hanafiylik mazhabi tarixida

PPTX 12 pages 480.4 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 480.4 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

prezentatsiya powerpoint 8-mavzu: markaziy osiyo tarixida hanafiya mazhabining o‘rni reja: 1. hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va ta’limoti. 2. movarounnahrda hanafiy mazhabi va markaziy osiyo faqihlari. 3. islom huquqi manbalari. qur’on, sunna, ijmo va qiyos, masolihul-mursala, istihson va urf. 4. tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati. yusuf hamadoniy. abduxoliq g‘ijduvoniy. yassaviya, kubroviya, naqshbandiya tariqatlarining shakllanishi. hanafiy mazhabi asoschisi abu hanifaning asl ismi nu’mon ibn sobitdir. garchi butun dunyodagi mo‘min musulmonlar orasida u imom abu hanifa yoki al-imom al-azam ("imomlarning eng ulug‘i") nomi bilan tanilgan. abu hanifa 699-yilda kufa (iroq) shahrida badavlat irak savdogar oilasida tug‘ilgan. uning bobosi xalifa umar ibn al-hattob davrida islomni qabul qilgan. kufa shahrida abu hanifa umumiy va diniy ta’lim olgan. uning ustozlari orasida rayg‘ambarimiz muhammad (s.a.v.)ning sahobalari ham bor edi. xullas, abu hanifa 16 yoshida otasi bilan birga hajga boradi va madina shahridagi rayg‘ambar (s.a.v.) qabrlarini ziyorat qiladi. u yerda abdulloh ibn al-horisni (rayg‘ambarning sahobalaridan biri) …

2 / 12

qamoqqa tashlashni va kaltaklashni buyuradi. oradan ko‘r o‘tmay, 767 yilda imom al-azam qamoqda vafot etdi. ushbu mazhab o‘z mohiyati, ta’limoti va qo‘llagan uslubi bilan jamiyatda yuz berib turadigan har qanday savolga javob topa oladi. bu shundan kelib chiqadiki, hanafiy mazhabi yangi vujudga kelgan diniy masalaning yechimi qur’on va hadisda mavjud bo‘lmasa, qiyos va uning eng muhim turi bo‘lmish istehsonga tayanib ish olib boradi. abu hanifa og‘ir vaziyatlarda odamlar uchun qulay sharoit yaratib berib, qiyinchiliklarini oson qilishga uringan. abu hanifa erkinlik tamoyilining homiysi edi, tijorat va boshqa sohalarda inson huquqi va erkinliklarini himoya qilib keldi. masalan, turmush qurishda erkak va ayolga teng huquq berilib, oqil va balog‘atga yetgan qiz va ayollarni hech kim ularning roziligisiz nikoh qilishga majburlay olmaydi, nikoh shartnomasi qizning valiysi (ota, buva, amaki, aka, uka) bo‘lmasa ham uning o‘z so‘zi bilan bog‘lanadi. bugungi kunda markaziy osiyo musulmonlarining aksari hanafiylik mazhabiga ergashadi. ayni damda mazkur maktab hindiston, pokiston, afg‘oniston, …

3 / 12

of huquqiy masalalardan tashqari axloqiy normalar va amaliy diniy talablarga ham qonun tusi berilgan. shariat – islom diniy qonunlari tizimi. shariat musulmonlarga diniy marosimlarni qanday bajarish bilan birga, ijtimoiy hayotda uchraydigan muammolarni hal etish yo‘llarini ham ko‘rsatib beradi. qur’oni karim va hadislardan tashqari, ijmo va qiyos ham shariat manbalari hisoblanadi. qur’on va hadisda javobi topilmagan huquqiy masalalar ijmo va qiyos orqali hal etiladi. qur’oni karim islom dinining asosiy muqaddas kitobi va shariatning eng asosiy manbaidir. “qur’on” arab tilidan tarjima qilinganda “o‘qish” degan ma’noni anglatadi. qur’oni karim 30 rora, 114 sura (tizma, qator), 6236 oyat (modda) dan iborat bo‘lib, oyatlarning 63 foizini makkada, 37 foizini madinada nozil bo‘lgan oyatlar tashkil etadi. ya’ni, qur’on suralarining 95 tasi 13 yil davomida makka shahrida nozil bo‘lib, makkiy suralar deb ataladi. ularning 19 tasi esa 622-yili yuz bergan hijratdan keyin 10 yil davomida madinada nozil bo‘lib, madiniy suralar deb qabul qilingan. “hadis” so‘zining arab tilidagi …

4 / 12

uammolar va vaziyatlarga to‘liq javob bera olmay qolgan. shu tariqa shariatning yangi manbaiga zarurat tug‘iladi va ijm’o islom huquqi (shariat)ning asosiy manbalaridan biri sifatida tasdiqlanadi. ijm’o (arabcha - yakdillik, yakdillik bilan qabul qilingan qaror, ijm’o al-umma - «diniy jamoaning yagona fikri») - qur’on va hadislarda aniq ko‘rsatma berilmagan huquqiy masalani hal etishda faqih va mujtahidlarning to‘rlanib, yagona fikrga kelgan holda hukm chiqarishi (fatvo berishi)dir. shariatda shunday yo‘l bilan chiqarilgan hukm shar’iy (qonuniy) deb qabul qilingan. qiyos - fiqhning to‘rtinchi manbai. qiyos arabcha so‘zdan olingan bo‘lib, «taqqoslash», «solishtirish» degan ma’noni anglatadi. bunga ko‘ra, biror huquqiy masala o‘ziga o‘xshash ikkinchi huquqiy masala bilan taqqoslanadi, solishtiriladi va ular bir-biriga tenglashtiriladi. demak, bunga binoan qur’on va sunnada berilmagan biror huquqiy masala ulardagi shunga o‘xshash masala bo‘yicha berilgan ko‘rsatmaga taqqoslash yo‘li bilan sharhlanadi. qiyos faqihlar huquqini kengaytirib, shariatning turli huquqiy masalalarga tadbiq etilishiga imkon yaratadi. mujtahid tomonidan aytilgan fikrgina hal qiluvchi fikr hisoblanadi. oddiy musulmonlar …

5 / 12

nga yo‘l qo‘ymaslikka harakat qilaman». rasululloh (s.a.v.) bunday fikrni ma’qullagan ekanlar. ijtihod arabcha «intilish», «g‘ayrat qilish» so‘zlaridan olingan bo‘lib, diniy va huquqiy masalalar bo‘yicha mustaqil fikr yuritish rrinsiridir. o‘rta asrlarda faqat yirik musulmon faqihlari va ilohiyotchilari - mujtahidlar ijtihod huquqiga ega edilar. shariat musulmon huquqining asosiy manbai bo‘lsa, islom huquqining qo‘shimcha manbalari bu – urf-odat, istehson, masolihul mursalalar islom huquqi birlamchi manbalarining hosilasi, ularni to‘ldiruvchi manbalar bo‘lib, ularga birlamchi manbalarda masalaning yechimiga oid qoida bo‘lmaganda ehtiyoj tug‘iladi. istehson so‘zi arab tilida bir narsani boshqasidan yaxshi deb bilish, yaxshilash, ma’qullash ma’nolarini anglatadi. istehson – bu masalani hal qilishning ikki yo‘lidan qaysi biri musulmon jamoasi manfaatiga foydaliroq bo‘lsa o‘shanisini tanlab masalani hal etish. masalan: islom huquqi bo‘yicha go‘shti harom bo‘lgan jonzotlarning so‘lagi tekkan narsa harom. lekin bu umumiy qoidadan go‘shti harom qushlar (qirg‘iy, kalxat va boshqa) istisno qilingan. chunki ular narsalarga tili bilan emas, balki tumshug‘i bilan tegadi, suvni tumshug‘i bilan ichadi. …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hanafiylik mazhabi tarixida"

prezentatsiya powerpoint 8-mavzu: markaziy osiyo tarixida hanafiya mazhabining o‘rni reja: 1. hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va ta’limoti. 2. movarounnahrda hanafiy mazhabi va markaziy osiyo faqihlari. 3. islom huquqi manbalari. qur’on, sunna, ijmo va qiyos, masolihul-mursala, istihson va urf. 4. tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati. yusuf hamadoniy. abduxoliq g‘ijduvoniy. yassaviya, kubroviya, naqshbandiya tariqatlarining shakllanishi. hanafiy mazhabi asoschisi abu hanifaning asl ismi nu’mon ibn sobitdir. garchi butun dunyodagi mo‘min musulmonlar orasida u imom abu hanifa yoki al-imom al-azam ("imomlarning eng ulug‘i") nomi bilan tanilgan. abu hanifa 699-yilda kufa (iroq) shahrida badavlat irak savdogar oilasida tug‘ilgan. uning bobosi xalifa umar ibn al-hattob davri...

This file contains 12 pages in PPTX format (480.4 KB). To download "hanafiylik mazhabi tarixida", click the Telegram button on the left.

Tags: hanafiylik mazhabi tarixida PPTX 12 pages Free download Telegram