markaziy osiyo tarixida xanafiya mazxabining o`rni

PPT 18 pages 411.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 411.0 KB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

мавзу. «диншунослик фанининг предмети, мақсади ва вазифалари» markaziy osiyo tarixida xanafiya mazxabining o`rni hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va ta'limoti movarounnahrda hanafiy mazhabi va markaziy osiyo faqihlari movarounnahrda fiqh ilmining mashhur namoyandalari tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati yusuf hamadoniy. abduxoliq g‘ijduvoniy. yassaviya, kubroviya, naqshbandiya tariqatlarining shakllanishi маълумки, жаҳондаги барча йирик динлар ўз тараққиётининг муайян босқичида турли йўналиш ва оқимларга бўлинган. чунки мазкур дин тарқалган худудлардаги ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий курашнинг кучайиши муайян динга эътиқод қилувчи турли халқларнинг ижтимоий манфаатлари ва маданий даражалари турличалигидадир. исломда ҳам унинг тарихий тараққиётида бундай бўлинишлар бўлган. vii асрнинг иккинчи ярмидаёқ даставвал хорижийлар (ал-хавориж, хаража-диндан чиқмоқ мазмунида) йўналиши шаклланган, сўнгра яна икки йирик оқим-суннийлик ва шиаликка ажралган. умуман олганда ислом динининг оқимларга бўлиниб кетишининг асосий сабаби сифатида тарихчилар ислом тарихида юз берган “сиффийн” жангини сабаб қилиб келтиришади. марказий осиё халқлари ҳаётига ислом йўналишларини (асосан суннийлик) тарғибот ёки араб истилоси орқали киритилиши билан бир вақтда ислом маданияти, …

2 / 18

лик – бу исломда изчил, собитқадам йўналиш ҳисобланади. мусулмонларнинг жуда кўпчилик қисми – 92,5 фоизи суннийликка эътиқод қилади. қолган 7,5 фоизини шиалар, ибодийлар ва хорижийлар ташкил қиладилар. сунна арабча одат, анъана, хатти-ҳаракат тарзи деган маъноларни билдиради. суннийлик деган сўз арабча «сунна», «муқаддас ривоят», яъни муҳаммад пайғамбар тўғрисидаги ривоятлар ва унинг ҳадислари тўплами деган тушунчадан олинган. суннийлар уммавийлар сулоласидан бўлган халифаларнинг олий ҳокимиятга бўлган ҳуқуқини тан олганлар. суннийликда сунна қуръондан кейинги асосий муқаддас манба, ҳадислар тўплами деб қаралади. у vii аср ўрталарида шакллана бошлаган. унда халифаликдаги синфий муносабатлар, ижтимоий зиддиятлар, ислом мафкураси атрофидаги кураш ўз ифодасини топган. уни тўплаш, шарҳлаш ва нашр қилишда ватандошларимиз исмоил бухорий, имом ат-термизий асосий рол ўйнаганлар. суннийлик қисман эрон, жанубий ироқ, яман, марказий осиё, кавказ, волга бўйи, сибир, ўрол, кичик осиё, миср ва шимолий африка, индонезия, малайзияда кенг тарқалган. унинг муқаддас шаҳарлари макка ва мадинадир. унда тўртта мазҳаби – ҳанафий, моликий, шофиъий, ҳанбалий мазҳаблари бор. ҳанафия …

3 / 18

омни, хусусан ҳанафия мазҳабини ўзларига маъқул топганлар. ҳанафия мазҳаби қонунлари абу юсуф ёқуб (вафоти 795 йил), аш-шайбоний (вафоти 804 йил), қодирий (вафоти 1036 йил) асарларида ҳам ишлаб чиқилган. ҳамюртимиз марғиноний ар-риштоний (вафоти 1157 йил)нинг фиқҳга оид асарларидан энг машҳури «ҳидоя фи-л-фурур-шариат соҳалари бўйича қўлланма» ҳанафия мазҳаблари томонидан қонунлар мажмуаси (кодекс) сифатида фойдаланилган. марғинонийнинг «ҳидоя»си форс, инглиз ва рус тилларига таржима қилинган бўлиб, ҳозир ҳам шарқ мамлакатларида (ҳиндистон, туркия ва бошқа) ҳанафия мазҳаби шариат соҳасидаги асосий қўлланма ҳисобланади. ҳанафия мазҳаби суннийлик йўналишига мансуб бўлган мусулмонларнинг 47 фоизини ўз ичига олади. ҳозир ҳам республика тупроғидаги суннийларнинг оила, никоҳ, талоқ ва бошқа масалаларида шу мазҳабга таянадилар. шофиъий мазҳаби. унинг асосчиси имом аш-шофиъий (767-820) кучли илоҳиётчи фақиҳлардан бири бўлган; маккада яшаган, яманда қозилик қилган. 810 йилдан боғдодда ўз таълимотини тарғиб қилган. унинг «китоб ал-умма» тўплами ислом ҳуқуқини анъанавий тартиб-қоидалар билан боғлашга қаратилган, фиқҳ асосларига тўла тавсиф бериб, ижмоъдан фойдаланишга алоҳида эътибор қилинган. шофиъий мазҳабининг …

4 / 18

тарафдорлари ўзларининг номўътадиллиги билан ажралиб турарди. улар ҳанафийларга нисбатан қиёсни қўллашда анча чек қўйишарди. ҳозирги даврда моликия мазҳаби тунис, жазоир, марокаш, ливия ва бошқа мамлакатларда тарқалган бўлиб, суннийликдаги мусулмонларнинг 17 фоизини ташкил этади. ҳанбалия мазҳаби асосчиси имом аҳмад ибн ҳанбал ибн хилол ибн асад аз-зухайлий ал-шайбоний 780 йили боғдодда туғилиб, шу ерда 855 йил вафот этган. ҳадис тўплаш ниятида сурия, ҳижоз яман, куфа ва басрага кўп саёҳат қилган ва 40 мингдан ортиқ ҳадисни жаъм этган олти жилдлик «муснад ал-имом аҳмад» (имом аҳмадни таянчи) асарини яратган. унинг ҳуқуқ тартиботи ўта торлиги, диний масалаларда қуръон ва суннага қаттиқ риоя қилишлиги, эркин фикр юритиш ва талқин этишга, ҳар қандай янгиликка қаршилиги, шариат тартиб-қоидаларига риоя этишда қатъий мутаассиблиги билан ажралиб турарди. ҳанбалия мазҳаби тарафдорлари авваллари фақатгина қуръон ва суннагагина таяниб, шаръий ҳукмлар чиқарсалар, кейинроқ қиёс ва ижмоъни қўллашда ҳам улар танҳо муҳаммад пайғамбарнинг сафдошлари бўлмиш саҳобаларнинг ҳамжиҳатлигидан келиб чиққан ҳукмларнигина инобатга олар эдилар. бунда …

5 / 18

зимлари 644 йилдан бошлаб қурайш қабиласига мансуб бўлган халифа усмон бошлиқ маккалик оқсуяклар-муҳожирлар қўлига ўтган. шиалар алидан бошқа барча сунний халифаларнинг узурпаторлар, яъни сиёсий ҳокимиятни зўравонлик билан қўлган олган кишилар деб ҳисоблайдилар. булар алининг авлоди бўлган 12 имомдан иборат ўз сулолаларини уларга қарши қўйганлар. улар алини, унинг ўғиллари-ҳасан ва ҳусайнни ҳамда уларнинг авлодларини шаҳид, деб ҳисоблашган. ислом тарқалган мамлакатлардаги иқтисодий ва сиёсий ўзгаришлар натижасида турли даврларда мусулмонларнинг ҳар хил гуруҳлари, айниқса кўпроқ секталар пайдо бўла бошлаган. булар сунний ва шиа йўналишларидан ажралиб чиққан бўлиб, мусулмон секталари дейилади. буларнинг исломдаги ҳанафий, ҳанбалий, шофиъий, моликий каби мазҳаблар билан аралаштирмаслик керак. ислом секталари мусулмонларнинг диний уюшмалари бўлиб, уларнинг сони жуда кўп, ислом мамлакатларининг деярли ҳаммасида мавжуд. чунончи, аҳмадий, алавий, ибодий, идрисий, қодирий, муридий, рашидий, тижоний, ҳамолий, шодилий ва бошқалар суннийлар йўналишидан ажралиб чиққан секталардир. хорижий, исмоилий, зайдий, низорий, иснаъашарий, друз, баҳоий ва бошқа мазҳаблар эса шиалар оқимидан ажралиб чиққан. уларнинг кўплари тарқаб кетган. …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyo tarixida xanafiya mazxabining o`rni"

мавзу. «диншунослик фанининг предмети, мақсади ва вазифалари» markaziy osiyo tarixida xanafiya mazxabining o`rni hanafiylik mazhabining asoschisi abu hanifa hayoti va ta'limoti movarounnahrda hanafiy mazhabi va markaziy osiyo faqihlari movarounnahrda fiqh ilmining mashhur namoyandalari tasavvuf tushunchasi va uning mohiyati yusuf hamadoniy. abduxoliq g‘ijduvoniy. yassaviya, kubroviya, naqshbandiya tariqatlarining shakllanishi маълумки, жаҳондаги барча йирик динлар ўз тараққиётининг муайян босқичида турли йўналиш ва оқимларга бўлинган. чунки мазкур дин тарқалган худудлардаги ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий курашнинг кучайиши муайян динга эътиқод қилувчи турли халқларнинг ижтимоий манфаатлари ва маданий даражалари турличалигидадир. исломда ҳам унинг тарихий тараққиётида бундай бўлинишлар бўлган...

This file contains 18 pages in PPT format (411.0 KB). To download "markaziy osiyo tarixida xanafiya mazxabining o`rni", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyo tarixida xanafiy… PPT 18 pages Free download Telegram