hanafiylik mazhabining o'rni markaziy osiyo tarixida

DOCX 8 sahifa 31,9 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 31,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

8 – mavzu. markaziy osiyo tarixida hanafiya mazhabining oʻrni reja: 1. hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va ta’limoti. 2. hanafiy mazhabi rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi. 3. tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati. yassaviya, kubroviya, naqshbandiya tariqatlarining shakllanishi. 4. tariqatchilikning zamonaviy ko‘rinishlari. hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va ta'limoti. hanafiy mazhabining asoschisi al-imom al-a‘zam abu hanifa an-nu‘mon ibn sobit al-kufiy (80-150/699-767) – forslardan bo’lib, umaviylar (661-750) va abbosiylar (750-1258) davlati ayni avj olgan davrda yashagan taba‘a tobi‘inlardandir. manbalarda uning otasi sobit asli xurosondan ekanligi qayd etiladi. «abu hanifaning o’zi esa, anas ibn molik bilan uchrashgan va undan «ilm talab qilish har bir muslim uchun farzdir» hadisini rivoyat qilgan, shunga ko’ra, u tobi‘inlardan», degan ma’lumotni uchratish mumkin. uni «ahli ra’y imomi»,«ahli iroq faqihi»,«hanafiy mazhabi sohibi» kabi nomlar bilan manbalarda keltiriladi. kasbi gazlama savdosi bilan shug’ullanish edi. yoshlik chog’idayoq qur’onni yod olgan. 18 yil ustozi hammod ibn abi sulaymondan …

2 / 8

om shofi‘iy nomi bilan mashhur muhammad ibn idris ash-shofi‘iy (151-179/767-804) nazariy jihatdan birlashtirgan. u shofi‘iy mazhabining asoschisi bo’lib, «al-umm» nomli asar muallifidir. ahmad ibn hanbal. keyinchalik «as-salafiyyun»lar oqimi tarafdori bo’lib ahl as-sunnaning to’rtinchi imomi deb e’tirof etiladigan imom ahmad ibn hanbal (164-241/781-855) o’z faoliyatini olib bordi. u hanbaliy mazhabining asoschisidir. imom ahmad ibn hanbal «al-musnad» asarining muallifidir. buyuk mujtahidlar davrida yuqorida zikr etilgan mujtahidlar nomi bilan bog’liq asosiy sunniy huquqiy mazhablar paydo bo’ldi va o’z ta’limotini shakllantirdi. taqlid davri. x-xii asrlarga kelib fiqh ilmi o’zining rivojlanish tarixida keyingi bosqich, ya’ni «taqlid davri»ga o’tdi. bu davr fiqh ilmi avvalgi davrlar an’anasi ta’siri ostida rivojlanib, yuksak bir maqomga erishgan vaqtga to’g’ri keladi. yuqoridagi davrlardan ma’lum bo’lgani kabi, buyuk mujtahidlar vujudga keldilar, ularning tarafdorlari paydo bo’ldilar. turli mazmundagi asarlar yozildi va sharh etildi. bu davr faqihlarida taqlid ruhi kuchli edi. ularda asosan o’zlaridan oldingi mujtahidlarning fikrlarini «shar’iy nass» (shar’iy hujjat) sifati qabul etar …

3 / 8

igan barcha muammoli masalalar faqihlar orqali echilgan. fiqh shaxs, oila va jamiyat hayoti turli shahobchalari masalalarini qamrab olganligi tufayli movarounnahr maktabi namoyandalari bu o’lka xalqlari an’analari, urf-odatlarini umumislom mavqelaridan turib tahlil qilishdek vazifani bajarganlar. movarounnahrlik faqihlarning bir necha avlodlari faoliyati orqali mahalliy xalqlarning tarixiy, huquqiy an’analari islom madaniyatida o’z aksini topdi. viii-x asrlarda movarounnahrning ayrim shaharlardagi hanafiylikka asoslangan ilmiy markazlar paydo bo’ldi. bunga iroq va xuroson maktablarining ta’siri katta bo’ldi. buxoro maktabiga abu hafs ahmad ibn hafs al-kabir al-buxoriy (vaf. 832 y.) asos solgan. samarqand ilmiy markazining shakllanishiga abu sulaymon al-juzjoniy, ibn samo‘a va shaddod ibn hukaym kabi balx faqihlarining xizmati katta bo’ldi. buxoro faqihlari bu davrda asosan fiqhning amaliy masalalari (furu‘ al-fiqh) bilan, samarqandliklar esa o’z ilmiy faoliyatlarini ilohiyot (usul ad-din) mavzui bilan shug’ullanishga qaratdilar. xi-xiii asrlarga kelib, fiqh ilmi o’zining yuksak taraqqiyotiga etishdi. qoraxoniylar (999-1212) davri faqihlari haqida ilmiy tadqiqot olib borgan turkiyalik olim y. z. kavakci bu …

4 / 8

ayzoxaziy, al-aqiliy, al-marg’inoniy oilalari ilm va ijtimoiy hayotda kuchli mavqega ega bo’ldilar. ilm-fan rivojlandi. ko’plab yirik olimlar etishib chiqdilar. yirik faqihlar sulolalari paydo bo’ldi. bir necha avloddan avlodga ulanib davom etgan faqihlar sulolalari nafaqat movarounnahr, balki butun islom olamida katta nufuzga ega edilar. umuman fiqh, xususan hanafiy mazhabining rivojlanish tarixida xi-xii asrlardagi movarounnahr faqihlarining ilmiy faoliyati juda muhim o’rin tutadi. bu davrda etishib chiqqan hanafiy faqihlaridan - ad-dabusiy abi zayd, al-halvo’iy, abu bakr muhammad as-saraxsiy, al-pazdaviy ‘ali, as-sadr ash-shahid ‘umar, an-nasafiy ‘umar, alouddin as-samarqandiy, ibn moza mahmud, al-‘attobiy ahmad, al-kosoniy mas‘ud, qozixon va yuqorida zikr etilgan al-marg’inoniy ‘ali kabi ma’lum va mashhur faqihlarning nomlarini keltirish mumkin. umuman olganda yuqorida bir necha davrlar va ularda mavjud bo’lgan fiqh maktablari, bu maktablarda ilmiy faoliyat olib borgan mujtahidlar haqida qisman bo’lsada tanishib chiqish va fiqh ilmining payg’ambar s.a.v. davrlaridan toki taqlid davriga bo’lgan tadrijiy rivojlanishini o’rganish bizga: - vii-xii asrlardagi ilmiy muhit; - …

5 / 8

. qadimiy sharq va yunon dinlarida ham insonni g’ayritabiiy kuchlar bilan bog’laydigan urf-odatlar (misteriyalar) – mistitsizm elementlari bor edi. yakkaxudolik dinlarining barchasida mistitsizmga xos unsurlar mavjud. hayotning barcha sohalari diniy e’tiqod bilan bog’liq bo’lgan o’rta asrlarda uning roli katta bo’ldi. tasavvuf, sufiy yoki mutasavvif so’zlarining kelib chiqishi haqida turlicha fikrlar mavjud. sufiylik mualliflari ko’pincha uning kelib chiqishini «suf» («sof bo’lmoq») o’zagidan yoki «ahl assuffa» (payg’ambarning madinadagi uyi yaqinidagi suffaga yig’iluvchi zohid kishilar)ga tegishli deb ta’kidlaydilar. g’arbiy yevropa tadqiqotchilari to xx asrga qadar uning kelib chiqishini yunoncha – «hikmat» (sophia) so’zidan kelib chiqqan degan fikrga moyil bo’lishgan. umar farid kam (1861-1944) «vahdati vujud» asarida, shamsiddin somiy (1850-1905) esa «qomusi turkiy» asarining «tasavvuf» va «sufiy» moddalarida ushbu fikrni yoqlaydilar. shayx saffet yetkin ham shu nuqtai nazarni himoya qiladi. ismoil xaqqiy izmirlik esa bu fikrni rad etib, zohidlik yo’liga suluk solgan kishilarning «sufiya» ismi bilan mashhur bo’lishi, yunoncha asarlarning tarjima qilinishi va falsafaning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hanafiylik mazhabining o'rni markaziy osiyo tarixida" haqida

8 – mavzu. markaziy osiyo tarixida hanafiya mazhabining oʻrni reja: 1. hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va ta’limoti. 2. hanafiy mazhabi rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi. 3. tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati. yassaviya, kubroviya, naqshbandiya tariqatlarining shakllanishi. 4. tariqatchilikning zamonaviy ko‘rinishlari. hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va ta'limoti. hanafiy mazhabining asoschisi al-imom al-a‘zam abu hanifa an-nu‘mon ibn sobit al-kufiy (80-150/699-767) – forslardan bo’lib, umaviylar (661-750) va abbosiylar (750-1258) davlati ayni avj olgan davrda yashagan taba‘a tobi‘inlardandir. manbalarda uning otasi sobit asli xurosondan ekanligi qayd etiladi. «abu hanifaning o’zi esa, anas ibn molik bilan uchrashgan va undan «i...

Bu fayl DOCX formatida 8 sahifadan iborat (31,9 KB). "hanafiylik mazhabining o'rni markaziy osiyo tarixida"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hanafiylik mazhabining o'rni ma… DOCX 8 sahifa Bepul yuklash Telegram