eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qitish va tarbiyalash

DOCX 6 pages 153.1 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 153.1 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

5-mavzu: eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qitish va tarbiyalash. reja: 1. eshitish nuqsonini kelib chiqish sabablari va turlari. 2. eshitishida nuqsoni bo’lgan bolalarning o`ziga xos xususiyatlari. 3. eshitishida nuqsoni bo’lgan koxlear implantli bolalar. tayanch so’zlar: surdopedagogika, eshitish a’zosi, ovoz balandligi, labdan o’qish, uzluksiz ta’lim, kar bolalar, zaif eshituvchi bolalar, kech kar bo‘lganlar, koxlear implantant mustaqil o`qish uchun manba: 1. shomaxmudova .r.sh inklyuziv ta’lim (xalqaro va o’zbekistondagi tajribalar) toshkent-2011 1. v.s.raxmanova. “defektologiya asoslari”. -t., “vorisnashriyot”, 2012. 1. v.s.raxmanova. “maxsus pedagogika”. -t., ”g‘afur g‘ulom”, 2004 1. o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining qarori, 12.10.2021 yildagi 638-son 5.1. eshitish nuqsonini kelib chiqish sabablari va turlari bola nutqining o‘sib borishi tovushlar talaffuzi, fiziologik va fonematik eshitishning kamol topib borish darajasi bilangina xarakterlanib qolmay, balki eng muhimi — o‘z nutqi va atrofdagilar nutqidagi so‘zlarning tuzilishini, tovush tarkibini farqlay olish qobiliyati bilan ham harakterlanadi. so‘z tarkibini anglab olishdan iborat bu qobiliyat grammatik va leksik komponentlarning rivojlanishida …

2 / 6

him o'rin tutadi. bu kabi ishlarni amalga oshirilishida eshitish a’zosining benuqson ishlashi katta ahamiyatga ega. eshitish organi bo'lgan quloq bosh suyagining chakka qismida joylashgan. u uch qismdan: tashqi, o'rta va ichki quloqdan iborat. 5.1-rasm. neyman lev vladimrovich tibbiyot fanlari doktori, professor (1902 - 1977) defektologlarning (t.a. vlasova, r.m. boskis, l. v. neyman va boshqalarning) bergan ma’lumotlariga ko‘ra, eshitishida nuqsonlari bor bolalarning rivojlanish darajasi shu nuqsonning bola hayotining qaysi davrida paydo bo‘lganligiga va og‘ir-yengilligiga bog‘liq. 5.2-rasm. vlasova tatyana aleksandrovna (1905-1986) surdopedagogika fanida eshitishida nuqsonlari bor bolalar kar, zaif eshituvchi, kech kar bo‘lib qolgan bolalar guruhiga bo‘lib o‘rganiladi. 5.3-rasm. boskis raxil markovna (1902-1976) surdopedagogikada eshitishida nuqsonlari bor bolalar kar-soqov, zaif eshituvchi, keyinchalik zaif eshituvchi bo’lib qolgan bolalar guruhiga bo’lib o’rganiladi. tug‘ma hali tili chiqmagan go‘daklik davrida ikkala qo‘loqning mutlaqo eshitmasligi kar-soqovlikka olib keladi. eshitish qobiliyatining qisman buzilishi natijasida nutqiy nuqsonga uchragan bolalar zaif eshituvchi bolalar guruhiga kiritiladi. nutqi rivojlanib, shakllanib bolgandan so‘ng …

3 / 6

arishlar bo‘lishi, masalan, eshitish yo‘li atreziyasi — bituvi). eshitishdagi orttirilgan nuqsonlar quloq yoki eshitish analizatorining tuzilishidagi kamchiliklardan kelib chiqishi mumkin. bunga oliy nerv markazi, o‘tkazuvchi yo‘llar yoki quloqning o‘zidagi o‘zgarishlar sabab bo‘ladi. bolaning ilk yoshida otit, parotit (tepki), meningit, meningoensefalit, qizamiq, qizilcha, gripp kasalliklari bilan kasallanishi ba’zi hollarda karlik yoki turli darajalardagi zaif eshitishga olib kelishi mumkin. hozirgi kunda ekologiya masalalalarning keng o‘rganilishi eshitish nuqsonlarining oldini olishda ham katta ahamiyatga ega. eshitish analizatoriga turli zaharli kimyoviy dorilar juda kuchli ta’sir etib, ayniqsa analizatorning o‘tkazuvchi nevrlarini ishdan chiqaradi, natijada bola yaxshi eshita olmaydigan bo‘lib qoladi. 5.2. eshitishida nuqsoni bo’lgan bolalarning o`ziga xos xususiyatlari. eshitish nuqsonlariga ega bo‘lgan bolalar aloxida yordamga muxtoj bolalar toifasiga kiradi, chunki bu nuqson bolaning umuman rivojlanib, kamol topib borishiga, dastur materiallarini o‘zlashtirishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. eshtish nuqsonlari bor bolalar maxsus sharoitda, maxsus usullar bilan o‘qitilishi va tarbiyalanishi kerak. ular yo’qolgan, buzilgan eshitish funksiyasini qisman ko’rish, kinestetik va …

4 / 6

k yoshdagi bolalarning eshitish qobiliyati nutqi rivojlangandan so‘ng, masalan, ikki yoshida yo‘qolganida ham karlik natijasida bola atrofdagilar nutqini eshitmaydi va hattoki bilganlarini ham asta-sekin unutadi, boladagi karlik bilan soqovlik qo‘shilib u kar-soqov bo‘lib qoladi. bolaga o‘z vaqtida maxsus yordam ko‘rsatilmasa, unda aqli zaiflik belgilari ham paydo bo‘ladi. biroq nuqsonning o‘rnini to‘ldirib, boshqaruvchi jarayonlarni faollashtiruvchi maxsus, korreksion sharoit boladagi nuqsonlarni bartaraf etib, ularning ham nutqiy rivojlanishini, ham umumiy, aqliy rivojlanishini ta’minlaydi. zaif eshituvchi bolalar uchun maxsus tashkil etilgan maktabgacha tarbiya muassasasi hamda maktab-internatda barcha zarur shart-sharoitlar mavjud. maxsus muassasalardagi tarbiyachi va o’qituvchilar bunday bolalarning tegishli ta’lim-tarbiya olishlariga yordam berishlari kerak. eshituvida nuqsoni bor bolalar maktab-internatlarida ta’lim-tarbiya ishlari asosan daktil, imo-ishora nutqi asosida olib boriladi. yuqorida qayd etilganidek, surdopedagogikada eshitiuvida nuqsoni bor bolalarga kar-soqov, zaif eshituvchi, kech kar bo’lib qolgan bolalar kiradi. zaif eshituvchi bolalarning ikki qulog’ida ovoz balandligini qabul qilish imkoniyati turlicha bo’lishi kuzatiladi. zaif eshituvchi bolalar o’z navbatida eshitish qobiliyatining …

5 / 6

, grammatik komponent rivojlanmagan bo’lishi, gap ichida so’zlarni tashlab ketish, so’zlarni noto’g’ri ishlatish, ularni o’zaro bog’lay olmaslik, kelishik, so’z yasovchi, so’z o’zgartiruvchi qo’shimchalarni ishlata olmaslik; tovushlarni noto’g’ri talaffuz qilish — o’xshash, jarangli-jarangsiz undoshlarni bir-biri bilan adashtirish, tushirib ketish va boshqalar shular jumlasidandir. bola nutqidagi kamchiliklarning kelib chiqish sabablarini bilmaslik orqasida ayrim tarbiyachi va o’qituvchilar bolani dangasa, mas’uliyatsiz, bezori deb, unga noto’g’ri munosabatda bo’lishadi, na tijada bola injiq, yig’loqi, serjaxl, gap o’tmas bo’lib qoladi, ya’ni unda ikkilamchi ruhiy o’zgarishlar paydo bo’ladi. yengil darajadagi zaif eshituvchi bolalar sog’lom tengdoshlari qatorida ommaviy bog’cha va maktabda tarbiyalanishi mumkin. biroq ularga aloxida munosabatda bo’lish, ular uchun qulay shart-sharoitlar yaratish talab etiladi. 5.3. eshitishida nuqsoni bo’lgan koxlear implantli bolalar eshitish qobiliyati zaiflashgan bolalar bilan ishlashda surdopedagoglar katta yutuqlarga erishmoqdalar. ushbu toifadagi anomal bolalar maxsus kechki maktablarda ta’lim olganlaridan keyin oliy o’quv yurtlarini ham muvaffaqiyatli bitirib chiqmoqdalar, mamlakatimizning turli korxonalarida hamma bilan barabar mehnat qilmoqdalar. demak, eshitish …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qitish va tarbiyalash"

5-mavzu: eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qitish va tarbiyalash. reja: 1. eshitish nuqsonini kelib chiqish sabablari va turlari. 2. eshitishida nuqsoni bo’lgan bolalarning o`ziga xos xususiyatlari. 3. eshitishida nuqsoni bo’lgan koxlear implantli bolalar. tayanch so’zlar: surdopedagogika, eshitish a’zosi, ovoz balandligi, labdan o’qish, uzluksiz ta’lim, kar bolalar, zaif eshituvchi bolalar, kech kar bo‘lganlar, koxlear implantant mustaqil o`qish uchun manba: 1. shomaxmudova .r.sh inklyuziv ta’lim (xalqaro va o’zbekistondagi tajribalar) toshkent-2011 1. v.s.raxmanova. “defektologiya asoslari”. -t., “vorisnashriyot”, 2012. 1. v.s.raxmanova. “maxsus pedagogika”. -t., ”g‘afur g‘ulom”, 2004 1. o‘zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining qarori, 12.10.2021 ...

This file contains 6 pages in DOCX format (153.1 KB). To download "eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni inklyuziv ta’lim sharoitida o‘qitish va tarbiyalash", click the Telegram button on the left.

Tags: eshitishida nuqsoni bo‘lgan bol… DOCX 6 pages Free download Telegram