ҳозирги ўзбек қиссачилигининг қирралари

DOC 111.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1407838555_58564.doc ҳозирги ўзбек қиссачилигининг қирралари режа: 1. ижтимоий муаммолар ва миллий қадриятдар акс этган қиссалар. 2. мутелик руҳиятининг салбий оқибатлари очиб берилган қиссалар. 3. афғон урушининг манзаралари орқали социалистик тузумнинг. шармандали сиёсати очиб ташланган қиссалар. 4. миллий-озодлик курашчилари фаолияти ва образлари янгича таҳлил қилинган қиссалар. 5. маънавий-ахлоқий муаммолар ва инсоний миллатларнинг келиб чиқиш асослари теран тахлил қилинган қиссалар. маънавий уйгоииш самараси одамларнинг ўздигини англаш, миллий гурур, орият, авлод-аждодларимиз ўтмишидан фахрланиш, келажак ҳар кимнинг ўз қўлида, меҳнатида ва онгли фаолиятида эканлигини ҳис қилишда намоён бўлмоқда. бугунги куннинг вазифаси адабиётни миллатнинг маънавий ва интеллекгуал салоҳиятини, одамларнинг ақлий ва руҳий маданиятларини юксалтиришга хизмат қилдиришдир. чунки оламни шу пайтгача айтиб келганимиздек, гўзаллик эмас, маънавият ва эзгулик асрайди. уни комил инсон юзага келтиради. комилликни юзага келтиришда бадиий адабиёт муҳим омилдир. буни яхши англаган ёзувчилар шу йўлда самарали ижод қилмоқдалар. бу борада. ҳ.султон, эаъзамов, а.ибодинов, шойим бўтаев, нормурод норқобилов ва бошқаларнинг ижоди катта роль ўйнаяпти. қайсики …

ас, инсоний кечинмалар, яъни инсоннинг ўзи босиб ўтган ҳаёт йўлини фикр элагидан ўтказганда юзага келадиган изтироб, армон етакчилик қилади. бу ҳолатлар тошкентдан бобур кутубхонасидаги нодир китоблар билан танишиш истагида келган тарихчи олим ҳофиз куйкий билан бўлган мулоқотда ўз ифодасини топади. бу мулоқотда билдирилган фикрлар бобур мирзонинг қалбига тинчлик бермай келаётган изтиробларининг моҳиятини, руҳий дунёсини инкишоф қилиш билан бирга, жуда катта маърифий куч ҳам касб этади. куйкий бобур мирзонинг олдига дастлаб кирганда ва унинг «она юртдан кўп салом келтирдим, юртимизнинг табаррук ёди хотираларидан кўтарилмаган бўлса», - деган сўзига у шундай жавоб беради: «ул вилоятларнинг латофатларини кинш нечук унутгай? -дейди бобур оҳиста. овози титрар .эди. -^ унутган кишининг кўзларига тириклайин тупроқ тулмасмй?» бунд^й /сўзни ватан соғинчи бир дақиқа ҳам қалбини тарк этмаган ;ки№вди1(^_айта олади. уларнинг ўзаро суҳбатлари асносида бйбур ■ мирзо шоир, давлат арбоби бўлиш билан бирга, зукко тарихчи ва файласуф олим, камтарин инсонлиги буй кўрсатади. бобур мирзо кеййнги пайтда тушида куп …

ининг қоровули. асар драматик достондек чуқур эҳтирос ва уйғунлик билан ёзилган. чунки қиссада «нега менга фақат ситамни раво кўрдпнг? ёзуғим не эди, халлоқи олам», дея самога қараб нола қилаетган, бугун умри тоат-ибодатда ўтса-да, кечмиши қора кунларга тўла бўлган одамнинг қалб драмаси, унинг ўз-ўзи кураши ёритилади. бу пзтиробга тўла. қисматдан хулоса чиқаришда ўқувчига адибнинг ўзи ёрдам беради. чунки осмондан келган садо - бу асли адибнинг овози. адаш карвоннинг саволига берилган жавоб моҳият эътибори билан муаллифнинг муносабатини ифодалайди. ёзувчи умри курашлардан четда, мутелик билан ўтган бу қисматга ўз муносабатини билдиркш учун шундай восита, йўл танланган. асар қаҳрамонининг қисмати чигал. унинг ҳаётидағам-гусса кўп. лекин ёзувчи бу қайғу,ғам-ташвишларнинг моҳиятини нимада эканлигини асослаб берган адаш карвоннинг ҳаддан ташқари художўйлиги, ҳамма нарсани худодан деб билиши - ў.-шни хўрлаган, жабр етказган нопок кимсаларга қарши бормаслигиьи, мутелигини унинг ҳаётдаги жамики чигалликларнинг асосий сабаб^иси. асарнинг бутун пафоси, руҳи,ғоявий-бадиий мақсади мўминлик, сусткашлик, 'ўз эртасига лоқайд қараш фожйага, ўкинч, изтироб, ар^он.-надоматга …

шмовчилик йўқ, рўзғори оддий. лекин шу одам бир ҳодиса сабаб бўлиб ўзгариб қолади. ўзининг жонига қасд қилади. аммо бу уни безорилар калтаклагани-ю, касалхонада ётиб чиққани ва шундан кейингиғалвали можаролар туфайли эмас, балки ўзининг «туриш-турмушини, атрофидаги одамларнинг унга муносабатини чуқурроқ ўйлаб кўрганидандир. ўзидан, яшаш тарзидан норозилиги оқибати шундай камсуқум, беозор ҳалол одамни ўзгартиради. у ўзига қарши ўзи исён қилади. ана шу ўзгаришнинг илдизини очиш қиссанинг моҳиятини ташкил қилади. бу борада ёзувчи шундай ёзади: «элчиев бу ҳисобда алам-надомат билан шунга амин бўладики, қашшоқ, завқдан бебаҳра яшади. жўнгина рўзгузорлик! оддий қумурсқача тирикчиликғами! куним ўтиб турибди-ку, қорним туқ, устим бут-ку, деб юраверибди-кўнгил тўқлигини ўйлаб ҳам кўрмабди. ахир одам кун санамоқ ^ун келадими бу дунёга? эссизх умр! бундайғарибгинағимирсиб кун кечиргандан кечирмаган афзал! яна шунга иқрор бўлдики, ҳаётдан қўрқиб яшабди. . . аввалига хотинини, топган бахтини ўйлаб қўрқибди, кейин бола-чақасини ўйлаб қўрқибди, каттарок, бир ишга бел боғлагани журъати етмабди, иккиланибди, ҳадиксирабди. борига шукур қилиб, қаноат қилиб …

р» қиссаси шулардан биридир. қисса ҳаётий жараённинг мумкин қадар аслида қандай бўлса, шундай ёритгани ва ёзувчилик маҳорати билан ажраб туради. хўш, бу нималарда кўринади? биринчидан, асарда воқелик эмас, инсон қисмати, тақдири, унинг дард ва алами тасвири етакчилик қилиши; иккинчидан, инсоннинг руҳий олами туйғуси, тортган изтироби, дунёқараши самимийлик ва катта инсоний дард билан инкишоф қилиниши; учинчидан, инсонгасинфий ёидошишдан ҳоли инсон сифатида қараши иа бор нуқсоп ҳамда фазялатлари ила тасвирланиши; тўртинчидан, касала моҳияги тарихий нуқтаи назардан тўғри ёритилишида куринадк. қисса воқеалари учта етакчи қаҳрамон фаоляяти, қисмати асосига қурилган. булар миллий-озодлик курашчиларининг раҳбарлари - асқаралибек, шомирзабек ва қизиллар йўлини тутган мулла жалолиддин. бу уч образ фаолияти ва улар билан боғлиқ бўлган шахслар хатти-ҳаракати уч оламни1 ташкил ҳилади. лекин шунга қарамай бу оламлар яхлитликка эга. қисса воқеаси асқаралибекни хиёнат туфайли қўлга олиниб, тўлага ташланганидан бошланади. асар сюжети эса асқаралибек хотираси асосига қурилган, хотира қуруқ баён қилкнмайди, балки тасвирланади. тасвир воқеалари эса асқаралибекнинг руҳий дунёсини …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ҳозирги ўзбек қиссачилигининг қирралари"

1407838555_58564.doc ҳозирги ўзбек қиссачилигининг қирралари режа: 1. ижтимоий муаммолар ва миллий қадриятдар акс этган қиссалар. 2. мутелик руҳиятининг салбий оқибатлари очиб берилган қиссалар. 3. афғон урушининг манзаралари орқали социалистик тузумнинг. шармандали сиёсати очиб ташланган қиссалар. 4. миллий-озодлик курашчилари фаолияти ва образлари янгича таҳлил қилинган қиссалар. 5. маънавий-ахлоқий муаммолар ва инсоний миллатларнинг келиб чиқиш асослари теран тахлил қилинган қиссалар. маънавий уйгоииш самараси одамларнинг ўздигини англаш, миллий гурур, орият, авлод-аждодларимиз ўтмишидан фахрланиш, келажак ҳар кимнинг ўз қўлида, меҳнатида ва онгли фаолиятида эканлигини ҳис қилишда намоён бўлмоқда. бугунги куннинг вазифаси адабиётни миллатнинг маънавий ва интеллекгуал салоҳиятини, одамла...

DOC format, 111.0 KB. To download "ҳозирги ўзбек қиссачилигининг қирралари", click the Telegram button on the left.

Tags: ҳозирги ўзбек қиссачилигининг қ… DOC Free download Telegram