ер ости сувларининг пайдо булиши ва таснифномалари

DOC 114,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1663268350.doc ер ости сувларининг пайдо булиши ва таснифномалари ер ости сувларининг пайдо булиши ва таснифномалари режа: 1. ер ости сувларининг пайдо булиши 2. ер ости сувларининг ётиш шароити буйича таснифномаси ер ости сувларининг пайдо булиши ер ости сувларининг пайдо булиши масалалари билан кишилар кадимдан шугулланиб келишган. кадим замонлардан бошлаб файласуфлар бу муаммолар билан кизикиб келишган ва бу тугрисида фикр юрита бошаганлар. платоннинг (эрамиздан аввалги iii -iv асрларда)фикрича ер ости ва усти сувлари денгиз сувлари хисобига хосил булган. бу сувлар тузлардан холи булганларидан сунг дарё сувларига утади ва денгизларга ер ости сувлари окимлари куринишида кайтади деб фикр юритган. аристотелнинг (эрамиздан аввалги iv асрда) фикрича, ер ости сувлари тогларда совук хавонинг куюклашуви натижасида хосил булади. демак, аристотел биринчи булиб сувларни конденсация йули билан хосил булиши фикрини айтган. марк витрувий поллио (эрамиздан аввалги i аср) ер ости сувлари атмосфера ёгинларининг тог-жинсларидан сизиб утиши натижасида хосил булган деб фараз килган. xvii асрда декарт, ер …
2
йдо булиши назариясини уртага ташлайди. отто фольгер бу маърузасини ер ости сувлари атмосфера ёгинларининг сизиб утиши натижасида хосил булишини инкор этди. уз эътирозининг тасдики учун ёмгир куп микдорда ёгган даврларда улар катта чукурликларга сизиб утмайди ва ер ости сувларини озукалантирмайди деган далилни асос килиб олди. агар шундай ходиса булса, у холда жилга (сой) ва дарё сувлари денгизларга етиб бормаган булар эди ва уз харакати йулида тог жинсларига сингиб кетган буларди. унинг фикрича ер ости сувлари хавонинг, ернинг совук катламларига кириши ва сув бугларининг конденсацияга (куюклашуви) учраши натижасида хосил булади. уша даврда машхур метеоролог ва географ ганн унинг бу назариясига асосли эътироз билдирди ва агар сувларининг конденсациясини фольгер айтганидек кабул килинса, конденсация вактида ажралиб чикадиган иссиклик ерни шунчалик киздириб юборар эдики, конденсациянинг давом этиши учун шароит йуколарди, бундан ташкари атмосферада сизот сувларини озукалантиришни таъминлайдиган, шунча микдордаги сув буги йук. хисоблар шуни курсатадики 2 мм калинликдаги ер ости сувларини хосил килиш учун …
3
нг эластиклиги (кайишкоклиги) максимум даражага кутарилади. гигроскопик сув, сув бугининг хаводан ютилиши натижасида хосил булади. маълумки тог жинсларидаги (говак мухитда) гигроскопик сувнинг микдори атрофдаги хавонинг намлигига боглик. хаво намлигининг ортиши натижасида сув бугининг бир кисми жинс зарралари атрофида сув пардасини хосил килади. парда куринишидаги сувлар тупрокда, жинсларда зарра юзаларининг тортиш кучи таъсирида ушланиб туради ва огирлик кучи таъсирисиз калинлиги катта пардадан кичик парда томон харакат килиши мумкин. жинс зарралари юзасида парда куринишида жойлашган сувнинг максимал микдорини а.ф.лебедев максимал молекуляр намлик сигими деб атайди. грунтнинг капилляр говаклари ва ораликларини гравитацион сув тулдиради ва улар огирлик кучи ва гидростатик босим таъсирида харакатланади. а.ф.лебедевнинг фикрича, ер пусти билан атмосфера оралигининг намлик режимида маълум мувозанат мавжуд. агар атмосферадаги сув бугининг эластиклиги (кайишкоклиги), тог жинси говакларидаги хаво намлигининг эластиклигидан (кайишкоклигидан) ортик булса, сув буги атмосферадан тог жинслари (аэрация) ичига кириши ва конденсацияга учраб суюлиши мумкин. демак фольгер гипотезаси билан а.ф.лебедев назарияси уртасида катта принципиал фарк …
4
рлашган сари ернинг харорати ортиб бориб ва унга мувофик равишда сув бугининг эластиклиги ортиб боради ва харорат доимий катламга пастдан сув буги окиб келади. бу чукурликдаги сув бугининг куюклашуви а.ф.лебедевнинг фикри буйича чул худудларида сизот сувларининг биринчи горизонтини хосил килади. шундай килиб геотермик градиент минтакасида сув бугларининг пастдан юкорига харакати кузатилиши керак, лекин бу жараённинг жадаллиги хамма катламларда хар хил булади. геотермик градиент кичик катламларда жараённинг тезлиги катта ва градиент катта катламларда жараённинг тезлиги кичик булади. агар катламнинг геотермик градиенти кичик ва пастда жойлашган хамда геотермик градиент катта ва катлам юкорида жойлашган булса, шу икки минтаканинг чегарасида конденсация туфайли томчи-куринишидаги сув хосил булади. бу фикрлар билан бир каторда а.ф.лебедев ер ости сувларини инфильтрация йули билан хосил булишини хам инкор килмайди. айрим табиий минтакаларда конденсация жараёни ер ости сувларини озукалантиришда катта ахамиятга эга. масалан, шаркий сибирда (бурятия, марказий якутия) конденсацион сувларнинг йиллик микдори 20-80 мм оралигида узгариб туради. в.н.куниннинг (1963) хисобларига …
5
г куламда атмосфера ёгинларининг аэрация минтакасига инфильтрация булишини ва бу сувлар ер ости сувларини озукалантиришга сарф булишини курсатди. инфильтрация тезлиги ёгиннинг микдорига ва ер пусти юкори катламининг литологик тузилишига боглик. ёгиннинг микдори канчалик куп булса, шунчалик куп сув эркин сув куринишида тог жинсларига сизиб киради ва ер ости сувларини озукалантиришга кетади. бошкача айтганда, тог жинсларининг ва тупрокларнинг сув утказувчанлиги канчалик яхши булса ёгин сувларининг шунчалик куп микдори ер ости сувларига етиб боради. инфильтрация жараёнида атмосфера ёгинлари сувлари уз йулида сувни ёмон утказадиган жинслар: устида йигилади ва натижада ер ости сувларининг бир неча горизонтларини хосил килади. инфильтрация жараёни узлуксиз давом этмай, даврий равишда атмосфера ёгинларининг режимига, хавонинг ва тог жинсларининг хароратига боглик равишда давом этади. атмосфера ёгинларининг ер остига сизиб кириши жуда мураккаб жараёндир ва катор табиий омиллар таъсири остида-иклим (ёгиннинг жадаллик микдори, хавонинг харорати ва бошкалар) геологик (тог жинси говаклиги, ёриклари, сув утказувчанлиги), геоморфологик (рельефнинг тавсифи, ер юзининг киялиги) усимликлар …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ер ости сувларининг пайдо булиши ва таснифномалари" haqida

1663268350.doc ер ости сувларининг пайдо булиши ва таснифномалари ер ости сувларининг пайдо булиши ва таснифномалари режа: 1. ер ости сувларининг пайдо булиши 2. ер ости сувларининг ётиш шароити буйича таснифномаси ер ости сувларининг пайдо булиши ер ости сувларининг пайдо булиши масалалари билан кишилар кадимдан шугулланиб келишган. кадим замонлардан бошлаб файласуфлар бу муаммолар билан кизикиб келишган ва бу тугрисида фикр юрита бошаганлар. платоннинг (эрамиздан аввалги iii -iv асрларда)фикрича ер ости ва усти сувлари денгиз сувлари хисобига хосил булган. бу сувлар тузлардан холи булганларидан сунг дарё сувларига утади ва денгизларга ер ости сувлари окимлари куринишида кайтади деб фикр юритган. аристотелнинг (эрамиздан аввалги iv асрда) фикрича, ер ости сувлари тогларда совук хавонинг к...

DOC format, 114,0 KB. "ер ости сувларининг пайдо булиши ва таснифномалари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.