ер шарининг шакли, тузилиши ва иссиклик режими

DOC 117,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1663268414.doc ер шарининг шакли, тузилиши ва иссиклик режими ер шарининг шакли, тузилиши ва иссиклик режими режа: 1. ер шарининг шакли тўгрисида тушунча 2. ер шарининг тузилиши тўгрисида тушунча 3. геосфера тўгрисида маълумот 4. литосфера тўгрисида маълумот 5. атмосфера ва уни таркиби тўгрисида маълумот 6. литосферанинг термодинамикавий кобиклари тўгрисида тушунча 7. ернинг иссиклик режими тўгрисида маълумот 8. ер кобиклари тўгрисида тушунча 9. ернинг кисмлардаги хароратлар тўгрисида тушунча 10. ер кабигининг химиявий таркиби эрамиздан 530 йил аввал пифагор ерни шар шаклида деган эди. лекин, шунга карамасдан, ернинг шарсимонлиги фанда магеллан саёхати (1519-1523)дан кейингина тасдикланди. xvii асрда ньютон, гюйгенс ернинг шар шаклида бўлишига шубха килдилар ва уларнинг фикрича, ер хеч качон суюк холатда бўлмаган хамда шар шаклига кирмаган, балки марказдан кочирма куч конунига биноан ер эллипсоид шаклида бўлса керак деган фикрни майдонга ташладилар. охирги йилларда олинган маълумотлар шуни кўрсатадики, ернинг юзаси маълум бўлган геометрик шаклларнинг бирортасига хам тўгри келмайди, у ўзига хос шаклга …
2
ан:ядро, оралик кобиклар ва литосфера каби катламлардан иборат эканлиги маълум бўлди. 1-расм. ернинг ички тузилиш схемаси ер шарининг бир неча концентрик кобиклардан иборат эканлиги, унинг зичлиги сиртидан марказга караб ошиб бориши кузатилган. бу кобиклар йигиндиси геосфера дейилади. геосфера ўз навбатида юкорида таъкидлагандек атмосфера, гидросфера, биосфера ва литосфера деб аталувчи катламлардан иборат. ер марказий кисми эса ядро деб аталади. (1-расм) ер шарини ўраб турган хаво катлами атмосфера деб аталиб, у ўз навбатида тропосфера, стратосфера ва ионосфера катламларидан ташкил топган. тропосфера атмосферанинг куйи термодинамик кибиги бўлиб; калинлиги 7..10 км. унинг таркибида 75,5 % азот,23,2 % кислород, аргон карбонат кислота гази, сув буглари ва бошка газлар 1,3 % ташкил этади. тропосфера атмосфера массасининг 90% ташкил этади. стратосфера катлами калинлиги 80..85 км. стратосферада азот, гелий ва водород газларинг микдори ошса, огир газлар – кислород, аргон, карбонат кислотаси гази ва бошкаларнинг микдори камаяди. ионосфера катлами стратосфера устида жойлашган бўлиб, атмосферанинг энг калин (80..1000 км) катлами …
3
икларда 50..84 км. га тенг. унинг энг калин кисми тяншань тогларида деб хисобланади. ернинг каттик кисми геофизика, сейсмология ва гравиметрия усуллари билан 15..20 км чукурликкача ўрганилган. литосфера кобиги турли жинс ва минераллардан ташкил топиб, физик хоссаси ва таркиби билан фарк килувчи айрим химиявий бирикмалардан ёки соф химиявий элементлардан иборат. литосфера ернинг каттик кобиги бўлиб, планетамизнинг сиал ва сима зоналарини ўз ичига олади. литосфера юзасидаги нотекисликлар унинг рельефини ташкил килади, океан чўкмалари ва материклар массалари литосфера рельефнинг асосий элементларидир. шкальский хисобига кўра, курукликнинг денгиз сатхидан ўртача баландлиги 900 м .ни ташкил этади. литосферанинг химиявий таркиби ўрганиш сохасидаги барча ишлар (а. п. виноградовнинг 1950 йилда килган хисобига кўра 16 км чукурлик учунгина олиб борилмокда; бунда литосферадаги минераллар таркибида кислород 48,8%, натрий – 26%, кремний – 27,3%, калий – 2,6%, алюминий – 8,7%, магний – 2,1%, темир – 5,1%, кальций – 3,6% эканлиги аникланган. бутун литосфера харорат жихатидан учта термодинамикавий кобики бўлинади. 1 …
4
ага айланади. 3-термодинамикавий кобик магматик кобик деб аталади. унинг калинлиги 15..25 км. магматик кобик базальт катлами деб хам аталади. бу учала термодинамикавий кобикнинг хар бири мумкин муайян химикавий хоссаларга эга. нураш кабиги эркин кислород, сув, углерод бирикмалари, карбонат ангидрид – со2 таъсирида туради. бу кобикда тирик модда ва унинг ўзгартиришдан хосил бўлган махсулотлар нихоятда катта роль йўнайди. бу жойда o, si, al, c, ca, энг кўп таркалган элементлар хисобланади. нураш кобиги асосан чукинди тог жинсларидан иборат, шунча кўра, уни кўпинча чукинди тог жинслари кобиги деб хам айтилади. бундан кейинги 2 кобикда массив кристалл тог жинслари кўпчиликни ташкил килади. бу кобикда химиявий элементлардан o2, si, al, fe, mg, ca, na, k, h энг кўп лекин кислород билан сув микдори иккинчи ўринда туради. sio2 микдори 60..71% га етади. 2- кобикнинг таркиби гранит таркибига якин бўлгани учун гранит кобик дейилади. бу энг калин кобик бўлиб, массаси жихатидан ер пўстининг асосий массасини ташкил этади. …
5
хисобига исийди. ер кобигининг куёш нурларига перпендикуляр жойлашган 1 см2 майдони куёшдан 1 минутда 1,94 ккал иссиклик олади. бир йилда эса ер шари куёшдан 1021ккал иссиклик олади. бу микдор куёш доимийлиги деб аталади. ер юзаси гадир-будур, паст-баланд, ўнкирк чўнкир кўринишда тузилганлиги ва тог жинслари ўзидан иссикликни бир текисда ўтказмаганлиги учун уни куёш нурлари бир текисда иситмайди. шунинг учун сутки, ой, фасл, йил ва асрлар бўйича хароратнинг ўзгариши хисобга олинади. ернинг турли жойларида харорат кескин ўзгаради, масалан: антарктида – 900 бўлса, африкада к 650с. ер юзасида ўз фаслида тог жинсларининг харакати к 800с гача (кизилкумда) исийди ва унингнг ичкарисига караб камайиб боради. кишда эса аксчинча – харрорат ошиб боради. бундай ўзгариш маълум бир чикурликкача (2..15 м гача) бўлиб, унинг харакати мавсумий ўзгарувган хона (i) деб аталади. шу зонадан пастдан доимий хароратли зона (ii) ўтади. бу зонада тог жинслар харорати асрнинг давомида ўзгармайди ва ер юзаси хароратининг ўртача микдорига тенг бўлади. доимий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ер шарининг шакли, тузилиши ва иссиклик режими"

1663268414.doc ер шарининг шакли, тузилиши ва иссиклик режими ер шарининг шакли, тузилиши ва иссиклик режими режа: 1. ер шарининг шакли тўгрисида тушунча 2. ер шарининг тузилиши тўгрисида тушунча 3. геосфера тўгрисида маълумот 4. литосфера тўгрисида маълумот 5. атмосфера ва уни таркиби тўгрисида маълумот 6. литосферанинг термодинамикавий кобиклари тўгрисида тушунча 7. ернинг иссиклик режими тўгрисида маълумот 8. ер кобиклари тўгрисида тушунча 9. ернинг кисмлардаги хароратлар тўгрисида тушунча 10. ер кабигининг химиявий таркиби эрамиздан 530 йил аввал пифагор ерни шар шаклида деган эди. лекин, шунга карамасдан, ернинг шарсимонлиги фанда магеллан саёхати (1519-1523)дан кейингина тасдикланди. xvii асрда ньютон, гюйгенс ернинг шар шаклида бўлишига шубха килдилар ва уларнинг фикрича, ер хеч кач...

Формат DOC, 117,5 КБ. Чтобы скачать "ер шарининг шакли, тузилиши ва иссиклик режими", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ер шарининг шакли, тузилиши ва … DOC Бесплатная загрузка Telegram