадқиқотлардан олингин маълумотларни таҳлил қилиш ва таққослаш, статистик қайта ишлаш асосида уларни умумлаштириш, эксперимент натижаларининг ишончлилик даражасини аниқлаш баён этилган. қўлланма психологла...

Этот файл содержит 107 стр. в формате DOC (554,0 КБ). Чтобы скачать "экспериментал психологиянинг ривожланиш тарихи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: экспериментал психологиянинг ри… DOC 107 стр. Бесплатная загрузка Telegram