ontologiya – borliq falsafasi

PPTX 37 стр. 1,0 МБ Бесплатная загрузка

37 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,0 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 37

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 37

слайд 1 2-mavzu: онтология - борлиқ фалсафаси 1. борлиқ ва унинг шакллари. 2. материя категорияси. 3. ҳаракат тушунчаси. 4. фазо ва вақт борлиқнинг мавжуд бўлиш тамойиллари. режа: . фалсафа ўрганадиган қайси бир масалани олмайлик, у онтологик муаммоси билан боғлиқ эканлигини кўрамиз. ҳақиқатан ҳам, онтология, унга муносабат масаласи фалсафий қарашларда марказий ўринни ташкил қилади. бу бежиз эмас, албатта. чунки, онтология, хусусан рационал онтология муаммоси фалсафадаги ҳар қандай дунёқараш ва методологик муаммоларнинг асоси ҳисобланади. онтология – борлиқ ҳақидаги таълимотдир. дарҳақиқат, турли дунёқарашлар ўртасидаги баҳслар онтологик муаммоси атрофида юзага келаётган тортишувларга, яъни борлиқ азалдан мавжудми, ёки у мутлоқ руҳ томонидан яратилганми, деган масалага бориб тақалади. 1. хўш, борлиқ ўзи нима? 2.нима учун борлиқ тушунчаси фалсафа пайдо бўлганидан бери файласуфлар эътиборини ўзига жалб қилиб келади? borliq bu… онтология – фалсафанинг борлиқ муаммосини ўрганувчи асосий бўлимларидан бири, борлиқ муаммоси эса, фалсафанинг бош муаммоларидан бири. фалсафанинг пайдо бўлиши айнан борлиқ муаммосини ўрганишдан бошланган. қадимги ҳинд, хитой, …

2 / 37

огик манзараси дунёнинг табиий-илмий манзараси дунёнинг диний манзараси дунёнинг фалсафий манзараси мифологиянинг бош мақсади фалсафанинг бош мақсади «борлиқни ким яратгани» ҳақида гапириб бериш «борлиқнинг нималиги, у қаердан пайдо бўлгани ва қаерга йўқолиши»ни оқилона тушунтириш борлиққа муносабатнинг хилма-хиллиги фалсафа тарихида борлиқ муаммоси «борлиқ» категорияси фалсафа пайдо бўлиши билан шаклланган ва изчил назарий қизиқиш предметига айланган бўлсада, дунё ҳақида одамлар анча олдинроқ фикр юрита бошлаганлар ва бу тасаввурлар кўп сонли афсоналар ва мифларда бизгача етиб келган. борлиқ муаммосини фалсафий англаб етишга илк уринишлар милоддан аввалги биринчи минг йилликда вужудга келган қадимги ҳинд ва қадимги хитой фалсафаларидаёқ кузатилади. борлиқ хақидаги қарашлар айниқса юнон фалсафасида ривожланди. юнон олимларининг фикрича борлиқ юнон олими фалеснингфикрича борлиқнинг асосини сув ташкил қилади пифагор«ҳамма нарса сондир», деган хулосага келади ва ернинг шарсимон эканлигини биринчи бўлиб таъкидлайди парменид биринчи бўлиб борлиқни категория сифатида тавсифлади ва махсус фалсафий таҳлил предметига айлантирди юнон олими анаксименнинг фикрига кўра ҳамма нарсани ҳаво бошқаради демокрит …

3 / 37

уд бўлади, у фақат ҳозирги замонда ўзини намоён этади. борлиқнинг асосий шакллари: моддий борлиқ – табиат ва атроф оламдаги моддий (масофа, масса, ҳажм, зичликка эга бўлган) жисмлар, нарсалар, ҳодисаларнинг мавжудлиги идеал борлиқ – идеалнинг мустақил реаллик сифатида индивидуаллашган руҳий борлиқ ва объективлашган (индивиддан ташқаридаги) руҳий борлиқ кўринишида мавжудлиги инсон борлиғи – инсоннинг моддий ва руҳий (идеал) бирлиги сифатида мавжудлиги, инсоннинг ўз-ўзича борлиги ва унинг моддий дунёда борлиги ижтимоий борлиқ – инсоннинг жамиятда борлиги ва жамиятнинг борлиги (ҳаётнинг мавжудлиги, ривожланиши) ноуменал борлиқ (“ноумен” – сўзи, “ўз-ўзича”) – уни ташқаридан ким кузатаётганоиги англашидан қатъий назар реал мавжуд борли; феноменал борлиқ (“феномен” – сўзи, “тажриба орқали берилган ҳодиса”) – зоҳирий борлиқ, яъни билувчи субъект қандай кўришига боғлиқ. онтология-борлиқ фалсафасининг муаммолари борлиқ ва йўқлик мавжудлик ва номавжудлик тирик табиат борлиғнинг иккинчи даражаси руҳсиз жисмлар борлиғи инсон онги борлиғи 1.барча предметлар 2.ҳайвонлар 3.ўсимликлар 1.муайян одамлар болиғи 2.ижтимоий борлиқ 3. идеал борлиқ тирик табиат борлиғининг биринчи …

4 / 37

(э.о. 530-470 й.) назарича борлик бу...??? гераклит-«олам - моддий, материя эса мангу, уни ҳеч қандай ғайри-табиий куч яратган эмас, у йўқдан бор бўлган эмас, шунинг учун бордан йўқ бўлмайди. оламда доимий, ўзгармас нарса йўқ,ундаги ҳамма нарса оқим ҳолида оқиб, ўзгариб боради. бир дарёга икки марта тушиш мумкин эмас,қуёш ҳар куни янги эмас, балки доим ва тўхтовсиз янгидир». парменид ғояларини янгича талқин этади ва бойитади. у борлиқни ўзгармас ва доимий ғоялар борлиғи ва ҳиссий нарсалар олами, ўткинчи оламга ажратади. платон таълимотича оламда «ғоялар дунёси» бирламчи бўлиб, моддий дунё иккиламчи, «ғоялар дунёсининг маъсули, соясидир». «ғоялар» дунёси замон ва маконга боғлиқ бўлмай, мангу, ҳаракатсиз, ўзгармасдир, моддий дунё эса иккиламчи, предмет ва ҳодисалар, замон ва маконга боғлиқ бўлиб, ўткинчи характерга эга, чунки улар вужудга келади ва йўқолади. платон (э.о. тахминан 427-347 й.) ўзининг борлиқ ҳақидаги таълимотида ??? демокрит (э.о. 460-370 й.) таълимотида борлиқ бу...??? демокрит -таълимотида борлиқ физик энг кичик бўлинмас қисм, атом билан …

5 / 37

ари умуман ўрта ва яқин шарқ уйғониш даври ix-xi асрлар фалсафасининг онтологик принципларини тушуниб олишга имкон беради. бу принциплар бошқа мутафаккирларда ҳам деярли форобий кўриб ўтган тартибда такрорланади. абу али ибн сино, умар ҳайём, ибн рушд ва бошқалар бу масалада форобий қўллаган категориялардан фойдаландилар. абу али ибн сино (980-1037 й.) таълимотича, олам яхлит мураккаб борлиқдир. бу борлиқни ҳар томонлама текшириш учун ибн сино зарурият, имконият, воқелик принципларини асос қилиб олади. оламни барча мавжуд нарсаларни иккига бўлади: зарурий вужуд, вужуди вожиб ва имконий вужуд, вужуди мумкин. зарурий вужуд ҳеч нарсага боғлиқ бўлмаган бир бутунликни ташкил этиб, у энг иродали, қудратли, доно ва билувчи тангридир. қолган ҳамма нарсалар имконий тарзда мавжуд бўлиб, зарурий вужуд - тангридан келиб чиқади. бу келиб чиқиш қуёшдан чиқаётган нур шаклида аста-секин амалга ошади. умар хайём 1040-1123 ўзининг «борлиқ ва бурчланмоқ ҳақида рисола», «борлиқ тўғрисида рисола», «уч саволга жавоб» каби асарларида борлиқ категорияси ҳақидаги ғояларни баён этади. умар …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 37 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ontologiya – borliq falsafasi"

слайд 1 2-mavzu: онтология - борлиқ фалсафаси 1. борлиқ ва унинг шакллари. 2. материя категорияси. 3. ҳаракат тушунчаси. 4. фазо ва вақт борлиқнинг мавжуд бўлиш тамойиллари. режа: . фалсафа ўрганадиган қайси бир масалани олмайлик, у онтологик муаммоси билан боғлиқ эканлигини кўрамиз. ҳақиқатан ҳам, онтология, унга муносабат масаласи фалсафий қарашларда марказий ўринни ташкил қилади. бу бежиз эмас, албатта. чунки, онтология, хусусан рационал онтология муаммоси фалсафадаги ҳар қандай дунёқараш ва методологик муаммоларнинг асоси ҳисобланади. онтология – борлиқ ҳақидаги таълимотдир. дарҳақиқат, турли дунёқарашлар ўртасидаги баҳслар онтологик муаммоси атрофида юзага келаётган тортишувларга, яъни борлиқ азалдан мавжудми, ёки у мутлоқ руҳ томонидан яратилганми, деган масалага бориб тақалади. 1. х...

Этот файл содержит 37 стр. в формате PPTX (1,0 МБ). Чтобы скачать "ontologiya – borliq falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ontologiya – borliq falsafasi PPTX 37 стр. Бесплатная загрузка Telegram