pedagogik fikr tarixi va maktab amaliyotida o’qituvchi mahorat masalalari

PPTX 59 стр. 31,8 МБ Бесплатная загрузка

59 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 31,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 59

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 59

2021 йил 4 март куни ёшлар билан ишлашга маъул бўлган мутахассислар учун pedagogik fikr tarixi va maktab amaliyotida o’qituvchi mahorat masalalari п.ф.н., доцент и.алиев reja; 2 1 xiv-xvi asrlarda tarbiya, maktab va pegagogik fikr taraqqiyoti 2 sohibqiron amir temur, muhammaad tarag’ay ulug’bek, zahiriddin muhammad bobur 3 4 5 jaloliddin davoniy 6 husayn void koshifiy abdurahmon jomiy alisher navoiy qariyb bir yarim asr davomida mo‘g‘ullar istibdodi ostida xonavayron bo‘lgan movarounnahr xalqi xiv asrning boshlariga kelib mo‘g‘ul istilochilarining zulmidan qutula boshladi. movarounnahrda kuchli davlat tuzishga bo‘lgan intilish g‘olib keldi. mo‘g‘ul istilochilariga qarshi buxoroda xalq mahmud torobiy boshchiligida qo‘zg‘oldi, samarqand va xurosonda esa sarbadorlar qo‘zg‘olonlari ro‘y berdi. natijada sarbadorlar uzoq muddat hatto hokimiyatni ham boshqarib turdilar. xiv asrning ikkinchi yarmida movarounnahrning feodal tarqoqligiga barham berildi, mamlakat mo‘g‘ul bosqinchilaridan tozalandi. xiv asrning oxiri va xv asrlarda markaziy osiyoda feodal munosabatlar yanada rivoj topa boshladi. sohibqiron temur va dastlabki temuriylar hukmronlik qilgan davr movarounnahr tarixida …

2 / 59

lindi va ularning boy tajribalari, ijodiy mahoratlaridan ilm-ma’rifat, madaniyat, qurilish jabhalarida keng foydalanildi. samarqand va hirotda madrasalar, kutubxona va rasadxona qurildi. tibbiyot ilmini o‘rganishga qiziqish yanada kuchaydi. riyoziyot, falakiyot, jo‘g‘rofiya, tarix, adabiyot, falsafa hamda tarbiyashunoslikka oid asarlar yaratildi. forobiy, ibn sino, beruniy, umar xayyom, sa’diy meroslarini, shuningdek, yunon-rim madaniyatini o‘rganishga havas kuchaydi. shuni ta’kidlash kerakki, temur va uning izdoshlarining, temuriylar davrida fan va madaniyat rivojlandi. ayniqsa, samarqand va hirot shaharlari madaniyat, ilm-ma’rifat markaziga aylandi. amir temur saltanatni bino qilish va uni mustahkamlash uchun juda katta xizmat qildi. ana shunday buyuk xizmatlaridan eng muhimi mamlakatda ta’lim tizimini rivojlantirish sohasiga qaratilganligi edi. chunki uning e’tiqodiga ko‘ra bilimdon va tadbirkor insongina mamlakatning rivojlanishiga hissa qo‘sha oladi. shuning uchun ham sohibqiron bilimli va ishbilarmon, tadbirkor kishilarni tarbiyalashga katta e’tibor beradi. bu borada ta’lim tizimining o‘ziga xos o‘rni bo‘lishi kerakligini anglagan holda maktab va madrasalar qurdiradi. saltanat poytaxti samarqand atrofida o‘n ikki bog‘ va qasr …

3 / 59

gan. lekin ularning barchasida qur’on, hadis, fiqh o‘rganilgan. shuningdek, madrasalarning ixtisosiga ko‘ra umumiy aqliy, umumiy askariy, umumiy ma’muriy fanlar ham o‘rgatilgani haqida ma’lumotlar bor. madrasalarda darslar arab, fors, turkiy (o‘zbek) tillarida olib borilgan. arab tili grammatikasini o‘rgatishga ko‘proq vaqt ajratilgan. shuning uchun sa’diy sheroziyning «guliston», «bustan», farididdin attorning «mantiq ut-tayr» kabi asarlari ham o‘qitilgan. har bir madrasaning vaqfnomasida talabalarga, mudarrislar va boshqa xodimlarni qabul qilish, o‘quv jarayonlarini yuritish qoidalari belgilangan. ulug‘bek zamoniga kelib esa matematika, astronomiya kabi fanlar ayniqsa rivoj topdi. tibbiyot, tarix, adabiyot va shu bilan birga diniy bilimlarning ham ravnaq topishiga katta e’tibor berildi. oliy maktab – madrasalar qurildi. buxoro, samarqand va g‘ijduvonda qurilgan uch madrasada fan taraqqiyoti uchun ilmiy markazlar shakllandi. amir temur ko‘rag‘on ibn amir tarag‘ay kesh (shahrisabz)ning xo‘jailg‘or (hozirgi paytda bu qishloq yakkabog‘ tumaniga qarashli) qishlog‘ida 1336 yilning 9 aprelida tavallud topgan. uning otasi amir tarag‘ay o‘ziga to‘q, badavlat kishi bo‘lgan. onasi tegina begim esa …

4 / 59

va axloq-odob normalarini belgilovchi risola deb ta’riflaydi. sohibqiron amir temur (1336—1405) haqiqatan ham, mazkur asarni turmush odobi, xulq-odob qoidalari tartib berilgan an’anaviy asarlar qatoriga qo‘ysak bo‘ladi. zero, tarixan ta’limiy-axloqiy asarlarning barchasida ham dastlab davlatni boshqarishga oid qarashlar, so‘ng axloq me’yorlari bayon etiladi. shunga ko‘ra, bu asardan ta’limiy-axloqiy asar sifatida foydalanish maqsadga muvofiqdir. amir temur bu asarida insonparvarlik, mehnatsevarlik, adolatlilik, vatanga sadoqat, jasorat, to‘g‘rilik, do‘stlik va hamkorlik, mehr va muruvvat ko‘rsatish, sabr-qanoat, yaxshilik kabi xislatlarni ulug‘laydi va xiyonat, bevafolik, sotqinlikni qoralaydi. hayotda «rosti-rusti» qoidasiiga rioya etgan amir temurning o‘zi naqshbandiylik tariqatidagi «dil ba yor, dast ba kor» tamoyiliga ko‘ra ish tutib, yusuf xos hojib, abu nasr forobiy, jaloliddin davoniy va boshqalar tomonidan targ‘ib etilgan hamda haqiqiy komil inson, adolatli hukmdor uchun zarur bo‘lgan quyidagi o‘n ikki qoidani o‘ziga yo‘riq qilib olganini ko‘ramiz: 1. har yerda va har vaqt islom dinini quvvatlash; 2. davlat va saltanatni boshqarishda o‘n ikki tabaqa, toifadagi kishilarga …

5 / 59

lish; 12. sipohiylarni hurmat etish va ularga g‘amxo‘rlik qilish. 1. alloh – u har narsaga qodir kuch. sidqidildan sig‘insang, istagan murodu maqsadingga yetkazadi. 2. tafakkur – fikrlash va mushohada qilish qobiliyati. 3. qilich – u yigitning yo‘ldoshi, el-yurt osoyishtaligini posboni, har qanday dushmanni mahv etish quroli. uning qudrati ila dinsizlarni dinga solmoq mumkin. 4. imon – u insonni barcha jonlilardan farqlantiruvchi xususiyatdir. imonli odam xiyonat qilmaydi, qarindosh-urug‘lari, el-u xalqning or-nomusini himoya qiladi, halollik va poklikni fazilat deb biladi. 5. kitob (bitik) – barcha bunyodkorlik, yaratish, aql-idrok va ilmdonlikning asosi. u hayotni o‘rgatuvchi murabbiydir." bu o‘n ikki qoidaga rioya qilishdan tashqari, amir temur o‘zining hayotiy tamoyillari haqida shunday degan: "men o‘z hayotim mobaynida besh narsaga qat’iy e’tiqod qo‘ydim va hamisha ularga amal qildim. ular quyidagilardir: 1394 yilning 22 martida eronning g‘arbidagi sultoniyya shahrida (bobosi sohibqiron amir temurning harbiy yurishi paytida) tavallud topdi. u shohruh mirzoning to‘ng‘ich o‘g‘li bo‘lib, unga muhammad tarag‘ay …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 59 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "pedagogik fikr tarixi va maktab amaliyotida o’qituvchi mahorat masalalari"

2021 йил 4 март куни ёшлар билан ишлашга маъул бўлган мутахассислар учун pedagogik fikr tarixi va maktab amaliyotida o’qituvchi mahorat masalalari п.ф.н., доцент и.алиев reja; 2 1 xiv-xvi asrlarda tarbiya, maktab va pegagogik fikr taraqqiyoti 2 sohibqiron amir temur, muhammaad tarag’ay ulug’bek, zahiriddin muhammad bobur 3 4 5 jaloliddin davoniy 6 husayn void koshifiy abdurahmon jomiy alisher navoiy qariyb bir yarim asr davomida mo‘g‘ullar istibdodi ostida xonavayron bo‘lgan movarounnahr xalqi xiv asrning boshlariga kelib mo‘g‘ul istilochilarining zulmidan qutula boshladi. movarounnahrda kuchli davlat tuzishga bo‘lgan intilish g‘olib keldi. mo‘g‘ul istilochilariga qarshi buxoroda xalq mahmud torobiy boshchiligida qo‘zg‘oldi, samarqand va xurosonda esa sarbadorlar qo‘zg‘olonlari ro‘y berdi....

Этот файл содержит 59 стр. в формате PPTX (31,8 МБ). Чтобы скачать "pedagogik fikr tarixi va maktab amaliyotida o’qituvchi mahorat masalalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: pedagogik fikr tarixi va maktab… PPTX 59 стр. Бесплатная загрузка Telegram