ер ости сувларнинг классификацияси

DOCX 1,0 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1538550123_72451.docx d ер ости сувларнинг классификацияси режа: 1. устки сувлар. 2. грунт сувлари. 3. буг куринишидаги сувлар. 4. каттик сувлар. 5. капилляр сувлар. 6. катламлараро сувлар. 7. ерикларда жойлашган ва карст сувлари. ер ости сувлари сувли горизонтнинг жойлашишига, босимнинг бор-йуклигига, ётиш холатига, гидравлик белгисига ва химиявий таркибига караб устки, грунт ва катламлараро сувларга булинади. булардан ташкари ерик, карст, доимий музлок ва шифобахш хусусиятига эга булган минерал сувлари хам булади. бу сувлар куп холларда саноат корхоналарида ишлатилади. улар босимли ёки босимсиз булиб, баъзи узига хос хусусиятлари билан бошка хилдаги сувлардан ажралиб туради. атмосферадан тушаётган кор ва ёмгир сувларининг аэрация зонасида линза куринишида ёки узидан сув утказмайдиган юпка катламлар устида тупланишидан устки сувлар пайдо булади. улар ер юзига якин жойлашган булиб, уларнинг таркалиш сохаси сув билан таъминланиш соласига мос келади. бу сувларнинг калинлиги сув утказмайдиган катлам улчамига боглик. уларнинг улчами канча катта булса, сув калинлиги хам шунча катта булади. устки сувлар сатхи …
2
явий таркибига кура улар чучук ёки шуррок, органик бирикмалар билан нфлосланган булади. бу сувлар запасининг камлиги, органик бирикмаларга бойлиги, таркалиш майдонининг чегараланганлиги сабабли улардан шахар ва кишлокларни сув билан таъминлаш учун фойдаланиб булмайли. шунинг учун устки сувлар чорва молларини суроришда ишлатилади. ер юзасидан биринчи сув утказмайдиган катлам устида жой-лашган сувлар грунт сувлари дейилади. грунт сувлари юзаки сув-лардан катта майдонларда таркалган сув утказмайдиган катлами билзн фарк килади. лекин улар хам юзаки сувлари сингари атмосфера ёгинлари ва ер устки сувларидан туйинади. грунт сувларининг таъминланиш майдони таркалиш майдонига мос келади. табиий шароитларда грунт сувлари юзаки сувлардан фаркли уларок, узок вакт мавжуд булади. 1-расм сувли аэрация горизонт зонаси сув сингдирадиган катламнинг грунт сувларини сакловчи кисми сувли горизонт деб аталади. грунт сувларининг юзаси сатх дейилади. грунт сувларининг сатхидан сув утказмайдиган кат-ламгача булган масофа сувли горизонтнинг калинлиги, ер юзасидан грунт сувларининг сатхигача булган масофа уларнинг сатх чукурлиги дейилади (1-расм). грунт сувлари куйидаги хусусиятлари билан юзаки сувлардан …
3
рлик ва даре узанларида ер юзасига сизиб чикади ва булоклар хосил килади. ер ости сувлари тог жинслари говаклари орасида харакат килганлиги сабабли уларнинг оким тезлиги хам хар хил булади. масалан: майда заррали кум, кумлок тупрокларда урта хисобда 0,3—5 м/суткагача, шагалда 50— 500 м/сутка булиши мумкин. грунт сувлари ер юзасининг тузилишига караб хар хил чукур-ликда ётади. масалан, пасттекислик жойларда 1—2 м дан 5—10 м гача, тоглик олди зоналарда эса 15—20 м дан 40—50 м гача чу-курликда булиши мумкин. сурхондарё водийсининг боботог тог олди ялангликларида сув сатхи 60—70 чукурликда жойлашганлиги бург кудуклар ёрдамида аникланган. табиатдаги сув грунтлар таркибида буг, суюк ва каттик холатда учрайди. буr куринишидаги сув хаво билан бирга грунт говаклари ва ёрикларини тулдириб туради. бундай сув жинс огирлигининг тахминан 0,01% ини ташкил килади. сутка ва фасл давомида температура хамда босим узгариши билан улар говаклар ва ёрикларда актив харакат килиб, зарралар юзасига ёпишади ва конденсация-ланади. натижада зарралар атрофида жуда хам юпка …
4
зоклашганда бу куч шу кадар камаядики, хатто конденсацияланаётган сув молекуларини ушлаб кола олмайди. бундай холда конденсация булаетган сув молекулаларидан гравитацион (томчи) огирлик кучи таъсирида говаклар хамда ёрикликлар орасида харакат килади.2-расм. грунтларда сувнинг хар хил холатда куриниши (а.ф. лебедов буйича) 1-грунт зарралари атрофида сув малекуларнинг туп- ланиши; 2-тулик тупланиш; 3- парда сув; 4- гравитацион сув. тог жинснинг тула туйиниши учун сарф буладиган сув буглари микдори жинснинг максимал гигроскоплиги дейилади. гигроскопик ва пардали сувларнинг жинс таркибида жуда катта микдорда булиши шу жинснинг максимал молекуляр нам тутиши (wм.м.н) деб аталади. тог жинсларининг максимал молекуляр нам тутиш кийматлари. пардали сув зарралар орасидаги бушликни эгаллаб, улар ора-сидаги богланишни, цементланишни бушаштиради, гилли жинсларнинг купчишига (набухание), хажмининг камайишига (усадка), зичлигининг ошишига олиб келади. каттик сувлар жинс таркибида минерал зарралар оралирида кичик линза ёки катламча шаклларида музкотган холда булади. унинг температураси доимо манфий булиб, чакик ва гил жинсларнинг устахкамлигини оширади. муз эриганда жинснинг намлиги ошиб, мустахкамлиги камаяди.3-расм. кумок …
5
н булиб, капилляр зонани ташкил этади ва грунт, юзаки сувлардан туйиинтириб туради. бу зонада сувлар капилляр босим хосил килади, босим ркап = hк * yв формула ёрдамида аникланади, бу ерда yв — сувнинг массаси, hк—капилляр босим, мпа. капилляр сувлар ернинг юкори ва пастки зоналарида темпе-ратуранинг узгариши туфайли харакатга келади ва зарралар ора-сидаги тузларни эритиб, юкорига — ер юзасига олиб чикади. капилляр сувлар ёзнинг иссик кунларида бурланади ва уларнинг таркибидаги тузлар ер юзасида йирила бошлайди. шу тарзда ер ости сув сатхи 2—3 м чукурликда булган майдонларда ер юзасини шур босиши кузатилади. узбекистоннинг сирдарё, жиззах, бухоро, кашкадарё, фаргона областларида шур босган майдонларни учратиш мумкин. шур босган жойларда грунтнинг унумдорлиги пасаяди, юк кутара олиш хусусияти заифлашади. ер юзасини шур босишининг олдини олиш учун горизонтал ва вертикал зовурлар казилиб, ер ости сувларининг сатхи пасайтирилади. сув утказмайдиган икки катлам орасига жойлашган сув утказадиган катламда сув тупланишидан катламлараро ер ости сувлари хосил булади. бундай сувлар босимсиз …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ер ости сувларнинг классификацияси" haqida

1538550123_72451.docx d ер ости сувларнинг классификацияси режа: 1. устки сувлар. 2. грунт сувлари. 3. буг куринишидаги сувлар. 4. каттик сувлар. 5. капилляр сувлар. 6. катламлараро сувлар. 7. ерикларда жойлашган ва карст сувлари. ер ости сувлари сувли горизонтнинг жойлашишига, босимнинг бор-йуклигига, ётиш холатига, гидравлик белгисига ва химиявий таркибига караб устки, грунт ва катламлараро сувларга булинади. булардан ташкари ерик, карст, доимий музлок ва шифобахш хусусиятига эга булган минерал сувлари хам булади. бу сувлар куп холларда саноат корхоналарида ишлатилади. улар босимли ёки босимсиз булиб, баъзи узига хос хусусиятлари билан бошка хилдаги сувлардан ажралиб туради. атмосферадан тушаётган кор ва ёмгир сувларининг аэрация зонасида линза куринишида ёки узидан сув утказмайдиган юпк...

DOCX format, 1,0 MB. "ер ости сувларнинг классификацияси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.