musulmon huquqi

DOC 117.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1443778033_61460.doc musulmon huquqi reja: 1. musulmon huquqini tashkil topishi va rivojlani-shining o‘ziga xos tomonlari 2. musulmon huquqi manbalari 3. mulkiy va oilaviy munosabatlarning huquqiy tartibga solinishi 4. musulmon huquqi bo‘yicha jinoyat va jazo 5. «hidoya» fikxshunoslik ilmining shoh asari. 6. «hidoya» asarida sud dalillari va sudlov haqida. 7. «hidoya» asarida oila va nikoh munosabatlari. musulmon huquqi tashkil topishi va rivojlanishining o‘ziga xos tomonlari. sharqda o‘rta asr tsivilizatsiyasining yirik hodisalardan biri musulmon huquqi (shariat) bo‘ladi. ushbu dunyo ahamiyatini kasb etgan huquq tizimi arab xalifaligi asosida paydo bo‘ldi va tasdiqlandi. uning rivojlanish jarayoni arab davlatchiligining evolyutsiyasi bilan, ya’ni vii asrda uncha katta bo‘lmagan patriarxal-diniy jamoadan tortib, to vii-ix asrlarda yirik imperiya-lar: ummaviylar va abbosiylargacha bo‘lgan davr bilan mustahkam bog‘liqdir. arab xalifaligi inqirozga uchragandan keyin musulmon huquqi o‘zining avvalgi ahamiyatini (nafaqat) yo‘qotmadi, balki go‘yoki “ikkinchi hayot” bilan rivojlandi va u yoki bu shaklda islomni qabul qilgan (misr, hindiston, usmoniylar imperiyasi va hakozo) bir …

g muqaddas kitoblari bo‘lmish qur’on va sunnati oyatlar, suralar va payg‘ambarimizning qilgan ishlarini tashviqot qilish orqali yig‘gan to‘rt xalifaning faoliyatlari shariatning shakllanishida eng muhim rol o‘ynadi. ilk paytlardanoq shariat qat’iy konfessional huquq tarzida shakllandi va rivojlanib keldi. u islomning diniy-ahloqiy qarashlariga asoslanar edi. islomning arkonlariga binoan, huquqiy munosabatlarga ilohiy qoida va qonunlarning bir. musulmon huquqi manbalari. shariatning muhim manbasi bo‘lib, oyat va suralardan tashkil topgan, musulmonlarning muqaddas kitobi bo‘lmish qur’on hisoblanadi. tadqiqotchilar qur’onda unga nisbatan sharqning qadimgiroq huquqiy yodgorliklarining holatla-ri mavjudligini ta’kidlashadi. qur’onni tuzish bir qancha o‘n yilliklarga cho‘zilgan. uning to‘liq ishlangan nusxasi xalifa umar (644-656 yillar) hozirgi holatga keltirgan. qur’onning o‘zida uning huquqiy ahamiyati quyidagicha ta’riflanadi: “shunday qilib, biz uni arab qonunlari sifatida nozil qildik”. qur’on arablarga is-lom tomonidan o‘rgatilgan qoidalar foydasiga ajdodlar odatlari-dan voz kechishni tavsiya etadi. qur’on 6666 oyatga bo‘lingan, 114 suradan iborat. bu she’rlar-ning ko‘pchilik qismi diniy xarakterga ega va faqatgina 500 yaqini musulmonlarning yurish-turish qoidalariga …

sabatlarni rivojlanishini aks ettiruvchi turli huquqiy ko‘rsatmalarni uchra-tish mumkin. hodisalarning so‘nggi tarixi ix asrda, sunnaning 6 ta asosiy to‘plamlari tuzilib bo‘linganidan so‘ng amalga oshirilgan. ular orasida al-buxoriyning to‘plami eng mashhurdir. shuningdek sunnada nikoh va meros, isbotlash va sudlov huquqi, qullar haqi-dagi normalar o‘z aksini topgan. sunna hodisalari, ularning qayta ishlanganligiga qaramay, ko‘plab bir-biriga qarama-qarshi holatlar o‘z ichiga olgan va nisbatan “to‘g‘ri”sini ular orasidan tanlab olish fiqhshunoslar va qozilar extiyoriga qoldirilgan. bundan tashqari, faqatgina muhammad (s.a.v.) muridlari tomonidan aytilgan hadis-largina kuchga ega deb hisoblangan. shialarda sunniylardan farqli o‘laroq, xalifa ali va uning izdoshlari tomonidan aytilgan hodisa-larni tan olingan. musulmon huquqi manbalari ichida uchinchi o‘rinni ijmo egallagan bo‘lib, unga musulmon jamoasining umumiy kelishuvi sifa-tida qaralgan. ijmo qur’on va sunna bilan bir qatorda ta’sirchan manbalar guruhiga kirgan. amaliy jihatdan ijmo muhammad (s.a.v.) muridlari yoki oqibatda ta’sirchan musulmon-ilohiyotchilari huquqshunoslari tomonidan aytilib, bir-biriga mos diniy va huquqiy masalalar to‘g‘risidagi fikrlardan shakllangandir. ijmo qur’onning ta’siri sifatida …

n chiqarilgan hukm shariatda sha’riy ya’ni qonuniy deb qabul qilingan. ijmo’ bir necha turga bo‘lingan: ijmo’-al-muhosil alohida masalalar bo‘yicha yirik fiqhshu-noslarning birlikdagi fikrlari, ijmo’-al-manqul bu obro‘li, e’tiborli kishilarning xuddi shunday ishlari, ilgari shunday xol-larda qo‘llagan fikrlari va guvohliklari asosida hal etilgan ish-lari. musulmonlarning umumiy majlisidagi jamoa fikri ijmo’-al-umma davlat boshliqlari bilan diniy tashkilotlarning rahbarlari yig‘inida qabul qilgan qarorlari ijmo’-al-aimma kabi turlarga bo‘lingan. ijmoning shariatning rivojlanishidagi katta ahamiyati arab xalifaligini boshqaruvchi diniy hokimiyatga yangi feodal jamiyat sharoiti va bosib olingan mamlakatlarning o‘ziga xosligiga moslash-tirilgan huquqiy normalar yaratish uchun imkoniyat tug‘dirishi bilan belgilangan. shariatni to‘ldiruvchi huquqiy manbalar sifatida ijmoga alohida muftilarning huquqiy masalalar bo‘yicha fatvo-echim-lari va usulining keng tarqalishi munosabati bilan, musulmon huquqi yuqorida ko‘rsatilgan huquqiy maktablarning asosiy asoschi-lari tomonidan ularning asarlarida ilmiy asoslash yo‘li bilan rivojlantirildi, keyinchalik esa ularning izdoshlari buni davom ettirishdi. x asrda bir qator obro‘li teolog-huquqshunoslar tomoni-dan bu vaqtga kelib to‘planib qolgan keng huquqiy materiallar tizimlashtirildi. xi asrdan …

zod qilishga xizmat qilgan. lekin qiyos tez-tez musulmon sudyalari qo‘lida ochiqdan-ochiq o‘z manfaatlarining quroliga aylanib turgan. bu usul kengroq abu xanifa va uning izdoshlari xanifiylar tomonidan asoslangan edi. qiyosga nisbatan qat’iy qarshilik bilan xanbaliylar va alohida, uni umuman huquqning manbai sifatida tan olmagan, shialar qarar edilar. huquqning qo‘shimcha manbasi sifatida shariat, uning printsiplari va normalariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri qarshi bo‘lmagan mahalliy odatlarni ham tan olgan. bular qatoriga arab jamiyatining o‘zida shakllangan urf-odatlarni, shuningdek, arab bosqinlari oqibatida bosib olingan qismi sifatida qaraladi. ayniqsa, umuman shariat va uning doktorinal-me’yoriy qismi bo‘lmish fikh ilk davrdanoq, o‘zida nafaqat huquqiy qoidalarni, balki dogma va qarashlarni ham mujas-samlashtirgan. shariatning bunday birligi (sinkretizm)ning o‘ziga xoslik tomoni shundaki, uning normalari birinchidan, ijtimoiy (insoniy) munosabatlarni tartibga solsa, ikkinchidan, musulmonlarni olloh bilan munosabatlarini belgilab bergan. shariatda ilohiy qoidalar va diniy qarashlarning o‘z aksini topishi huquqni tushunish hamda huquqiy va huquqiy bo‘lmagan harakatlarni baholashda o‘ziga xos yondashishni keltirib chiqaradi. shunday qilib, huquqning islom …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "musulmon huquqi"

1443778033_61460.doc musulmon huquqi reja: 1. musulmon huquqini tashkil topishi va rivojlani-shining o‘ziga xos tomonlari 2. musulmon huquqi manbalari 3. mulkiy va oilaviy munosabatlarning huquqiy tartibga solinishi 4. musulmon huquqi bo‘yicha jinoyat va jazo 5. «hidoya» fikxshunoslik ilmining shoh asari. 6. «hidoya» asarida sud dalillari va sudlov haqida. 7. «hidoya» asarida oila va nikoh munosabatlari. musulmon huquqi tashkil topishi va rivojlanishining o‘ziga xos tomonlari. sharqda o‘rta asr tsivilizatsiyasining yirik hodisalardan biri musulmon huquqi (shariat) bo‘ladi. ushbu dunyo ahamiyatini kasb etgan huquq tizimi arab xalifaligi asosida paydo bo‘ldi va tasdiqlandi. uning rivojlanish jarayoni arab davlatchiligining evolyutsiyasi bilan, ya’ni vii asrda uncha katta bo‘lmagan patriarxal...

DOC format, 117.5 KB. To download "musulmon huquqi", click the Telegram button on the left.

Tags: musulmon huquqi DOC Free download Telegram