markaziy osiyo tarixida xanafiya mazhabining o'rni

DOC 14 sahifa 91,5 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 91,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

8- mavzu 8- mavzu. markaziy osiyo tarixida xanafiya mazhabining o‘rni. reja: 1. xanafiyada moʻtadil islom tamoyili va bag‘rikenglik g‘oyalari. 2. hanafiy mazhabi rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi.. 3. xanafiya mazhabining islom tasavvufi bilan bog‘liqlik asoslari. 4. tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va ta’limoti. no’mon ibn sobit al-kufiy abu hanifa hayoti va faoliyati vii va ix asrning birinchi yarmida fiqhda o’ziga xos tushunchalar, ifoda - til va uslubiyat shakllandi. fiqh paydo bo’lishining ilk davridayoq, ikki yo’nalish maydonga chiqa boshladi. ulardan biri iroq maktabi bo’lib, u yana "mustaqil fikr yuritish tarafdorlari" (ashob-ar-ra’y), ikkinchi - madina maktabi esa "hadis tarafdorlari" (ashobul-hadis), deb yuritiladi. ular orasidagi farq - maktablar o’z aqidalarini rivojlantirgan moddiy va madaniy sharoit xususiyatlari hamda ularga meros bo’lib qolgan huquqiy an’analar bilan belgilanadi. "ashob ar-ra’y"ning yorqin vakili, hanafiy mazhabi asoschisi imom a’zam abu hanifa (r.a.) hisoblanadi. hanafiya islomdagi eng ko’p tarqalgan mazhabdir. uning …

2 / 14

48 yili uni davlat xizmatiga chorlagan iroq hokimining zulmidan qochib, makkaga ko‘chib o‘tadi. hokimiyatga abbosiylar kelgach, iroqqa qaytadi va boy tojir hamda nufuzli olim sifatida hayot kechiradi. xalifa mansur (754-775) bag‘dodda unga qozi yoki boshqa yuksak martabani egallashni taklif etganida qat’iyan rad javobini beradi. xalifa uning irodasini bo‘ysundirish uchun yoshi va obro‘siga ham qaramay, qamoqqa tashlaydi, hatto savalashga buyuradi. oradan ko‘p o‘tmay, abu hanifa olamdan o‘tadi. xanafiyada moʻtadil islom tamoyili va bag‘rikenglik g‘oyalari. imom abu hanifaning bugun umri mobaynida ellik besh marta haj qilganligi ma’lum. olim sifatidagi bilimlarini savdo ishlarida kundalik hayotga amaliy jihatdan tatbiq etish imkoniga ega bo‘lib, qoida-qonunlarni qiyos va istihsonni ishlatish orqali boyitadi. hanafiy mazhabi ta’limoti, ilmiy merosi, mazhab izdoshlari abu hanifaning huquqiy nazariyasi shaxs erkinligini hurmatlagan va shu bilan o‘zga huquqshunoslardan farq qiladi. u birinchi bo‘lib bitimlarga oid qoidalarni ishlab chiqqan. ular salam va murobaha bitimlarida o‘z aksini topgan. salam bitimi keyinchalik yetkazib beriladigan mol-mahsulotga darhol …

3 / 14

. fiqh islom dini vujudga kelib, xalifalik qaror topishi bilanoq darhol tarkib topgan emas. fiqhning qaror topishi muhammad (s.a.v.) hadislari va choriyorlarning aytgan gaplarini yozib olish bilan birga davom etgan. birinchi musulmonlar (sahobalar) eshitdilar va itoat qildilar hamda islomning bu mohiyatini keyingi avlodlarga (tobi’in va tabi’ at-tobi’inlar yoki vorislar), musulmonlar va islom gʻarbiy arabistondan bosib olingan o‘lkalarga shimol, sharq va g‘arbda tarqalib, u yerda tizimlashtirilgan va ishlab chiqilgan. ilk musulmon huquqshunosi muhammad ibn idris ash-shofeiy “ar-risola” kitobida islom huquqshunosligining nazariya va metodologiyadagi asosiy tamoyillari aks ettirilgan. kitobda qonunning to‘rtta ildizi (qur’on, sunnat, ijmo va qiyos) batafsil bayon etilgan. ikkinchi darajali huquq manbalari keyingi asrlarda ishlab chiqildi va takomillashtirildi, ular asosan fiqhiy afzallik (istihson), avvalgi payg‘ambarlar qonunlari (shara man qablana), davomiylik (istishab), kengaytirilgan o‘xshatish (maslaha mursala), mahalliy urf-odatlar (urf) va payg‘ambar so‘zlari (qavl as-sahobiy), vositalarni to‘sish (sadd) kabilardan iborat[9]. zayd ibn al-hasanning ,,majmu’ al-fiqh”, molik ibn anasning ,,al-muvatta”, ibn hanbalning ,,al-musnad” …

4 / 14

zkur 4 mazhab hamda bir necha shialik tariqatlarigina saqlanib qolgan. o‘rta asrlarda va yangi davrda fiqhga oid asarlar orasida fatvo to‘plamlari ko‘paydi. al-kuduriyning (1037 -y.vaf.et.) ,,muxtasar”, qozixonning (1196 -y.vaf.et.) ,,fatovo”, burhoniddin marg‘inoniyning ,,hidoya”, ibn bazzozning (1414 -y.vaf.et.) ,,fatovo” asarlari bunga misol bo‘ladi. ular ichida ,,hidoya” asari hanafiylik mazhabida katta shuhrat qozongan amaliy qo‘llanmadir. ,,hidoya”ga bir qancha sharhlar yozilgan. musulmon faqihlarining ko‘p asarlari qozi va muftilar uchun dasturilamal bo‘lgan, ko‘pincha ma’murlarning buyurtmasi bilan davlat mahkamalari uchun maxsus kitoblar yozib berilgan: abu yusufning (798 y.vaf.et.) ,,kitob al-xaraj”i yoki boburiylar saltanatining hukmdori avrangzeb (1658 –1707) amri bilan 1669-yilda bir guruh hanafiy huquqshunoslar tuzgan ,,al-fatovo al-hindiya” asari va boshqalar. islom mamlakatlari huquq tizimida fiqhning roli doimo bir xil bo‘lgan emas. jumladan, xvi asrda usmonli turk saltanatida va xvii asr ikkinchi yarmida boburiylar davlatidagi huquqiy amaliyotda uning kridalari juda keng va izchil qo‘llanildi. biroq umuman fiqh huquqshunoslik bilan to‘la-to‘kis mos kelgan emas. fiqhning hokimiyat tepasidagi …

5 / 14

al va italiya huquqidagi avallo kabi fuqarolik qonunlarida rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatdi. vii-ix asrlarda rivojlangan islom huquqidagi vaqf ingliz trast huquqidagi trastlarga sezilarli o‘xshashlik bilan ajralib turadi. masalan, har bir vaqfning voqif (o‘troqchi), mutavillisi (ishonchli), qozi va foyda oluvchilari bo‘lishi shart edi. salib yurishlari davrida angliyada xii-xiii asrlarda ishlab chiqilgan ishonch qonuni yaqin sharqda uchragan vaqf institutlari ta’sirida bo‘lgan salibchilar tomonidan kiritilgan. huquqiy presedent metodologiyasi va qiyos orqali fikr yuritish ham islom, ham umumiy huquq tizimida o‘xshashdir. bu ta’sirlar ba’zi olimlarning islom huquqi, yaxlit bir butun sifatida umumiy huquq”qa asos solgan bo‘lishi mumkin degan fikrga olib kelgan. movarounnahrda hanafiy mazhabi va markaziy osiyo faqihlari. movarounnahrda fiqh ilmining mashhur namoyandalari. hanafiy mazhabi rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi. islomning markaziy osiyoga tarqalishi tufayli bu yerda juda ko‘p mahalliy islom olimlari hadisshunos (muhaddis), qur’on tafsirshunoslari (mufassir) va islom dini qonun-qoidalari,yo‘l-yo‘riqlari bilan shug‘ullanuvchi yuzlab mashhur, islom dunyosi tan olgan olimlar yetishib chiqdilar. bular …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"markaziy osiyo tarixida xanafiya mazhabining o'rni" haqida

8- mavzu 8- mavzu. markaziy osiyo tarixida xanafiya mazhabining o‘rni. reja: 1. xanafiyada moʻtadil islom tamoyili va bag‘rikenglik g‘oyalari. 2. hanafiy mazhabi rivojida markaziy osiyo faqihlarining roli va hissasi.. 3. xanafiya mazhabining islom tasavvufi bilan bog‘liqlik asoslari. 4. tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va ta’limoti. no’mon ibn sobit al-kufiy abu hanifa hayoti va faoliyati vii va ix asrning birinchi yarmida fiqhda o’ziga xos tushunchalar, ifoda - til va uslubiyat shakllandi. fiqh paydo bo’lishining ilk davridayoq, ikki yo’nalish maydonga chiqa boshladi. ulardan biri iroq maktabi bo’lib, u yana "mustaqil fikr yuritish tarafdorlari" (ashob-ar-ra’y), ikkinchi - madina maktabi esa "hadis tarafdorlari" (ashobul-hadis), deb...

Bu fayl DOC formatida 14 sahifadan iborat (91,5 KB). "markaziy osiyo tarixida xanafiya mazhabining o'rni"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: markaziy osiyo tarixida xanafiy… DOC 14 sahifa Bepul yuklash Telegram