фалсафий тафаккур тараққиёти

PDF 44 стр. 5,1 МБ Бесплатная загрузка

44 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,1 МБ

Тип файла PDF

Страницы 44

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 44

2-мавзу: қадимги шарқ ва антик дунё фалсафаси 2-мавзу. фалсафий тафаккур тараққиёт босқичлари: шарқ фалсафаси режа 1. қадимги шарқда асотирий тасаввурлар ва фалсафий билимларнинг пайдо бўлиши. 2. қадимги миср, бобил, ҳиндистон ва хитойда олам ва одамнинг пайдо бўлиши ҳақидаги мифологик тасаввурларнинг шаклланиши, фалсафий таълимотлар. 3. ислом тамаддунида диний ва дунёвий илмларнинг ўзаро уйғунликдаги тараққиёти. қадимги миср, бобилда ⚫эр.авв. тўрт минг йилликнинг охиридан бошлаб, ⚫астрономия, ⚫космология, ⚫математика, ⚫мифологияга оид қарашлар бир мунча ривож топган. ⚫«хўжайиннинг ўз қули билан ҳаётнинг мазмуни ҳақида суҳбати», ⚫«арфист қўшиғи», ⚫«ўз ҳаётидан хафсаласи пир бўлган кишининг ўз жони билан суҳбати» қадимги ҳиндистон фалсафаси илк манбалари ⚫«рамаяна», ⚫«махобхорат», ⚫«калила ва димна» ⚫«ведалар» - («веда» лар – худолар, табиатнинг илоҳий кучларига қаратилиб айтиладиган мадҳия, дуолар тўплами) фалсафий қарашларнинг куртаклари «веда» китоби тўрт катта қисмдан иборат: ⚫ ригведа ⚫ самоведа ⚫ яжурведа ⚫ атхарваведа «веда»ларнинг фалсафий қисмини мазмуни ва услуби ҳар хил бўлган фалсафий қарашлар маҳсулидир. упанишадалар локаята (эр.авв. 8-7 асрлар) …

2 / 44

ncyclopedia/cat-h/hind-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-a/asos-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-b/buddizm-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-v/vedalar-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-b/bayon-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-q/qarshi-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-d/dunyo-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-t/tabiat-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-t/tuproq-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-s/suv-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-h/havo-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-t/tana-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-r/ruh-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-n/namoyon-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-o/ong-uz/ локаята (эр.авв. 8-7 асрлар) локаята жон, руҳнинг кўчиб юришини рад этади. локаята намояндалари ўз таълимотларида художўйликка қарши ердаги ҳаётни тарғиб этади. улар кастачиликни қоралаб, барча инсонлар тенг, деган ғояни илгари суради. уларнинг фикрича, оламда содир бўлиб турадиган ҳодиса ва жараёнларнинг сабабчиси моддий борлиқдир. масалан, оловнинг иссиқ, сувнинг совуқ бўлишини айнан шу ҳодисаларнинг ўзидан излаш лозим. инсон ҳаётининг моҳияти — шу дунёда роҳат қилишдир. бунинг учун у меҳнат қилиши, илм-фан ютуклари билан ошно бўлиши лозим. локаятада фаровон ҳаёт, инсоннинг ахлоқий камолоти ғоялари олға сурилган. локаята вакиллари билиш назариясида сенсуализм мавкеида туриб, сезги — билишнинг бирдан-бир ишончли манбаи деб ҳисоблайди. локаятанинг кейинги кўриниши чарвака деб аталади. энг ривожланган оқими чорваклар (эр.ав. 6-аср)дир. дунёни билиш мумкин ва бу билишнинг манбаи идрокдир. https://qomus.info/encyclopedia/cat-r/rad-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-h/hodisa-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-m/mehnat-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-i/ilm-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-f/fan-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-s/sensualizm-uz/ https://qomus.info/encyclopedia/cat-s/sezgi-uz/ ⚫дунё абадий ва 5 унсур – ⚫олов, ⚫сув, ⚫ер, ⚫дарахт …

3 / 44

дан ташкил топган, хитой фалсафаси даосизм(эр.авв. vii- vi аср.) “ дао” – («йўл», «тараққиёт», «дунё негизи») объектив табиий қонуниятдир. асосчиси файласуф лао – цзи. дунёда абадий ҳаракат ва қарама- қаршиликларнинг бир-бирига боғлиқлиги амал қилади. • инсонпарварлик • тарбия масалалари • ўзаро ҳурмат тамойилларига асосланган. конфуций фалсафаси (551-479) зардуштийлик ⚫мил. авв. 6-асрдан то милоднинг 3- асригача ўрта “зардуштийлик” осиёда дунёқараши ҳукмронлик қилган. ⚫фақат дин бўлиб қолмай, балки ўша даврнинг ҳукмрон мафкураси ҳам эди. ⚫ “авесто” зардуштийликни муқаддас манбаси. «авесто» да қаттиқ қораланади : ⚫ ғаразгўйлик ⚫ ҳасад ⚫ манманлик ⚫ фитна – фасод улуғланади : ⚫ ваъдага вафо қилиш ⚫ самимият ⚫ холислик ⚫ ўзаро иззат – икром моний таълимоти ⚫ асосчиси моний (милоднинг 2-3 – асрлари) зулмат⚫ оламда нур дунёси – яхшилик ва дунёси – ёвузлик мавжуд. ⚫улар ўртасида абадий кураш боради. ⚫моний таълимоти қулдорлик давлатига, қаршишунингдек, ҳукмрон динга қаратилганлиги учун унинг тарафдорлари қаттиқ қувғинга дучор бўлдилар. ⚫асосчиси маздак (v-vi …

4 / 44

тун иродаси аллоҳ иродаси билан уйғунлашиб кетади. унинг хатти-харакатлари, бутун фаолияти аллоҳ иродасининг ифодаси бўлиб қолади. тасаввуф (суфийлик) тасаввуф мураккаб диний – фалсафий оқим бўлиб, хилма-хил йўналишга эга. шариат – диний қонун-қоидалар ва маросимларни, қуръони карим ва ҳадиси шарифдаги ахлоқий, илоҳий кўрсатмаларни пухта ўзлаштириш, айнан, изчил суратда бажариш, худога ибодат қилишдир. тариқат – ер юзидаги лаззатлардан воз кечиб, нафсни тийиб, хилватда яшаб, фақат худо хақида ўйлаш, ҳаёл суриш, эслаш, уни қалбдан севишдир. маърифат – ҳ амма нарсанинг, бутун борлиқнинг асоси худо эканини билиш. маърифатда олам, жамики нарсалар худонинг зухуратидан иборат, одам оллохнинг зарраси дейилади. хақиқат – ўзини худонинг даргохига эришган, васлига етган, ҳатто у билан қўшилиб кетган деб билишдир. тасаввуфда аллоҳ раҳматига эришининг, маънавий камолотга етишишнинг 4 босқичи: уйғониш даври (ix-xii асрлар)фалсафасининг хусусиятлари: дунёвий маърифатга интилиш, табиий- фалсафий, ижтимоий илмларни ривожлантириш. табиатга қизиқиш, табиатшунослик илмларининг ривожи, рационализм, ақл кучига ишонишдан, асосий эътиборни хақиқатни топишга қаратилган фанларга бериш инсонни улуғлаш, унинг …

5 / 44

б, ибтидо ва интиҳо билан чегараланмаган таълимоти (онтологияси) форобий гносеологияси ⚫билишнинг манбаи ташқи оламдир. ⚫инсон идрок, сезги, хотира, тасаввур, ақл, нутқ орқали воқеликни ўзлаштиради. ⚫билиш жараёни чексиз. ⚫билиш ҳодисалар оқибатини билишдан, унинг сабабини билишга, акциденциядан субстанцияга қараб боради. ⚫жамиятда тенг ҳуқуқлилик ва эркинликнинг амал қилишида маърифатнинг тантанаси, илм фаннинг иқболи, эзгуликнинг қарор топиши, инсонларнинг ўзаро ҳамжиҳатлиги пойдевордир. ⚫ қомусий олим ⚫машҳур мутафаккир. ⚫жумладан, алқлардан ёдгорликлар», «қадимги қолган «маъсуд қонуни», «ҳиндистон», «геодезия», «минералогия» асрлари муаллифи. абу райхон беруний (973-1048) ⚫«қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар», ⚫«маъсуд қонуни», ⚫«ҳиндистон», ⚫«геодезия», ⚫«минералогия», ⚫сайдана китоби ва б. ⚫модда, фазо,вақт, қонуният, зарурият ва тасодифият, ҳаракат ва ривожланиш каби муаммолар билан машғул бўлган. ⚫олам атомлардан тузилган. ⚫табиат доимий ҳаракатда бўлган моҳиятдир. ⚫билишда кузатувнинг ролини асослаб эмпирик бишга асос солиади. ⚫қомусий олим, файласуф ⚫«шайхурраиси» - «олимлар бошлиғи» унвони соҳиби абу али ибн сино (980-1037) ⚫“китоб ун нажот” ⚫“китаб ал инсоф” ⚫“китоб аш шифо” ⚫“тиб қонуни” ⚫“донишномаи алойи” ⚫“рисолаи ахлоқ” …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 44 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "фалсафий тафаккур тараққиёти"

2-мавзу: қадимги шарқ ва антик дунё фалсафаси 2-мавзу. фалсафий тафаккур тараққиёт босқичлари: шарқ фалсафаси режа 1. қадимги шарқда асотирий тасаввурлар ва фалсафий билимларнинг пайдо бўлиши. 2. қадимги миср, бобил, ҳиндистон ва хитойда олам ва одамнинг пайдо бўлиши ҳақидаги мифологик тасаввурларнинг шаклланиши, фалсафий таълимотлар. 3. ислом тамаддунида диний ва дунёвий илмларнинг ўзаро уйғунликдаги тараққиёти. қадимги миср, бобилда ⚫эр.авв. тўрт минг йилликнинг охиридан бошлаб, ⚫астрономия, ⚫космология, ⚫математика, ⚫мифологияга оид қарашлар бир мунча ривож топган. ⚫«хўжайиннинг ўз қули билан ҳаётнинг мазмуни ҳақида суҳбати», ⚫«арфист қўшиғи», ⚫«ўз ҳаётидан хафсаласи пир бўлган кишининг ўз жони билан суҳбати» қадимги ҳиндистон фалсафаси илк манбалари ⚫«рамаяна», ⚫«махобхорат», ⚫«калила ...

Этот файл содержит 44 стр. в формате PDF (5,1 МБ). Чтобы скачать "фалсафий тафаккур тараққиёти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: фалсафий тафаккур тараққиёти PDF 44 стр. Бесплатная загрузка Telegram