"ҳозирги ўзбек адабий тили"

DOCX 391 pages 618.7 KB Free download

391 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 618.7 KB

File type DOCX

Pages 391

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 391

ўзбекистон республикаси ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети р.сайфуллаева, б.менглиев, г.боқиева, м.қурбонова, з.юнусова, м.абузалова ҳозирги ўзбек адабий тили тошкент – 2009 сайфуллаева р.р., менглиев б.р., боқиева г.ҳ., қурбонова м.м., юнусова з.қ., абузалова м.қ. ҳозирги ўзбек адабий тили. ўқув қўлланма. – тошкент, 2009. – 391 б. ўқув қўлланма – 5а220100 – филология (ўзбек филологияси) бакалаври йўналишида таҳсил олаётган талабалар учун тайёрланган. қўлланма узлуксиз таълим тизимида 1999 йилнинг 16 августида тасдиқланиб, умумий ўрта таълимда жорий этилган «она тили» (қар.: умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандарти ва ўқув дастури. «таълим тараққиёти». 1999. 1-махсус сон), 2000 йилнинг 10 августида маъқулланиб, академик лицейларнинг ижтимоий-гуманитар ва филология йўналишида 2000-2001 ўқув йилида татбиқ қилинган «ҳозирги ўзбек тили» ўқув дастурининг (тузувчилар а.нурмонов, н.маҳмудов, а.собиров, н.қосимова) бевосита давоми бўлган ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг олий ўқув юртлариаро илмий-услубий бирлашмалар фаолиятини мувофиқлаштирувчи кенгаш президиумида муҳокама этилган ва тасдиқланган (2002 …

2 / 391

лик ўзр оmuharrirdan qo'llanma oliy o'quv yurtlari uchun o`zr vazirlar mahkamasining 2001-yil 16-avgustdagi "oliy ta`limning davlat ta`lim standartlarini tasdiqlash to`g`risida"gi 343-qarori asosida o`zr oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi tomonidan 2002-yilning 18-iyunida tasdiqlanib, bm-343-52201-131 raqami bilan qayd etilgan, o`zmu, samdu, buxdu, qarduda sinovdan o`tgan «hozirgi o�zbek adabiy tili» namunaviy dasturi (tuzuvchilar h.ne'matov, n.mahmudov, a.nurmonov, r.sayfullayeva, m.qurbonova.) asosida yozilgan, unda hozirgi o�zbek tilining asosiy sathlari tizimlarining lisoniy holati talqini va nutqiy voqelanishi yoritildi. avvalo shuni ta`kidlash joizki, o`quv fanining nomi («hozirgi o‘zbek adabiy tili») xx asrning ikkinchi yarmida yetakchilik qilgan o`zbek formal tilshunosligi ta`siri ostida shakllangan va an`ana sifatida o`quv rejasidan o`quv rejasiga ko`chib kelmoqda. shuning uchun bu muqaddimada fanimizda mavjud bo`lgan ikki ilmiy yo`nalish � formal tahlil va substansial tahlil haqida qisqa ma`lumot berish zarur. tilshunoslikda xix asrning ikkinchi yarmi � xx asrning boshlarida formal yo`nalish ijtimoiy ehtiyoj natijasida shakllangan va o`z oldiga, asosan: · ommaviy savodxonlikni ta`minlash; · zamonaviy …

3 / 391

tamal toshlarini abdurauf fitrat, elbek, qayum ramazon kabilar qo`ygan bo`lsalar-da, uning keng va izchil ommalashishi professor ayyub g`ulomov nomi va faoliayati bilan bog`liq. xx asrning boshi va o`rtalarida o`zbek madaniyati va fani uchun juda zarur bo`lgan formal tilshunoslik ta`siri ostida oliygohlarning filologik yo`nalishlarida asosiy maqsad o`zbek adabiy tili me`yorlarini ommalshtirish bo`lganligi sababli o`quv fani ham shunday nomlangan. davr, maqsad va vazifalar tamoman o`zgargan, tilshunoslik zamon talabi bilan uzviy bog`liqlikda boshqa tahlil usullariga o`tib ketgan bo`lsa ham, o`quv fanining nomlanishi saqlanib qolmoqda. qo`llanma o`zbek formal tilshunosligi yutuqlariga tayanib, funksional-struktural (praga strukturalizmi) tahlil usullarini ongli, izchil, dialektik tamoyillar bilan to`ldirib, tilga tafakkurni shakllantiruvchi va rivojlantiriruvchi, nutqiy muloqotda son-sanoqsiz shakll va ko`rinishlarda voqelanadigan, har bir voqelanish ko`rinishi o`ziga xos maqsad va vazifaga ega bo`lgan imkoniyatlar xazinasi sifatida yondashadigan o`zbek substansial tilshunosligi talqinlarini o`z ichiga oladi. �ta`lim to`g`risida�gi qonun, �kadrlar tayyorlash milliy dasturi� yosh avlodning mustaqil fikrlash va ijodiy tafakkur ko`nikmalariga ega bo`lishini talab …

4 / 391

i va samarali foydalanish malakalarini hosil qilishga qaratilgan. substansial tahlil nuqtai nazaridan esa �hozirgi o`zbek adabiy tili� tushunchasi va atamasi hozirgi o`zbek tili (hozirgi o`zbek tili lisoniy imkoniyatlari)ning muayyan bir voqelanish ko`rinishi, ya`ni tom ma`noda nutqiy ko`rinishlardan birining nomi. shuning uchun o`quv qo`llanmasining sarlavhasi ham � uning tanlovda g`olib chiqqan ilk nashridagidek � “hozirgi o`zbek tili” bo`lishi lozim edi. lekin o`quv rejalarida fanining adabiy til deb nomlanishi � bunga monelik qildi. kitobxon shuni yaxshi bilishi kerakki, adabiy til me`yorlarini ishlab chiqish, o`rganish va ommalashtirish formal tilshunoslik, til (jumladan, ona tili)ning ichki imkoniyatlarini va ularning voqelanish usullarini o`rganish va o`rgatish esa substansial tilshunoslik oldida turgan ijtimoiy biuyurtma � vazifa. shu bilan substansial tilshunoslik, bir tomondan, formal tilshunoslikdan, ikkinchi tomondan, sof struktural-funksioanl tahlildan (praga strukturalizmi) dan tubdan farq qiladi va fanda yangi bir ilmiy yo`nalish mavqeni kasb etadi. qo�llanma o�quv-metodik maqsadlarni ko�zlayotganligi va o�zbek tilshunosligining ma'lum bir bosqichini (jumladan, formal-funksional, substansial yo`nalishdagi …

5 / 391

iqotlar asosida talqin qilindi. ishlardan aynan olingan o`rinlargina qo�llanmada manbalari ko�rsatilgan holda berildi. aynan olinmagan, lekin monografik tadqiqotlarda batafsil yoritilgan mavzular (chunonchi, o�zbek tili fonemalarining oppozitiv siralari va turlari, fonetik hodisalar, so�zlararo ma'noviy va shakliy munosabatlar) bayoni shu mavzu va yo`nalishda yaratilgan tadqiqotlar asosida yoritilgan bo�lsa-da, bu monografik tadqiqotlar: - keng jamoatchilikka ma'lum bo�lganligi (chunonchi: a.abduazizovning «o�zbek tili fonologiyasi va morfonologiyasi�, m.mirtojiyevning «o�zbek tilida polisemiya» va b.); - o`quv fanining mazkur namunaviy dasturida, hamda ushbu qo`llanmaning so`ngida ilova qilinadigan ilmiy adabiyotlar va manbalar sirasida keltirilganligi; - bu �so`zboshi�da ta`kidlanayotganligi sabablariga ko`ra alohida ajratilmadi. o`zbek substansial tilshunosligi asoschilari a.fitrat, a.g`ulomov, yetuk namoyandalari f.abdullayev, g.abdurahmonov, m.asqarova, o.azizov, a.borovkov, a.hojiyev, s.ibrohimov, f.kamolov, a.kononov, m.mirzayev, a.muxtorov, i.rasulov, v.v.reshetov, a.rustamov, u.tursunov, x.xoliyorov, r.qo`ng`urovm, sh.shoabdirahmonov, s.usmonov kabilar bo`lgan o`zbek formal tilshunosligining[footnoteref:1] bevosita davomi va unga tayanishi sababli reallik obyektivlik � lisoniy birliklarning nutqiy voqelanish ko`rinishlari va xususiyatlari tavsifida 1950-80-yillarda amalda bo`lgan darslik va qo`llanmalariga tayanildi. [1: …

Want to read more?

Download all 391 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""ҳозирги ўзбек адабий тили""

ўзбекистон республикаси ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети р.сайфуллаева, б.менглиев, г.боқиева, м.қурбонова, з.юнусова, м.абузалова ҳозирги ўзбек адабий тили тошкент – 2009 сайфуллаева р.р., менглиев б.р., боқиева г.ҳ., қурбонова м.м., юнусова з.қ., абузалова м.қ. ҳозирги ўзбек адабий тили. ўқув қўлланма. – тошкент, 2009. – 391 б. ўқув қўлланма – 5а220100 – филология (ўзбек филологияси) бакалаври йўналишида таҳсил олаётган талабалар учун тайёрланган. қўлланма узлуксиз таълим тизимида 1999 йилнинг 16 августида тасдиқланиб, умумий ўрта таълимда жорий этилган «она тили» (қар.: умумий ўрта таълимнинг давлат таълим стандарти ва ўқув дастури. «таълим тараққиёти». 1999. 1-махсус сон), 2000 йилнинг 10 августида маъқул...

This file contains 391 pages in DOCX format (618.7 KB). To download ""ҳозирги ўзбек адабий тили"", click the Telegram button on the left.

Tags: "ҳозирги ўзбек адабий тили" DOCX 391 pages Free download Telegram