болалар адабиёти ривожланиш босқичида

DOC 721,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1664822869.doc болалар адабиёти ривожланиш босқичида режа: 1. султон жўра – ўсмирлар куйчиси. 2. зафар диёр – кичкинтойлар шоири. 3. қуддус муҳаммадий – болаларнинг табиатшунос шоири. 4. шукур саъдулла – болалар шоири, адиби ва драматик песалар муаллифи. таянч тушунчалар: пьеса, эртак-драма, композиция, мотив, эртак-қисса, ҳажвий ҳикоя, шеърий имзо, эпиграмма, портрет-шеър, топишмоқ шеър, чистоннавислик, достон-эртак, маснавий, поэтик шакл, эпик поэзия, персонаж, фанатизм, пунктуация. султон жўра – ўсмирлар куйчиси (1910-1943) султон жўра ўттизинчи йилларда ўз салафлари қаторида ўзбек болалар адабиётини ривожлантириш, юксалтириш учун курашган адиблардан бири эди. шоирнинг ҳаётлик чоғида “шеърлар” (1933), “фидокор” (1939) ва “москва” (1941) тўпламлари босилиб чиққан эди. шунга қарамай у ўз номига абадийлик шарафини бахш эта олди. султон жўра навқирон авлоднинг оташин дўсти бўлиб меҳнат, мардлик ва бахтиёр ёшлик куйчиси сифатида танилди. у ўзбек болалар адабиётининг бунёдкорларидан бири эди. 15 йиллик ижодий фаолияти давомида “шеърлар” (1933), “фидокор”(1939) ва “москва”(1941) сингари учтагина шеърий тўпламини ҳаётлигида ўзи чоп эттирган бўлса, кейинчалик …

иб, турли манзилларда яшай бошлашади. шу зайлда бўлажак шоирнинг оиласи пароканда ҳолда турмуш гирдобига шўнғийди. султон 14 ёшга тўлгач, бухоро шаҳрида яшаётган опаси фотима жабборовани қора тутиб, бухорога келади. опасини топгач, бир муддат уникида яшаб, шаҳардаги етти йиллик мактабда ўқий бошлайди. уни 1927-йилда тугатиб, бухоро педагогика билим юрти (собиқ халқ маорифи институти – иннарпрос)га ўқишга киради. бу ердаги жўшқин ҳаёт унинг ғайратига ғайрат қўшди, ижодкорлик салоҳиятини ҳаракатга келтирди. “юлдуз” тахаллуси билан билим юрти деворий газетасида дастлабки шеърий машқларини эълон қилиб турди. билим юртида бирга ўқиган синфдоши қурбон бадалийнинг хотирлашича, султон жўра “айниқса, шеъриятга, пьесалардаги ролларни ижро этишга жуда қизиқар, шунингдек, мусиқий асбобларни яхши чертар ва ниҳоят, чаққон футболчи ҳам эди”. билим юртида 1928-1929-йилларда “билим учқуни” номида таълимтарбиявий, адабий-фанний ойлик журнал чиқариб турилган; бу журналда жалол икромий, туйғун, зиё икромий, ҳаким ҳомидий, кунашбоев, мавлон икромий каби талаба-ижодкор ёшлар қаторида султон жўранинг ҳам асарлари босилиб турган. чунончи, унинг “эрк қизи” шеъри шу …

культетига кириб, 1940-йил январида уни тугатиб чиқдим (чунки у вақтда литфак йўқ эди). тил ва адабиёт соҳасида мустақил ўз устимда ишлаб, кечки институтда лекторлик қилдим”. кейинчалик шоир ижодини махсус ўрганиб, номзодлик диссертациясини ёзган набижон қобилов аслида унинг ана шу маърузаларини тинглаган шогирди эди. у андижон хотин-қизлар билим юртида ўқитган яна бир шогирди, кейинчалик таниқли фольклоршунос бўлиб етишган филология фанлари доктори, профессор ғ.мусина устози фазилатларини шундай хотирлайди: “мен андижон педагогика билим юртида ўқиб юрган вақтимда ҳурматли султон жўра бизга ўзбек тили ва адабиёти фанларидан дарс берар эди. студентлар ўртасида: “кимда-ким султон жўрадан таълим олса, у албатта, тилчи, адабиётшунос ёки шоир бўлиб йетишади”, деган гап юрар эди”. бу шунчаки гап бўлмай, айни ҳақиқатнинг эътирофи эканлигини у ўқитган талабалар сафидан м.мирзаев, ғ.мусина, ҳ.раззоқов сингари таниқли филолог олимлар-у маҳмуд жалил, сотти мамажон каби шоирларнинг етишиб чиққани яққол тасдиқлайди. султон жўра айни пайтда қизғин адабийижодий фаолият билан ҳам шуғулланиб, замонасидаги ижтимоий ҳаёт муаммоларига бағишланган шеърлар, …

катта ёшдагиларга мўлжалланган эса-да, у болалар ва ўсмирларни ҳам унутмади, улар учун ғоявий-бадиий жиҳатдан етук асарлар ёзиб, болалар ва ўсмирлар куйчиси сифатида танилди. у турли ёшдаги болалар руҳий оламини нафис ҳис қила олганлиги сабабли улар характеридаги табиий соддаликни, тинибтинчимасликни, айрим ҳолларда ёлғончилигу дангасаликни ёрқин ифода эта оладиган “лола”, “ой нечта”, “чўнтак”, “маматнинг кечирими”, “ёлғончи”, “қарздор”, “кимнинг хати чиройли”, “яхши” ва “аъло”нинг мақтови”, “ҳарфлар паради”, “тиниш белгиларининг мажлиси” каби хх асрнинг 30йилларидаги ўзбек болалар шеъриятининг бетакрор намуналарини яратди. айтайлик, “ҳарфлар паради” шеърида лотин ёзувидан кирилл ёзувига ўтишнинг маданий ҳаётимиздаги муҳимлигини болалар қалбига сингдиришни кўзласа, “тиниш белгиларининг мажлиси” асарида тилшуносликнинг таркибий қисми бўлган пунктуациянинг моҳиятини бадиий образлар орқали тушунтириш назарда тутилган. бинобарин, бундай шеърлар ғоят катта илмий ва амалий аҳамиятга эга. шоир мажозий образлардан моҳирона фойдаланиб, ҳар бир тиниш белгисининг ўзига сўз беради, улар ўз вазифаларини ғоят аниқ таърифлашади. айни чоғда тиниш белгилари ўзларини ўринли ишлата олмаганларидан ўпкалаб ҳам оладилар. бу эса …

лбатта, ўқувчилар эстетик завқ олишдан ташқари, илмий маълумотга ҳам эга бўладилар. султон жўра кичкинтойлар табиатидаги беғуборликни кўпгина шеърларида самимий ифодалайди. жумладан, “икки баҳо”, “чўнтак”, “қарздор”, “маматнинг кечирмиши” каби шеърларда айрим болалар характерида содир бўлувчи иллатларни юмор ёрдамида акс эттиради. “шоир қисқа умр кўриб, ниҳоятда оз фурсат ижод қилганига қарамай, адабиётда ўз изини қолдирди. у ғафур ғулом, ҳамид олимжон, уйғун, мақсуд шайхзодалар шогирди эди. аммо фақат устозлардан ўрганиб қолмай, ўзига хос шеърият билан майдонга чиқди. унинг шеърияти бир бутун ҳолда эрк ва кураш тўғрисидаги ўйлардан иборат бўлиб, асосан, қаҳрамонлик мавзусига бағишланган”,– деб ёзади шоирнинг ҳамюрти омон мухтор султон жўра таваллудининг етмиш йиллиги муносабати билан нашр этилган “қалдирғоч” китобининг “жўшқин кунлар шоири” деб номланган сўзбошисида. ҳақиқатан ҳам шоир шеърияти ўзининг мана шу хусусиятлари билан ажралиб туради. муҳими, у энди бошқа жанрларда ҳам баракали ижод қилиш билан бирга, халқ эртаклари негизида шеърий-адабий эртаклар ярата бошлади. шоир ёш китобхонлар учун йирик бадиий асарлар ҳам …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "болалар адабиёти ривожланиш босқичида"

1664822869.doc болалар адабиёти ривожланиш босқичида режа: 1. султон жўра – ўсмирлар куйчиси. 2. зафар диёр – кичкинтойлар шоири. 3. қуддус муҳаммадий – болаларнинг табиатшунос шоири. 4. шукур саъдулла – болалар шоири, адиби ва драматик песалар муаллифи. таянч тушунчалар: пьеса, эртак-драма, композиция, мотив, эртак-қисса, ҳажвий ҳикоя, шеърий имзо, эпиграмма, портрет-шеър, топишмоқ шеър, чистоннавислик, достон-эртак, маснавий, поэтик шакл, эпик поэзия, персонаж, фанатизм, пунктуация. султон жўра – ўсмирлар куйчиси (1910-1943) султон жўра ўттизинчи йилларда ўз салафлари қаторида ўзбек болалар адабиётини ривожлантириш, юксалтириш учун курашган адиблардан бири эди. шоирнинг ҳаётлик чоғида “шеърлар” (1933), “фидокор” (1939) ва “москва” (1941) тўпламлари босилиб чиққан эди. шунга қарамай у ўз ...

Формат DOC, 721,5 КБ. Чтобы скачать "болалар адабиёти ривожланиш босқичида", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: болалар адабиёти ривожланиш бос… DOC Бесплатная загрузка Telegram