янги даврда ҳуқуқни тушунишнинг фалсафий негизлари

DOC 116.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663536340.doc янги даврда ҳуқуқни тушунишнинг фалсафий негизлари режа: 1 xvii-xviii аср янги давр европасида ижтимоий ва ҳуқуқий қарашлардаги ўзгаришлар. 2. англия ва германияда ҳуқуқий ходисаларни фалсафий таҳлил этиш. 3. италия ва франция маърифатпарварларнинг ҳуқуқий қарашлари. 4. 19-асрда позитивистик қарашларнинг ҳуқуқий фалсафий таҳлили. янгн даврда ҳуқуқни тушунишнинг фалсафий негизлари. гроций гуго гроций (1583-1645 йкллар) - янги давр «юридик дунёқараши»нинг илк ижодкорларидан бири. у халқаро ҳуқуқнинг замонавий таълимоти қарор топишида, ҳуқуқ ва давлатнинғ янги рационал фалсафаси асослари шакллантирилишида жуда улкан ҳисса қўшган. гроцийнинг бутун ёндашуви асосида ҳуқуқнинг зарур белгиси сифатида адолат ғояси ётади. «негаки, - деб қайд этган у, - ҳуқуқ бу ўринда адолатдан бошқа нарсани англатмайди, боз устига тасдиқловчи маънода эмас, балки асосан инкор этувчи маънода англатади, чунки адолатга зид бўлмаган нарса ҳуқуқдир. адолатга эса ақлга эга бўлган мавжудотларнинг та-биатига зид бўлган нарса қарши туради»1. гроций ҳам, аристотель изидан бориб, ҳуқуқни табиий ва хоҳиш-ихтиёр билан ўрнатилган хуқуққа ажратган. «ҳуқуқни қабул қилинган …

авлат «ҳуқуққа ва умумий фойдага риоя қилиш учун тузилган эркин одам-ларнинг мукаммал иггифоқи»1 сифатида таърифланган. де-мак, гап давлатнннг шартномавий концепцняси тўғрисида бор-моқда. «давлат ички ҳуқуқининг онаси эса, - деб ёзган у, -ўзаро келишувга кўра қабул қилинган мажбуриятнинг ўзи ҳисобланади, ўзаро келишув табиий ҳуқуқдан куч олар экан, табиат давлат ички ҳуқуқининг асосчиси сифатида ном қозониши мумкин»2. шартномаларга (шу жумладан давлатни ўрна-тиш тўғрисидаги шартномаларга ва, бинобарин, давлат қонунларига ҳам) риоя қилиш принципини табиий ҳуқуқ тақозо этади, негаки, деб қайд этган гроций, одамлар ўрта-сида ўзаро мажбуриятларнинг қандайдир тартиби бўлиши зарур. гроцийда табиий ҳуқуқ нлмий тизим кўринишида давлат ички ҳуқуқи учун зарур асос сифатида намоён бўлган, дав-лат ички ҳуқуқи вақг эътибори билан ўзгарувчан ва ҳар хил жойларда (ҳамжамиятдарда) ҳар хилдир. гроцийнинг фикрича, «юриспруденциянинг табиий, ўзгармайдиган қисмини»3 ташкил этадиган табиий ҳуқуқ тўғрисидаги таълимот туфайлигина юриспруденцияга илмий, назарий фан шакли ва хусусиятини бахш этиш мумкин. гроций, табиий-ҳуқуқий нуқгаи назаридан, маъмурларнинг ҳуқуққа зид ҳаракатлари устидан табаанинг қаршилик …

влатлар ўртасидаги муносабатларда тенглик, ҳамкорликнинг рационал-ҳуқуқий принципларига, суверен давлатлар томонидан ихтиерий ўрнатиладиган ва изчил риоя эти-ладиган ягона халқаро ҳуқуқ-тартибот ғоясига асосланган, янги типини шакллантириш зарурлигини асослаб берган. фрэнснс бэкон фрэнсис бэкон (1561-1626 йиллар) қонун назарияси со-ҳасида янги фалсафий-хуқуқий ғояларни асослаган. унинг «фанларнинг буюк тикланиши» дастурий асарида фалсафий-ҳуқуқий муаммоларга махсус бўлим бағишланган. бўлим «бир бобда, афоризмлар шаклида умумий адолат, ёки ҳуқуқ манбалари тўғрисидаги трактат намунаси»2, деб ўзига хос номланған. «умумий адолат» муаммоси бэкон томонидан позитив ҳуқуқнинг зарур сифатлари, унинг манбалари ва бошқалар жиҳатидан талқин қилинади. «фуқаролик жамиятида, - деб ёзади у, - ё қонун, ёки зўравонлик ҳукмронлик қилади. бироқ зўравонлик баъзан қонун қиёфасига киради ва, баъзи қонунларда ҳуқуқий тенгликдан кўра кўпроқ зўравонлик тўғрисида сўз боради. шундай қилиб, адолатсизликнинг учта манбаи мавжуд. булар: зўравонлик, қонунни ниқоб қилиб олган бадният маккорлик ва қонуннинг ўзининг ёвузлиги» (афоризм i). бэкон асл қонун («хуқуқий тенглик» принципини ўз ичи-га олувчи зўравонликка қарши турувчи ҳамда «умумий адолат» талабини …

клиги тўғрисидаги мулоҳазалари зарур ва адолатли қонун тўғрисидаги табиий-ҳуқуқий тасаввурларнинг фалсафий-ҳуқуқий аниқлаштирилиши ва позитив экспликацияси ҳисобланади. гоббс томас гоббснинг (1588-1679 йшшар) ҳуқуқ ва давлат фалсафасига яққол ифодаланган этатик хусусият хосдир. гоббснинг таълимотида табиий ҳолатаинг (барчанинг бар-чага қарши уруши ҳолатининг) давлатта (фуқаролик ҳолатига) принципиал зид қўйиликшга муҳим аҳамият берилади. табиий ҳолатда умумий ҳокимият йўқ, қонун йўқ, адолат йўқ. бунда, шунингдек, мулк, эгалик, сеники билан ме-ники ўртасида фарқ йўқ. ҳар ким табиий ҳолатда барча нарсага ҳуқуқлидир - унинг табиий ҳуқуқи ва табиий эркинлиги мана шундадир. гоббс бўйича, табиий ҳуқуқни (шз пашга!е) табиий қонун (1ех пашгаиз) билан - кўрсатма ёки ақд билан топилган, инсонга унинг ҳаёти учун ҳалокатли бўлган ёки унинг яшаши учун уни воситалардан маҳрум этадиган ишларни қилиш ва у ҳаётини сақлаб қолиши учун энг яхши восита деб ҳисобла-ганларини қўлдан чиқариб юбориш тақикланадиган умумий қоида билан аралаштириб юбормаслик керак. «гарчи бу ҳақца ёзувчилар, одатда, ушбу тушунчаларни «аралаштириб юбор-салар ҳам, тз ва 1ех …

р ўртасидаги фуқаролик тотувлигини из-лаш қоидаларини аниқлаштирувчи бир қанча бошқа табиий қонунларни келтириб чиқарган. табиий қонунлар ўзгармас ва абадийдир. гоббс табиий қонунлар тўғрисидаги фанни инсон хатга-ҳаракатлари ва ижтимоий ҳаётдага эзгулик ҳамда ёвузлик тўғрисидаги фан сифатида, ягона ва ҳақиқий ахлоқ фалсафаси, деб тавсифлаган. гоббс давлатнинг (сауйаз) шартномавий тузилиши жараёнини тавсифлаб ёзган: «ўша буюк левиафаннинг, ёки, аниқроғи, (кўпроқ эҳтиром маъносида), ўша ўлмас худонинг туғилиши мана шу тахлит юз берди. биз ўлмас худо ҳукмронлиги остида ўз тинчлигимиз ва ҳимояланганлигимиз учун қарздормиз. чунки давлатдаги ҳар бир кишининг унга берилган ваколати туфайли кўрсатиб ўтилган инсон ёки шахслар йиғини ўзида жамланган шундай улкан куч ва ҳокимиятга эгаки, ушбу улкан куч ва ҳокимият соладиган даҳшат ушбу инсонни ёки шахслар йиғинини барча одамларнинг иродасини ички тинчликка ва ташқи душманга қарши ўзаро ёрдамга йўналтиришга лаёқатли қилади. давлатнинг моҳияти мана шу инсонда ёки шахслар йиғинидадир. у алоҳида шахс сифатида белгаланиши мумкин. ушбу шахс уларнинг барчасининг кучи ва воситаларидан уларнинг тинчлиги …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "янги даврда ҳуқуқни тушунишнинг фалсафий негизлари"

1663536340.doc янги даврда ҳуқуқни тушунишнинг фалсафий негизлари режа: 1 xvii-xviii аср янги давр европасида ижтимоий ва ҳуқуқий қарашлардаги ўзгаришлар. 2. англия ва германияда ҳуқуқий ходисаларни фалсафий таҳлил этиш. 3. италия ва франция маърифатпарварларнинг ҳуқуқий қарашлари. 4. 19-асрда позитивистик қарашларнинг ҳуқуқий фалсафий таҳлили. янгн даврда ҳуқуқни тушунишнинг фалсафий негизлари. гроций гуго гроций (1583-1645 йкллар) - янги давр «юридик дунёқараши»нинг илк ижодкорларидан бири. у халқаро ҳуқуқнинг замонавий таълимоти қарор топишида, ҳуқуқ ва давлатнинғ янги рационал фалсафаси асослари шакллантирилишида жуда улкан ҳисса қўшган. гроцийнинг бутун ёндашуви асосида ҳуқуқнинг зарур белгиси сифатида адолат ғояси ётади. «негаки, - деб қайд этган у, - ҳуқуқ бу ўринда адолатдан бошқа ...

DOC format, 116.0 KB. To download "янги даврда ҳуқуқни тушунишнинг фалсафий негизлари", click the Telegram button on the left.

Tags: янги даврда ҳуқуқни тушунишнинг… DOC Free download Telegram