ер тугрисидаги умумий маълумотлар

DOC 139,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1663268384.doc ер тугрисидаги умумий маълумотлар ер тугрисидаги умумий маълумотлар режа: 1. ернинг шакли, улчами ва тузилиши 2. ернинг иссиклик режими 3. ер магнетизми ернинг зичлиги ва босими 4. ер пустининг кимёвий таркиби 5. ернинг пайдо булиши хакидаги гипотезалар ернинг шакли, улчамлари ва тузилиши ернинг шакли ва улчамлари тугрисида хозирги даврдаги илмий тасаввурлар бирданига пайдо булган эмас. кадимги хиндлар ерни фил устида жойлашган текислик куринишида тасаввур килганлар. юнонлар эса ерни денгиз билан уралган думалок баланд тоглик куринишида тасаввур килишган ва бу тогликни каттик тунтарилган осмонга тиралиб туради деб хисоблаганлар. ер, шар шаклига эга деган хулосани биринчи булиб кадимги юнон олими пифагор (эрамизгача булган 580-500-йиллар) айтиб утган. аристотел эса эрамиздан олдинги iv асрда бу хулосани илмий асосда исбот килиб берди. кадимги юнон олими эратосфен киренский эса (эрамизгача ii- аср) биринчи булиб бир мунча аникликда ер шарининг радиусини аниклади. xvii-xviii аср (1643-1727) оралигида англиялик олим исаак ньютон ернинг аник шар шаклида эмас эканлигини …
2
кли эллипсоид айланасига эга эмаслиги, унинг асл шаклини аниклаш олимлар олдидаги муаммо эканлигини курсатади. кишиларнинг амалий фаолияти учун ер шарининг тузилиши 14000 метр чукурликгача урганилган. хозирги вактда тог казилмалари (шахталар) нинг чукурлиги 3,5-4,0 километрни ташкил килади (хиндистон ва жанубий африка конлари). дунёдаги энг чукур бург кудуги кола ярим оролида жойлашган ва унинг чукурлиги 14,0 километрдан ортиб кетган. айрим якка бургулаш кудукларининг чукурлиги 8,0-9,5 километрга етган. кудукларнинг уртача чукурлиги 4-5 километрдан ошмайди, ёки ер радиусидан 1000 маротаба кичикдир. ернинг колган (катта) чукурликлардаги тузилиши ва таркиби эса билвосита усуллар-сейсмологик, гравиметрик астрономик, геодезик ва геофизик усуллар ёрдамида урганилган. геофизик маълумотларга кура ер шари бир неча концентрик кобикларга булинади. ер пустини бевосита урганилиши мумкин булган турт ташки геосферага булиш мумкин (атмосфера, гидросфера, биосфера ва литосфералар) хамда сейсмик тулкинлар таркалиш тезлигининг кескин узгаришига караб катор ички сфераларга булинади (1-расм). литосфера калинлиги ва таркиби жихатидан турли-туман булган ернинг ички сферасидир. ер пусти пастдан мантия билан юкоридан …
3
мармарлар) хосил килади. бу жинсларни айрим вактларда мустакил метаморфик катламга киритилади. пастда (суюк) суюлган силикат махсулот - магманинг совушидан хосил булган магматик тог жинслари жойлашади. ер пустининг юкори кисмида магматик жинслардан уларнинг енгил (нордон) турлари "гранит" катламини хосил килувчи жинслар жойлашади. чукинди ва гранит катламларининг таркибида кислород (0) кремний (si) ва аллюминий (аl) элементлари кенг таркалганлиги учун уларни (сиал) номи билан бирлаштирилади. 1-расм. ер шарини геосфераларга булиниш схемаси чукинди ва гранит катламларининг умумий калинлиги пасттекисликларда 15-20 километр-кадимги тоглар остида 15-25 километр улкан ёш тог тизмалари остида 50 километр, океанларнинг остида гранит катламлари булмайди. гранит катлами тагида хусусияти жихатидан базальтга якин булган тог жинслари ётади. бундай тог жинсларидан ташкил топган жинс каватини шартли равишда "базальт" катлами номи билан аталган. базальт катламини ташкил килган жинслар, магманинг совушидан ва уларнинг устида жойлашган чукинди жинсларнинг метаморфизацияга учрашидан хосил булган. гранитлар дегранитизация жараёнида юкори харорат ва босим таъсирида таркибидаги кремнийли кислота ва ишкорларини йукотади ва …
4
кеан ботиклиги) тинч океанининг марказий кисми атлантика океанининг марказий кисми 8 18 16 в катламининг таркибида магний (мg) ва темир (fе) нинг бирикмалари билан бир каторда кремний кислотаси ва ишкорий элементларнинг озгина микдори таркалган. с катлами таркибида кислород (0) ва кремний (si) дан ташкари магний катнашади, шунинг учун бу катламни кискача килиб сима деб аталади. в ва с катлами биргаликда юкори мантия деб аталади ва ер шарини тулик урайдиган биринчи кобик хисобланади. юкори мантиянинг уртача зичлиги 3,2-4,5 г/см 3 ни ташкил килади. д катламининг таркибида, о, fе, мg, ni мавжуд деб хисобланади. унинг зичлиги эса 5,3-6,6 г/см3 га тенг. ядронинг чукурлиги 2900 километрдан ер марказигача (6371 километргача) давом этади. ядро электр токини утказувчан булганлиги учун катор олимлар уни темир (fе) ва никелдан ташкил топган деб тахмин киладилар. жисмларнинг зичлиги 7-11 г/см3 оралигида узгариб туради. ядро 5100 километргача суюк холатда булган ташки кобикга ва каттик ички металсимон кобикга булинади. хозирги вактда …
5
ркалган булишига карамай, планетамиз пайдо булган (5 млрд.йил) вактдан буён хосил булган иссиклик микдори, ернинг ички катламларини киздиришдан ташкари, унинг юзасига хам иссиклик таркатишга етарлидир. ер ичкарисида хосил булиб харакат киладиган иссикликдан ташкари ташки куёш радиациясидан хосил буладиган иссиклик хам мавжуддир. бир секунд давомида ер юзаси куёшдан иссикликга айланадиган 1,8.1024 эрг. нурланиш энергиясини кабул килади. бу иссикликнинг 45 фойизини ер юзасидан атмосферага таркатади. ерни куёшдан кабул килиб оладиган иссиклиги нотекис таксимланади. кузатувлар шуни курсатадики, антарктида ва шимолий кутбда 1 см 2 юзага экватордагига нисбатан уч баробар куп иссиклик ютилади. лекин ютилган иссиклик бу худуднинг куп кисмида хавонинг тиниклиги ва хаво катламининг сийрак булганлиги сабабли атмосферага таркалиб кетади. ер юзасининг турли нукталарида иссиклик микдорининг нотекис кабул килиниши, ер айланиш укининг эклиптика юзасига нисбатан кия жойлашганлиги билан хам боглик. ер юзасидан иссикликнинг таркалиши ва юзаси билан ютилиши маълум даражада куруклик ва сувларнинг нотекис таксимланишига, ер юзасининг рельефига, усимликларга, хаво ва океандаги окимларга …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ер тугрисидаги умумий маълумотлар" haqida

1663268384.doc ер тугрисидаги умумий маълумотлар ер тугрисидаги умумий маълумотлар режа: 1. ернинг шакли, улчами ва тузилиши 2. ернинг иссиклик режими 3. ер магнетизми ернинг зичлиги ва босими 4. ер пустининг кимёвий таркиби 5. ернинг пайдо булиши хакидаги гипотезалар ернинг шакли, улчамлари ва тузилиши ернинг шакли ва улчамлари тугрисида хозирги даврдаги илмий тасаввурлар бирданига пайдо булган эмас. кадимги хиндлар ерни фил устида жойлашган текислик куринишида тасаввур килганлар. юнонлар эса ерни денгиз билан уралган думалок баланд тоглик куринишида тасаввур килишган ва бу тогликни каттик тунтарилган осмонга тиралиб туради деб хисоблаганлар. ер, шар шаклига эга деган хулосани биринчи булиб кадимги юнон олими пифагор (эрамизгача булган 580-500-йиллар) айтиб утган. аристотел эса эрамиздан ...

DOC format, 139,0 KB. "ер тугрисидаги умумий маълумотлар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.