ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qitish va tarbiyalash

DOCX 11 pages 654.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 654.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

6-mavzu: ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qitish va tarbiyalash reja: 1. tug‘ma va orttirilgan ko‘rish nuqsonlari va nuqsonlarining turlari. 2. tiflopedagogika fani haqida tushuncha. 3. ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni o‘qitish va tarbiyalash. tayanch so’zlar va iboralar – tiflopedagogika, ko’rish analizatori, qisman ko’ruvchi, ko’rish analizatori, brail tizimi, oftolmalogiya,ko’rishqobiliyati mustaqil o`qish uchun manba: 1. shomaxmudova .r.sh inklyuziv ta’lim (xalqaro va o’zbekistondagi tajribalar) toshkent-2011 2. v.s.raxmanova. “defektologiya asoslari”. -t., “vorisnashriyot”, 2012. 3. v.s.raxmanova. “maxsus pedagogika”. -t., ”g‘afur g‘ulom”, 2004 4. o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining qarori, 12.10.2021 yildagi 638-son ko’rish analizatori yordamida dunyoni idrok etish bolaning psixik rivojlanishida muqim aqamiyatga ega. tevarak-atrof qaqidagi eng kuchli taassurotlar ko’z bilan idrok etiladi. bola ko’rish qobiliyati orqali narsalarning rangi, shakli, qajmi, qarakati, uzoq-yaqinligi, fazodagi o’rni qaqida tasavvurga ega bo’ladi. 6.1. tug‘ma va orttirilgan ko‘rish nuqsonlari va nuqsonlarining turlari ko‘rish bolaning hayotiy faoliyatida va rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. ko‘rishdagi nuqsonlar bolaning ruxiy, jismoniy rivojlanishida ikkilamchi nuqsonlar …

2 / 11

gacha. bu bolalarda odatda ko‘rishda murakkab nuqsonlar kuzatiladi. ko‘rish o‘tkirligi pastligi bilan bir qatorda ayrim bolalarda ko‘rish maydoni toraygan, fazoviy idrok buzilgan bo‘lishi ham mumkin. bularning barchasi o‘quv materialini idrok etish, o‘zlashtirishga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. ushbu toifadagi boalar maxsus sharoitda, maxsus usul, uskunalar, texnik va optik vositalar yordamida o‘qitilishi maqsadga muvofiqdir. v. ko’zi xira bolalar. ko‘rish o‘tkirligi tuzatish ko‘zoynaklari bilan 0,05 dan o,3-o,4 gacha. ma’lum sharoitlarda ular ko‘rish orqali erkin o‘qib, yozishlari mumkin, buyumlarni ko‘rib idrok etadilar, katta fazoviy doirada ko‘rib mo‘ljal oladilar. ma’lumki, ko‘rish analizatori nurlarni qabul qiluvchi qism-ko‘z olmasi (soqqasi) va uning yordamchi apparatidan ko‘zga tushgan tasvirni avval po‘stloq osti markazlariga, keyin esa oliy ko‘ruv markazlari joylashgan katta miya po‘stlog‘iga (ensa bo‘laklariga) yetkazib beradigan o‘tkazuvchi yo‘llardan tashkil topgan. ana shu analizatorning har qanday qismlaridagi o‘zgarishlar bolaning ko‘rish qobiliyatiga albatta ta’sir ko‘rsatadi. tiflopedagogikada ko‘zi ojiz bolalar ko‘r (so‘qir), yaxshi ko‘ra olmaydigan, ko‘zi xira, zaif ko‘ruvchi bolalar guruhiga bo‘linadi. ko‘r …

3 / 11

ta rol o‘ynaydi. orttirilgan ko‘rish anomaliyalari hozirgi kunda nisbatan kam uchraydi. aholiga davolash-profilaktika, oftalmologiya yordamining yaxshilangani tibbiyot sohasidagi katta yutuqlar qo‘lga kiritilgani munosabati bilan zaif ko‘ruvchi bolalar ancha kamaydi. traxoma, chechak, so‘zak, ko‘z sili, skarlatina va boshqa kasalliklar oqibatida bolalarning ko‘r yoki zaif ko‘ruvchi bo‘lib qolish hodisalariga deyarli tamomila barham berildi. 1-rasm. traxoma ko‘rish nuqsonlari zo‘rayib boradigan va bir xil turadigan (muqim) bo‘ladi. zo‘rayib boradigan xili kun sayin og‘irlashib, bora-bora ko‘rlikka olib keladi. muqim xili esa turg‘un bo‘ladi, bolaning ko‘rish darajasi doim bir xilda turaveradi. ko‘rish qobiliyatining zo‘rayib boradigan zaifligi, ko‘ksuv, ya’ni glaukoma kasalligi (ko‘z ichki bosimining ko‘tarilib ketishi) ko‘ruv nervi atrofiyasi, to‘r parda (ko‘zning yorug‘likni qabul qiladigan qismi) distrofiyasi (aynishi) ga bog‘liq bo‘lib, bolaning har qanday rivojlanish davrida vujudga kelishii mumkin. gigienik talablarga rioya qilmaslik refraksiya anomaliyalar bilan bog`liq bo’lgan ko’z kamchiliklari zo’rayib borishiga ham olib keladi (faqat yaqindan yoki uzoqdan ko’rishga). yosh go‘daklarda ba’zan ko‘zga oid tug‘ma nuqsonlar …

4 / 11

ko‘rish qobiliyatining og‘ir shakldagi buzilishlari bolaning harakterida, psixikasida ikkilamchi asoratlar paydo bo‘lishiga olib keladi. ko‘rish nuqsonlarining eng ko‘p tarqalgan shakllaridan biri-refraksiya anomaliyalaridir. ularga yaqin ko‘rish (miopiya)ning turli darajasi, gipermetropiya, uzoqni ko‘rish yoki yaqin ko‘rish astigmatizmi kiradi. refraksiya anomaliyalari, ya'ni nurlarni sindiruvchi fokus ko’z turi oldida bo’ladi. yaqin ko’rishda(blizorukots) bola uzoqdagi buyumlarni noaniq ko’radi. yaqin ko’rishda qarita, jadvallar, sayr vaqtida uzoqdagi buyumlarni kuzatish, o’qish, yozish, mexnat darslarida bajariladigan ishlar, rasmlarni o’zlashtirishda qiyinchiliklar kuzatiladi. yaqin ko’rish ko’zoynaklar yordamida to’qrilanadi. yaqin ko’ruvchi bollarga boshni uzoq egib turish, tez engashish, oqir ko’tarish, tana silkinishlari, mayda obeklar bilan uzoq ishlash taqiqlanadi. uzluksiz ish 15 daqiqa. xira yoruqlik man etiladi. uzoqdan ko‘rishda – ko‘zdan yiroqda ko‘radi, ko‘zga yaqin buyumlarni idrok etishda qiynaladi. bunday bolalar mayda obektlarni ko‘rib o‘rganishga mo‘ljallangan darslarda juda qiynaladilar va o‘qish, yozish hamda tarqatma material bilan ishlashda qiyinchilikka uchraydilar. uzoqdan ko‘rish maxsus korreksiya ko‘zoynaklari bilan to‘g‘rilanishi mumkin. ularga jismoniy vazifalarni bajarish taqiqlanmaydi. yaqin …

5 / 11

gi dinamik idrokni qiyinlashtiradi. 4-rasm. nistagm astigmatizmda, ko‘pincha uzoq va yaqindan ko‘rishning buzilishi qo‘shilib keladi. shox pardaning shakli buzilishi natijasida nurlar noto‘g‘ri sindiriladi. astigmatizmi bor bolalar setchatkasida vertikal, gorizontal va boshqa yo‘nalishdagi qiyshik idrok kuzatiladi va natijada noto‘g‘ri tasvir paydo bo‘ladi. ko‘rish nuqsonlarining yana boshqa shakllariga katarakta, ko‘rish nervi atrofiyasi, albinizm, mikroftalm va boshqalarni kiritish mumkin. ko‘rish nuqsonlarining qay darajadaligi ko‘zning sindiruvchi sohalarining xolatiga bog‘liq(shox parda, gavhar) katarakta – ko‘z gavharining loyqalanishi (po’utnenie). bunda gavharni jarroxlik yo‘li bilan olib tashlash va yangisini qo‘yish mumkin. afaksiya - gavharning yo‘qligi. shox pardaning vazifasi-nurlarni sindirish. afaksiya kasalligida va gavhar siljib ketgan bolalar jismoniy vazifalardan cheklanishi, tez harakatlar, og‘ir ko‘tarish, tana silkinishlaridan himoya qilinishi zarur. shox parda(rogovitsa)ning tiniqligini buzilishi ham ko‘rish nuqsoniga olib kelishii mumkin. uning sindiruvchi faoliyati me’yordan past darajada bolganligi tufayli, bola buyumlarni aniq ko‘ra olmaydi. zaif ko‘ruvchi bolalarda ko‘rish nervining qisman atrofiyasi, ko‘z to‘r qobig‘ining turli tug‘un o‘zgarishlari tez-tez uchrab turadi. …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qitish va tarbiyalash"

6-mavzu: ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qitish va tarbiyalash reja: 1. tug‘ma va orttirilgan ko‘rish nuqsonlari va nuqsonlarining turlari. 2. tiflopedagogika fani haqida tushuncha. 3. ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni o‘qitish va tarbiyalash. tayanch so’zlar va iboralar – tiflopedagogika, ko’rish analizatori, qisman ko’ruvchi, ko’rish analizatori, brail tizimi, oftolmalogiya,ko’rishqobiliyati mustaqil o`qish uchun manba: 1. shomaxmudova .r.sh inklyuziv ta’lim (xalqaro va o’zbekistondagi tajribalar) toshkent-2011 2. v.s.raxmanova. “defektologiya asoslari”. -t., “vorisnashriyot”, 2012. 3. v.s.raxmanova. “maxsus pedagogika”. -t., ”g‘afur g‘ulom”, 2004 4. o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining qarori, 12.10.2021 yildagi 638-son ko’rish analizator...

This file contains 11 pages in DOCX format (654.5 KB). To download "ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qitish va tarbiyalash", click the Telegram button on the left.

Tags: ko‘rishida nuqsoni bo‘lgan bola… DOCX 11 pages Free download Telegram