борлиқ – фалсафа категорияси

PPT 38 pages 3.0 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PPT

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

онтология-борлиқ фалсафаси * борлиқ – фалсафа категорияси * онтология борлиқ ва йўқлик муаммолари ўрганилади атама фалсафада фақат xvii асрдан бери ишлатилади ҳар қандай фалсафий дунёқарашнинг негизи ҳисобланади * оламнинг манзараси (борлиқ) оламнинг (борлиқнинг) умумий манзариси дунёнинг мифологик манзараси дунёнинг табиий-илмий манзараси дунёнинг диний манзараси дунёнинг фалсафий манзараси * онтология ўзаро алоқада ижтимоий фалсафа жамият тараққиёти масалалари ахлоқ инсоннинг ахлоқий тарбияси ма- салалари аксиология қадриятлар фалсафаси гносеология билиш муам- моларини ўрганади фалсафий антрапология инсон ва унинг ҳаёти ма- салалари * мифологиянинг бош мақсади фалсафанинг бош мақсади «борлиқни ким яратгани» ҳақида гапириб бериш «борлиқнинг нималиги, у қаердан пайдо бўлгани ва қаерга йўқолиши»ни оқилона тушунтириш борлиққа муносабатнинг хилма-хиллиги * «борлиқ» категорияси фалсафа пайдо бўлиши билан шаклланган ва изчил назарий қизиқиш предметига айланган бўлсада, дунё ҳақида одамлар анча олдинроқ фикр юрита бошлаганлар ва бу тасаввурлар кўп сонли афсоналар ва мифларда бизгача етиб келган. борлиқ муаммосини фалсафий англаб етишга илк уринишлар милоддан аввалги биринчи минг …

2 / 38

т моддий, балки идеал нарсалар ҳам борлиққа эга эканлигини фалсафа тарихида биринчи бўлиб кўрсатиб берди * шарқ мутафаккирларини фикрича, борлиқ ибн сино фикрича борлиқнинг асоси “вужуди вожиб” яъни оллоҳдир. вужуди вожиб бу биринчи моҳият. унинг мавжудлиги сабабини бошқа нарсалардан қидириш ноўрин. чунки биринчи сабаб унинг натижаси бўлган хилма хил жараёнларнинг моҳиятига боғлиқ бўла олмайди форобийнинг фикрича борлиқ иккига бўлинади “вужуди вожиб” барча мавжуд ёки пайдо бўлиши мумкин бўлган нарсаларнинг биринчи сабаби “вужуди мумкин” эса доимо ўзгаришда, зиддиятли муносабатларда бўлиб, унда барча нарсалар оддийдан мураккабга, тартибсизликдан тартиблиликка қараб ҳаракат қилади * йўқлик борлиқни инкор этади ва нарса, жисм, ҳодиса, онг ўзлигини йўқотган ҳолатда «йўқлик» атамаси ишлатилади. борлиқ фалсафий категория сифатида дунёни унинг бутун ранг-баранглиги ва турли-туман намоён бўлиш шакллари билан яхлит акс эттириш имконини беради. борлиқ ва йўқлик ўртасида диалектик ўзаро алоқа мавжуд. ўтган замондаги борлиқ йўқликдир. борлиқ доим ҳозирги замонда мавжуд бўлади, у фақат ҳозирги замонда ўзини намоён этади. * …

3 / 38

лиқ, яъни билувчи субъект қандай кўришига боғлиқ. * онтология-борлиқ фалсафасининг муаммолари борлиқ ва йўқлик мавжудлик ва номавжудлик тирик табиат борлиғнинг иккинчи даражаси руҳсиз жисмлар борлиғи инсон онги борлиғи 1.барча предметлар 2.ҳайвонлар 3.ўсимликлар 1.муайян одамлар болиғи 2.ижтимоий борлиқ 3. идеал борлиқ тирик табиат борлиғининг биринчи даражаси микро элементар зарралар, корпускулалар, атомлар, электронлар, протонлар * борлиқнинг xx аср, дунё миқёсидаги тартибсизлик, абсурд ва интиҳо асри, бунёд этган янги постмодернистик шаклини эълон қилган постмодерн йўналиш бошбошдоқлик ҳамда тартибсизлик томон юз тутган. ҳозирги замон постмодерн фалсафаси мантиқан тугалланган шаклда борлиқни ҳам, субъектни ҳам инкор этади. * борлиқнинг интиҳоси - апокалипсис, исён, номуайянлик ва спонтан- лик - постмодернизмнинг энг кенг тарқалган мавзуларидан биридир. «вазият алоқа қилувчиларнинг чексиз миқдори юкланган, дастлабки сигнални фарқлаш ва аниқ адресатни аниқлаш мумкин бўлмаган чексиз компьютерни эслатади * фалсафада материя ва субстанция муаммоси * фалсафада субстанцияга боғлиқ асослар материя худо онг фалсафа тарихида ўзининг мавжудлиги учун ўзидан бошқа ҳеч нарсага муҳтож …

4 / 38

ча мавжуд бўлган; ҳамма нарса унинг бағрида вужудга келади; у барча нарсалар билан таъминлан- ган улкан устахонадир. шу маъ- нода табиат ҳам, субстанция ҳам сиртдан ҳеч қандай турткига муҳтож эмас. гольбах * turli falsafiy ta’limotlarda dunyoning birligi va uning kelib chiqishiga nisbatan yondashuvlar monizm- «mo- nizm» (yunon. monos – bitta, yagona) dunyo narsalar va hodisalar rang- barangligi bir substansiyadan iborat. materialistik monizm-dunyo yagona va uzviy, u azal- dan moddiy, dunyoning birligi zamirida ayni shu moddiylik yotadi idealistik monizm materiya har qanday borliqning boqiy mav- judligi, yo‘q bo‘lmas- ligi va birinchi asosi- ga ega bo‘lgan qanday- dir ideal narsa dualizm. (lot. dualis – ikki yoqlama) birinchi asos sifatida ikkita substansiya olingan fal safiy yondashuv (dekart) moddiy ma’naviy plyuralizm «plyuralizm» (lot. – ko‘plik, ko‘p xillik, ko‘p sonlik) dunyoning negizida ikkita emas, balki undan ko‘proq mohiyat borligini tan oluvchi ta’limot.(leybnes monadalari) * субстанциянинг ўзига хос хусусиятлари ўз-ўзини белгилаш (ўз-ўзининг сабаб- чиси ҳисобланади, уни …

5 / 38

р; материалистларнинг таъкидлашича, материя дастлабки ва мавжуд борлиқдир; ообъектив-идеалистик ёндашув – материя барча мавжудликдан қатъий назар, дастлабки идеал (мутлақ) руҳнинг туғилиши (объективизация) бўйича объектив мавжуддир; субъектив-идеалистик ёндашув – материя мустақил воқелик сифатида умуман мавжуд эмас, у фақат субъектив (инсон онгида) мавжуд руҳнинг меваси (феномен – ҳаёлий воқелик «галлюцинация»); позитив ёндашув – материя тушунчаси ёлғондир, чунки уни тажрибавий-илмий тадқиқот ёрдамида тўлиқ ўрганиш ва исботлаш мумкин эмас. жонсиз табиат жонсиз табиатнинг даражалари субмикроэлементар (кварклар, глюонлар, суперструналар – материянинг энг кичик бирликлари, атомдан ҳам кичик); микроэлементар (адронлар, кварклардан ташкил топган электронлар); ядро (атом ядроси); атомар (атомлар); молекуляр (молекулалар); ягона жисмлар даражаси; макротана даража; планеталар даражаси; планеталар тизими даражаси; галлактикалар даражаси; галлактикалар тизими даражаси; метагалактикалар даражаси; бутун олам даражаси. материя (моддий борлиқ) материя тузилиши элиментлари * акс этиш – моддий тизимларнинг ўз-ўзида у билан муносабатга киришувчи бошқа моддий тизимларни ишлаб чиқиш қобилияти. акс этишнинг моддий исботи изларнинг қолишида намоён бўлади (бир моддий объектнинг иккинчи …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "борлиқ – фалсафа категорияси"

онтология-борлиқ фалсафаси * борлиқ – фалсафа категорияси * онтология борлиқ ва йўқлик муаммолари ўрганилади атама фалсафада фақат xvii асрдан бери ишлатилади ҳар қандай фалсафий дунёқарашнинг негизи ҳисобланади * оламнинг манзараси (борлиқ) оламнинг (борлиқнинг) умумий манзариси дунёнинг мифологик манзараси дунёнинг табиий-илмий манзараси дунёнинг диний манзараси дунёнинг фалсафий манзараси * онтология ўзаро алоқада ижтимоий фалсафа жамият тараққиёти масалалари ахлоқ инсоннинг ахлоқий тарбияси ма- салалари аксиология қадриятлар фалсафаси гносеология билиш муам- моларини ўрганади фалсафий антрапология инсон ва унинг ҳаёти ма- салалари * мифологиянинг бош мақсади фалсафанинг бош мақсади «борлиқни ким яратгани» ҳақида гапириб бериш «борлиқнинг нималиги, у қаердан пайдо бўлгани ва қаерга йўқо...

This file contains 38 pages in PPT format (3.0 MB). To download "борлиқ – фалсафа категорияси", click the Telegram button on the left.

Tags: борлиқ – фалсафа категорияси PPT 38 pages Free download Telegram