temperatura o‘lchash vositalari

PPT 20 pages 2.9 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPT

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

texnologik o’lchashlar va asboblar fanidan 22-ma’ruza mavzu: temperatura o‘lchash vositalarining montaj va sozlash ishlari. reja: • temperatura va uni o‘lchashdagi asosiy tushunchalar. • kengayish termometrlari. • termoelektr termometrlar va qarshilik termometrlari. • temperatura signalizatorlari. * jismning temperaturasi molekulalarning issiqlik harakatida hosil bo‘ladigan ichki kinetik energiyasi bilan belgilanadigan qizdirilganlik darajasi bilan xarakterlanadi. molekulalarning o‘rtacha kinetik energiyasi va ideal gaz temperaturasi orasidagi bog‘lanish quyidagi formula bilan ifodalanadi: (1) bunda k — bolsman doimiysi; t — jismning absolyut temperaturasi. shunday qilib, temperatura issiqlik almashish, issiqlik o‘tkazish jarayonlarining ham sifat, ham miqdoriy tomonlarini xarakterlaydigan parametrdir. ammo temperaturani bevosita o‘lchash mumkin emas, uni jismning temperaturaga bir qiymatli bog‘liq bo‘lgan qandaydir boshqa fizik parametrlari bo‘yichagina aniqlash mumkin. temperaturaga bog‘liq parametrlarga masalan, hajm, uzunlik, elektr qarshilik, termoelektr yurituvchi kuch, nurlanishning energetik ravshanligi va hokazolar kiradi. temperatura o‘lchaydigan asbobni 1598 yilda galiley birinchi bo‘lib tavsiya etgan. so‘ngra m.v. lomonosov, farengeytlar termometr ishlab chiqishdi. harorat shkalasini va o‘lchov birligi …

2 / 20

b ataladi. temperatura (harorat)ni o‘lchash asboblari ishlash prinsipiga nisbatan quyidagi guruxlarga bo‘linadi: 1.kengayish termometrlari – temperatura o‘zgarishi bilan suyuqlik yoki qattiq jismlar hajmining yoki chiziqli o‘lchamlarining o‘zgarishiga asoslangan. 2. manometrik termometrlar – moddalar hajmi o‘zgarmas bo‘lganda temperatura o‘zgarishi bilan bosimning o‘zgarishiga asoslangan. 3. termoelektr termometrlar – temperatura ta’sirida o‘zgargan termoeyk o‘zgarishiga asoslangan. 4. qarshilik termometrlari – o‘tkazgich va yarim o‘tkazgichlarning temperaturasi o‘zgarishi hisobiga elektrik qarshiliklarni o‘zgarishiga asoslangan. 5. nurlanish termometrlari: -optik pirometr – issiq jismning ravshanligini o‘lchash asbobi; -rangli pirometr – jismning issiqlikdan nurlanish spektridagi energiyaning taqsimlanishini o‘lchashga asoslangan asbob; -radiatsion pirometrlar – issiq jism nurlanishining quvvatini o‘zgarishiga asoslangan asbob. suyuqlikli termometrlar. suyuqlikli termometrlar –200°s dan +600°s gacha oraliqdagi temperaturani o‘lchash uchun ishlatiladi. shisha termometrlarning ishlatilish usuli sodda, aniqligi yetarli darajada yuqori va arzon bo‘lgani sababli laboratoriya va sanoatda keng tarqalgan. suyuqlikli termometrlarning ishlash prinsipi termometr ichiga o‘rnatilgan termometr suyuqligining hajmi temperatura ko‘tarilishi yoki pasayishida o‘zgarishiga asoslangan. дилатометрнинг ишлаш принципи …

3 / 20

йча 2 қўлланилган. корпус 3 га кавшарланган найча ичида стержень 1 жойлашган. стержень чизиқли кенгайиш коэффициенти кичик бўлган материал (масалан, инвар) дан ишланган. ўлчанаётган муҳитнинг температураси кўтарилиши билан найча 2 узаяди. бу ҳол стержень 1 нинг силжишига олиб келади. шунда пружина 9 шайн 4 нинг бўш томонини пастга туширади, ўз навбатида у тортқи 8 ва тишли сектор 7 орқали стрелка 6 ни унинг ўқи атрофида айлантиради. стрелка эса шкала 5 да ўлчанаётган температура қийматини кўрсатади. * manometrik termometrlar. manometrik termometrlarning ishlash prinsipi yopiq hajmdagi gaz, suyuqlik va to‘yingan bug‘lar bosimining haroratga bog‘liq ravishda o‘zgarishiga asoslanadi. ushbu termometrlar portlash xavfi mavjud bo‘lgan ishlab chiqarishlarda keng qo‘llaniladi. konstruktiv jihatdan termometr nazorat qilinayotgan muhitga botiriladigan termoballon 1, bosimni o‘lchovchi manometr 3 va termoballon bilan manometrni bog‘lab turuvchi kapillyar 2 dan tashkil topadi кенгайиш термометрлари 3, 2 1 * gazli manometrik termometrlar -200 dan 600 °s gacha intervaldagi haroratlarni o‘lchash uchun qo‘llaniladi. to‘ldiruvchi sifatida …

4 / 20

* термопаранинг “иссиқ” уланмаси электронлари қизиганда уларнинг ҳаракат тезлиги, “совуқ” уланманинг электронлари тезлигига нисбатан ортади. термопаранинг “совуқ” уланма учларига манфий зарядлар, “иссиқ” уланма учларига мусбат зарядлар тўплана бошлайди. бу потенциалларнинг фарқи термопаранинг термоэюкни ташкил қилади. термоэлектр термометрлар ва қаршилик термометрлари халқаро амалий шкала, абсолют термодинамик шкала ва фаренгейт шкаласи бўйича ҳисобланган температура муносабати қуйидагича: (5) бу ерда n — фаренгейт шкаласи бўйича градуслар сони. harorat shkalalarining o'zaro nisbatlari shkalalar kelvin tselsiy farengeyt kelvin (k) = k = с + 273,15 = (f + 459,67) / 1,8 tselsiy (° c) = k − 273,15 = c = (f − 32) / 1,8 farengeyt (°f) = k · 1,8 − 459,67 = c · 1,8 + 32 = f harorat shkalalarini solishtirish tavsif kelvin tselsiy farengeyt rankin delil nyuton reomyur ryomer absolut nol 0 −273.15 −459.67 0 559.725 −90.14 −218.52 −135.90 farengeyt qorishmasining erish harorati (tuz va muz teng miqdorda) 255.37 −17.78 …

5 / 20

икнинг ўзгаришига асосланган қаршилик термометрлари; нурланиш термометрлари. улар орасида энг кўп тарқалганлари: а) оптик пирометрлар – иссиқ жисмнинг равшанлигини ўлчаш асбоби; б) рангли пирометрлар (спектрал нисбат пирометрлари), жисмнинг иссиқликдан нурланиш спектридаги энергиянинг тақсимланишини ўлчашга асосланган; в) радиацион пирометрлар – иссиқ жисм нурланишининг қувватини ўлчашга асосланган. 1-жадвалда саноатда энг кўп тарқалган ўлчаш воситалари келтирилган ва серияли ўлчаш воситаларининг қўлланиш чегаралари кўрсатилган. ўлчаш воситаси тури ўлчаш воситаларининг турли туманлиги давомли фойдаланиш чегараси,°с 1 2 3 4 кенгайиш термометрлари суюқликка оид шиша термометрлар -200 600 дилатометрик ва биметалли термометрлар -150 700 манометрик термометрлар газли -150 1000 суюқликли -150 600 буғ-суюқликли(конденсацион) -50 300 термоэлектрик термометрлар термоэлектрик термометрлар -200 2500 қаршилик термометрлари металл (ўтказгичли) қаршилик термометрлари -260 1100 ярим ўтказгичли қаршилик термометрлари -272 600 пирометрлар квазимонохроматик приометрлар 700 6000 спектрал нисбатли приометрлар 300 2800 тўлиқ нурланиш пирометрлари -50 3500 kimyoviy reaktrdagi temperaturani rostlash va nazorat qilishning funksional sxemasi nazorat savollar: harorat deganda nimani tushunasiz? harorat …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temperatura o‘lchash vositalari"

texnologik o’lchashlar va asboblar fanidan 22-ma’ruza mavzu: temperatura o‘lchash vositalarining montaj va sozlash ishlari. reja: • temperatura va uni o‘lchashdagi asosiy tushunchalar. • kengayish termometrlari. • termoelektr termometrlar va qarshilik termometrlari. • temperatura signalizatorlari. * jismning temperaturasi molekulalarning issiqlik harakatida hosil bo‘ladigan ichki kinetik energiyasi bilan belgilanadigan qizdirilganlik darajasi bilan xarakterlanadi. molekulalarning o‘rtacha kinetik energiyasi va ideal gaz temperaturasi orasidagi bog‘lanish quyidagi formula bilan ifodalanadi: (1) bunda k — bolsman doimiysi; t — jismning absolyut temperaturasi. shunday qilib, temperatura issiqlik almashish, issiqlik o‘tkazish jarayonlarining ham sifat, ham miqdoriy tomonlarini xarakterlaydigan...

This file contains 20 pages in PPT format (2.9 MB). To download "temperatura o‘lchash vositalari", click the Telegram button on the left.

Tags: temperatura o‘lchash vositalari PPT 20 pages Free download Telegram