фалсафий тафаккур тараққиёти босқичлари: шарқ фалсафаси

PPTX 48 pages 3.6 MB Free download

48 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPTX

Pages 48

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 48

қадимги ва ўрта аср фалсафаси, янги ва энг янги давр фалсафаси. 2-мавзу: фалсафий тафаккур тараққиёти босқичлари: шарқ фалсафаси 1 режа: қадимги ва ўрта аср шарқ фалсафаси, уйғониш даври. хiх аср охири ва xx аср бошларида марказий осиёда илғор фалсафий, ижтимоий-сиёсий фикрлар. хх-ххi аср ўзбек фалсафаси. 3 таянч тушунчалар : номинализм ва реализм, апологетика, патристика ва схоластика, гуманизм, антропоцентризм, рационализм, эмпиризм, механизм, деизм, жадидчилик, сўфийлик. мавзу бўйича адабиётлар: 4 1.фалсафа. ш.мадаева ва бошқалар. ўқув қўлланма. . -т.: мумтоз сўз, 2019. 2.фалсафа асослари. ахмедова м. таҳрири остида. дарслик. -т.: ўзбекистон, 2006. 3. қадимги ва ўрта асрлар ғарбий европа фалсафаси. с. йўлдошев ва бошқалар. т., 2004. 4. янги ва энг янги давр ғарбий европа фалсафаси. с. йўлдошев ва бошқалар. т., 2004. 5. ғарб фалсафаси /қ.назаров таҳрири остида. –т.: шарк, 2004 6. скирбекк г., гильс н. фалсафа тарихи. –т.: шарқ, 2002. 7.фалсафа.иқтисодий мутахассисликлар учун дарслик.//и.саифназаров ва бошқалар//тошкент: “инновацион ривожланиш нашриёт-матбаа уйи”, 2021-- 424 б. …

2 / 48

лар. шундай асарлар пайдо бўла бошлайдики, уларда афсоналарни фалсафий талқин қилишга уринишлар кўзга ташланади («арфа чалувчининг қўшиғи», «дунёдан хафсаласи пир бўлган кишининг ўз руҳи билан суҳбати», «ҳаёт маъноси ҳақида хожа ва қулнинг савол-жавоблари» ва бошқалар). конфуцийлик – қадимги хитойдаги фалсафий таълимот. асосчиси конфуций (кун-цзы) мил. авв. 551 - 479 йй. яшаган. конфуцийликнинг жамиятда инсонлар ўзини тутишининг олтин қонуни: ўзингга раво кўрмаган нарсангни бировга қилма. конфуций таълимотининг асосини “ли” тушунчаси ташкил қилади. «ли» - тартиб-интизом, урф-одат ва маросимларга риоя этиш, удум; конфуций асосий эътиборни инсонни ўз атрофдагиларга ва жамиятга нисбатан ҳурмат руҳида тарбиялашга қаратади. «ци» - ахлоқий меъёрлар ни амалга ошириш; конфуцийликнинг асосий тушунчаларидан яна бири- “жэнь” (инсонийлик). инсонни севиш муҳимдир. “давлатни тўғри бошқариш учун ҳукмдор ҳукмдорлигича, амалдор амалдорлигича, ота оталигича, ўғил ўғиллигича қолмоғи лозимдир” даосизм – хитойнинг кадимий фалсафий таълимоти, оламнинг тузилиши, яшашини тушунтиришга ва инсон, табиат, коинот юриши керак бўлган йулни топишга ҳаракат килади. бу таълимот асосчиси лао цзи …

3 / 48

р билан маънавий алокада бўла олади; император шахси оркали хитой ва бутун инсониятга «дэ»- тетиклантирувчи куч ва неъмат ўтади; инсон императорга қанча якин бўлса, шунча кўп «дэ» унга императордан ўтади; бахт ва ҳақиқатга олиб борадиган йўл – хирс ва истаклардан озод бўлиш. қадимги ҳинд фалсафаси ведалар. қадимги ҳинд жамияти ҳаёти ҳақида хабар берувчи биринчи манба ведалар бўлиб, тахминан эрамиздан олдинги xv ва vi асрлар орасида ўрта осиё, волга атрофи, эрондан келган орий қабилалари томонидан яратилган. веда – санскрит тилида “билим” маъносини англатади. ведаларнинг фалсафий қисми – упанишадалар ҳисобланади. ведалар гарчи жамиятнинг иқтисодий ривожланиши ва ижтимоий таркиби ҳақида, атрофни, ўраб турган дунёни билиш даражалари ва бошқа кўп нарсалар ҳақида маълумот берсалар ҳам, устун даражада диний мазмунга эга. ведаларда дунё олий брахма худоси томонидан яратилган. ведалар – тўртта китоб шаклида мавжуд: : ригведа (мадҳиялар ведаси) самаведа (қўшиқлар ведаси) яжурведа (қурбонликлар ведаси) атхарвоведа (афсунлар, сеҳр-жодулар ведаси) қадимги ҳинд фалсафий мактаблари икки гуруҳга бўлиниб, …

4 / 48

фосат оламида гўзаллик ва хунуклик, динда ахурамазда ва ахриман каби кучларнинг азалий курашидан иборат сув, ҳаво, олов, тупроқ муқаддас ҳисобланган. олов – оламни нурафшон қилувчи, одамларни гуноҳлардан покловчи сеҳрли куч. ер, ҳаво, сув – ҳаёт манбаи. ҳозирги кунда зардуштийликка эътиқод қилувчилар ҳиндистон, покистон, шри ланка, буюк британия, ақш, канада, эронда сақланиб қолган. “авесто” 21 наск (қисм)дан иборат бўлган. бизгача 4 қисми етиб келган. китобни биринчи марта ўзбек тилига асқар маҳкам таржима қилган. марказий осиёда буддавийлик ҳам ўз ўрнига эга. у диний-фалсафий таълимот сифатида қадимги ҳиндистонда эрамиздан аввалги vi асрнинг охири ва v аср бошларида вужудга келган. у жаҳонда кенг тарқалган динлардан биридир. буддавийлик исломга қадар ўрта осиёда тарқалган қадимги динлар орасида мавқе жиҳатидан жуда катта ўрин тутади. бу таълимот ўрта осиёга эрамиздан аввалги ii-i асрларда кириб келган. кушонлар даврида буддавийлик дини ҳукмрон динга айланган эди. монийлик. эрамизнинг ii-iii асрларида эронда вужудга келиб марказий осиёда кенг тарқалган таълимот. унинг асосчиси 216-277 …

5 / 48

фалсафаси қуйидаги манбаларга таянади: қуръон (арабча қараъа – ўқимоқ) ислом динининг асосий муқаддас китоби. қуръони карим 114 сурага бўлинган бўлиб, сураларнинг узунидан қисқа томонга бориши тартибида тузилган. ҳадислар (сунна) муҳаммад (с.а.в) пайғамбарга нисбат бериладиган, у кишининг ҳатти-ҳаракатлари ва ҳукмларини ҳикоя қилувчи манба. ҳадисларнинг энг ишончли тўплами ватандошимиз имом ва ал-бухорий томонидан жамланган. у киши ҳадисларни фиқҳ бўйича, унга мувофиқ келадиган бобларга бўлиб, жой-жойига қўйиб тасниф қилди. шариат (араб. “тўғри йўл”) – ислом қонунлари мажмуаси калом фалсафаси калом – (араб. “сўз” маъносини англатади) viii асрда араб ҳалифалигида пайдо бўлган илоҳиёт илми. калом илми билан шуғулланувчилар мутакаллимлар деб аталган. калом илмини ал-ашъарий, ал-мотурудий, ан-насафий каби мутафаккирлар ривожлантирганлар. улар қуръон ва сунна таълимотини ақл-идрокка, тафаккурга таяниб мантиқий исботлашга ҳаракат қилганлар. мўътазилийлар – (араб. “ажралиб чиққанлар”, “узоқлашганлар”, асосчиси восил ибн ато) исломдаги илоҳиёт оқимларидан бири. уларнинг фикрича инсон ўз амалини ўзи яратади. чунки оллоҳ яхши кўрган амалларни буюради, ёмон кўрган амаллардан қайтаради. vii-ix асрлар …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "фалсафий тафаккур тараққиёти босқичлари: шарқ фалсафаси"

қадимги ва ўрта аср фалсафаси, янги ва энг янги давр фалсафаси. 2-мавзу: фалсафий тафаккур тараққиёти босқичлари: шарқ фалсафаси 1 режа: қадимги ва ўрта аср шарқ фалсафаси, уйғониш даври. хiх аср охири ва xx аср бошларида марказий осиёда илғор фалсафий, ижтимоий-сиёсий фикрлар. хх-ххi аср ўзбек фалсафаси. 3 таянч тушунчалар : номинализм ва реализм, апологетика, патристика ва схоластика, гуманизм, антропоцентризм, рационализм, эмпиризм, механизм, деизм, жадидчилик, сўфийлик. мавзу бўйича адабиётлар: 4 1.фалсафа. ш.мадаева ва бошқалар. ўқув қўлланма. . -т.: мумтоз сўз, 2019. 2.фалсафа асослари. ахмедова м. таҳрири остида. дарслик. -т.: ўзбекистон, 2006. 3. қадимги ва ўрта асрлар ғарбий европа фалсафаси. с. йўлдошев ва бошқалар. т., 2004. 4. янги ва энг янги давр ғарбий европа фалсафаси. с. й...

This file contains 48 pages in PPTX format (3.6 MB). To download "фалсафий тафаккур тараққиёти босқичлари: шарқ фалсафаси", click the Telegram button on the left.

Tags: фалсафий тафаккур тараққиёти бо… PPTX 48 pages Free download Telegram