борлиқ ва унинг шакллари

PPT 35 стр. 1,3 МБ Бесплатная загрузка

35 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,3 МБ

Тип файла PPT

Страницы 35

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 35

слайд 1 борлиқ ва унинг шакллари. материя категорияси. ҳаракат тушунчаси. фазо ва вақт борлиқнинг мавжуд бўлиш тамойиллари. . фалсафа ўрганадиган қайси бир масалани олмайлик, у онтологик муаммоси билан боғлиқ эканлигини кўрамиз. ҳақиқатан ҳам, онтология, баҳслар онтологик муаммоси атрофида юзага келаётган тортишувларга, яъни борлиқга муносабат масаласи фалсафий қарашларда марказий ўринни ташкил қилади. бу бежиз эмас, албатта. чунки, онтология, хусусан рационал онтология муаммоси фалсафадаги ҳар қандай дунёқараш ва методологик муаммоларнинг асоси ҳисобланади. онтология – борлиқ ҳақидаги таълимотдир. дарҳақиқат, турли дунёқарашлар ўртасидаги борлиқ азалдан мавжудми, ёки у мутлоқ руҳ томонидан яратилганми, деган масалага бориб тақалади. 1. хўш, борлиқ ўзи нима? 2.нима учун борлиқ тушунчаси фалсафа пайдо бўлганидан бери файласуфлар эътиборини ўзига жалб қилиб келади? онтология – фалсафанинг борлиқ муаммосини ўрганувчи асосий бўлимларидан бири, борлиқ муаммоси эса, фалсафанинг бош муаммоларидан бири. фалсафанинг пайдо бўлиши айнан борлиқ муаммосини ўрганишдан бошланган. қадимги ҳинд, хитой, антик фалсафа биринчи навбатда онтология билан қизиққан, борлиқ моҳиятини англашга ҳаракат қилган. …

2 / 35

анзараси дунёнинг фалсафий манзараси мифологиянинг бош мақсади фалсафанинг бош мақсади «борлиқни ким яратгани» ҳақида гапириб бериш «борлиқнинг нималиги, у қаердан пайдо бўлгани ва қаерга йўқолиши»ни оқилона тушунтириш борлиққа муносабатнинг хилма-хиллиги «борлиқ» категорияси фалсафа пайдо бўлиши билан шаклланган ва изчил назарий қизиқиш предметига айланган бўлсада, дунё ҳақида одамлар анча олдинроқ фикр юрита бошлаганлар ва бу тасаввурлар кўп сонли афсоналар ва мифларда бизгача етиб келган. борлиқ муаммосини фалсафий англаб етишга илк уринишлар милоддан аввалги биринчи минг йилликда вужудга келган қадимги ҳинд ва қадимги хитой фалсафаларидаёқ кузатилади. борлиқ хақидаги қарашлар айниқса юнон фалсафасида ривожланди. юнон олимларининг фикрича борлиқ юнон олими фалеснингфикрича борлиқнинг асосини сув ташкил қилади пифагор«ҳамма нарса сондир», деган хулосага келади ва ернинг шарсимон эканлигини биринчи бўлиб таъкидлайди парменид биринчи бўлиб борлиқни категория сифатида тавсифлади ва махсус фалсафий таҳлил предметига айлантирди юнон олими анаксименнинг фикрига кўра ҳамма нарсани ҳаво бошқаради демокрит ва левкипп атомларни муайян модда сифатида тавсифлаб, уларни «бўшлиқ» - йўқликка …

3 / 35

ддий (масофа, масса, ҳажм, зичликка эга бўлган) жисмлар, нарсалар, ҳодисаларнинг мавжудлиги идеал борлиқ – идеалнинг мустақил реаллик сифатида индивидуаллашган руҳий борлиқ ва объективлашган (индивиддан ташқаридаги) руҳий борлиқ кўринишида мавжудлиги инсон борлиғи – инсоннинг моддий ва руҳий (идеал) бирлиги сифатида мавжудлиги, инсоннинг ўз-ўзича борлиги ва унинг моддий дунёда борлиги ижтимоий борлиқ – инсоннинг жамиятда борлиги ва жамиятнинг борлиги (ҳаётнинг мавжудлиги, ривожланиши) ноуменал борлиқ (“ноумен” – сўзи, “ўз-ўзича”) – уни ташқаридан ким кузатаётганоиги англашидан қатъий назар реал мавжуд борли; феноменал борлиқ (“феномен” – сўзи, “тажриба орқали берилган ҳодиса”) – зоҳирий борлиқ, яъни билувчи субъект қандай кўришига боғлиқ. онтология-борлиқ фалсафасининг муаммолари борлиқ ва йўқлик мавжудлик ва номавжудлик тирик табиат борлиғнинг иккинчи даражаси руҳсиз жисмлар борлиғи инсон онги борлиғи 1.барча предметлар 2.ҳайвонлар 3.ўсимликлар 1.муайян одамлар болиғи 2.ижтимоий борлиқ 3. идеал борлиқ тирик табиат борлиғининг биринчи даражаси микро элементар зарралар, корпускулалар, атомлар, электронлар, протонлар борлиқ шакллари ижтимоий борлиқ инсон борлиғи табиат борлиғи нотирик табиат борлиғи …

4 / 35

эмас, у йўқдан бор бўлган эмас, шунинг учунбордан йўқ бўлмайди. оламда доимий, ўзгармас нарса йўқ,ундаги ҳамма нарса оқим ҳолида оқиб, ўзгариб боради. бир дарёга икки марта тушиш мумкин эмас,қуёш ҳар куни янги эмас, балки доим ва тўхтовсиз янгидир». демокрит (э.о. 460-370 й.) таълимотида борлиқ бу...??? демокрит -таълимотида борлиқ физик энг кичик бўлинмас қисм, атом билан тенг қилиб қўйилади атомлар бир-бири билан бўшлиқ орқали ажралиб турадилар. бўшлиқ мавжуд эмасликка тенгдир,уни билиб бўлмайди. фақат борлиқнигина билиш мумкин. борлиқ мураккаб,чунки у хилма-хил атомлардан тузилган. парменид ғояларини янгича талқин этади ва бойитади. у борлиқни ўзгармас ва доимий ғоялар борлиғи ва ҳиссий нарсалар олами, бўлиб, моддий дунўткинчи оламга ажратади. платон таълимотича оламда «ғоялар дунёси» бирламчи ё иккиламчи, «ғоялар дунёсининг маъсули, соясидир». «ғоялар» дунёси замон ва маконга боғлиқ бўлмай, мангу, ҳаракатсиз, ўзгармасдир, моддий дунё эса иккиламчи, предмет ва ҳодисалар, замон ва маконга боғлиқ бўлиб, ўткинчи характерга эга, чунки улар вужудга келади ва йўқолади. платон (э.о. тахминан …

5 / 35

масалада принциплар бошқа мутафаккирларда ҳам деярли форобий кўриб ўтган тартибда такрорланади. абу али ибн сино, умар ҳайём, ибн рушд ва бошқалар форобий қўллаган категориялардан фойдаландилар. абу али ибн сино (980-1037 й.) таълимотича, олам яхлит мураккаб борлиқдир. бу борлиқни ҳар томонлама текшириш учун ибн сино зарурият, имконият, воқелик принципларини асос қилиб олади. оламни барча мавжуд нарсаларни иккига бўлади: зарурий вужуд, вужуди вожиб ва имконий вужуд, вужуди мумкин. зарурий вужуд ҳеч нарсага боғлиқ бўлмаган бир бутунликни ташкил этиб, у энг иродали, қудратли, доно ва билувчи тангридир. қолган ҳамма бўлиб, зарурий вужунарсалар имконий тарзда мавжуд д - тангридан келиб чиқади. бу келиб чиқиш қуёшдан чиқаётган нур шаклида аста-секин амалга ошади. янги даврда борлиқ қандай талқин этилган? борлиқ ҳақидаги ғоялар xyii-xyiii асрларда фан, техника ва моддий неъматлар ишлаб чиқариш ривожланган бир даврда ўзининг янгича талқинини топади. европа мутафаккирлари томонидан борлиқ физикавий реаллик тарзида кўрилиб, у табиат билан тенг қилиб қўйилади ва инсонга қарама-қаршилик тарзида …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 35 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "борлиқ ва унинг шакллари"

слайд 1 борлиқ ва унинг шакллари. материя категорияси. ҳаракат тушунчаси. фазо ва вақт борлиқнинг мавжуд бўлиш тамойиллари. . фалсафа ўрганадиган қайси бир масалани олмайлик, у онтологик муаммоси билан боғлиқ эканлигини кўрамиз. ҳақиқатан ҳам, онтология, баҳслар онтологик муаммоси атрофида юзага келаётган тортишувларга, яъни борлиқга муносабат масаласи фалсафий қарашларда марказий ўринни ташкил қилади. бу бежиз эмас, албатта. чунки, онтология, хусусан рационал онтология муаммоси фалсафадаги ҳар қандай дунёқараш ва методологик муаммоларнинг асоси ҳисобланади. онтология – борлиқ ҳақидаги таълимотдир. дарҳақиқат, турли дунёқарашлар ўртасидаги борлиқ азалдан мавжудми, ёки у мутлоқ руҳ томонидан яратилганми, деган масалага бориб тақалади. 1. хўш, борлиқ ўзи нима? 2.нима учун борлиқ тушунчаси фа...

Этот файл содержит 35 стр. в формате PPT (1,3 МБ). Чтобы скачать "борлиқ ва унинг шакллари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: борлиқ ва унинг шакллари PPT 35 стр. Бесплатная загрузка Telegram