a. qodiriy

DOC 109,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1662585389.doc 1-маъруза абдулла қодирий режа: 1.а.қодирий мероси ва уни ўрганишнинг ахамияти. 2. а.қодирий xx аср ўзбек адабиётининг йирик намояндаларидан бири, 3. ўзбек насри тараққиётида, хусусан, янги ўзбек хажвий насри тараққиётида а.қодирийнинг хизматлари. 4. а.қодирий ўзбек реалистик романчилиги мактабининг асосчиси. 5. “ўтган кунлар” - биринчи ўзбек реалистик романи. романда каламга олинган ҳаёт муаммолари, хусусан она юрт бирлиги, мустакиллиги, равнаки масалалари кескин тарзда қўйилиши. 6. “меҳробдан чаён” романинг ўзига хослиги, унда феодал тўзуми чиркинлигининг фош этилиш. 7. “обид кетмон” асарининг 30-йиллар ўзбек насри ривожидаги ўрни. 8. а.қодирий ижодининг ўзбек адабиёти тарихида тутган ўрни. ўзбек адабиётининг шаклланиши ва ривожланишида улкан хисса кушган ва “ўзбек романнавслигининг отаси” деб ном чиқарган санъаткор а.қодирий (жулкунбой) 1894 йилнинг 10 апрелида тошкент шахрининг бешёгоч дахасида боғбон оиласида дунёга келади. отаси қодир бобо савдо ишлари билан, кейинчалик, кексайгач, боғбонлик билан шугулланган. а.қодирий ўз таржимаи холида шундай ёзади: “бошда бой оилада тугилишимми ёки камбагал оиладами, бунисини билмайман, аммо ёшим 7-8 …
2
б ишга киради. бу савдогар бой инсофли-адолатли зиёлиларни жуда хурмат килар эди. абдулла бойнинг хонадонида ва савдо дуконида яшаб жуда кўплаб ана шундай илгор фикрли зиёлилар билан танишади ва улардан савдо ишларини ўрганади. 1914 йили у бойнинг кизи рахбарой билан турмуш куриб, ундан икки угил, икки киз кўради, яъни нафиза, адиба, хабибулло, маъсудлар билан осуда ҳаёт кечиради. ёш ёзувчининг илк ижодий фаолияти хам шу даврга 1913-1914 йиларга тўғгри келади. у шу кезларда чиқиб тўрган “садои туркистон”, “самарканд”, “ойна” каби газета ва журналлар билан мунтазам танишиб бориб, ўзи хам кейинчалик уларга кичиқ-кичиқ хабар ва мақолалар ёзиб туради. (аслини олганда абдулла мазкур газета ва журналларни бойнинг карамогидан олиб укиб туради). а.қодирий хам кўпчилик ёзувчилар сингари илк ижодида шеъриятга қизиқади. унинг 1915 йилда “ойна” журналида эълон килинган “ахволимиз”, “миллатимга”, “туй” каби шеърларини бунга мисол қилиб келтириш мумкин. муаллифнинг мазкур шеърлари ва айникса, “жувонбоз” ҳикояси, “бахтсиз куёв” фожиаси , бевосита бехбудийнинг “падаркуш” фожиасига таклидан …
3
рий журнални ташкил этиш билан чегараланиб колмай, балки унга жон, кон хам кушади, яъни ўзининг 1923-1924 йилларда ёзган “тошпулат тажанг нима дейди”, “калвак махзумнинг хотира дафтаридан” туркумидаги сатирик ҳикоялари билан бир неча йиллар давомида жонлантириб, халқнинг севимли журналига айлантиради. а.қодирий журналистика сохасидаги малакасинин ошириш максадида 1924-1925 йиллар орасида москвадаги (валерий брюсов номидаги) олий журналистика институтига кириб укийди. шу тариқа ёзувчи 20 йиллар орасида “қодирий”, “жулкунбой”, “тошпулат”, “калвак махзум”, “думбул”, “авсар”, “шигай” каби тахаллусларда қизғин ва баракали ижод килади. а.қодирий йирик ҳикоянавис, ўткир фельетончи булиш билан бирга биринчи ўзбек романнависи сифатида хам шухрат козонган санъаткордир. адиб 1917-1918 йиллардан бошлаб “утган кунлар” романи учун материал тўплашга киришади. 1922 йилда биринчи ўзбек романининг дастлабки боблари “инкилоб” журналида чоп этилади. 1925 йилда “утган кунлар” алохида-алохида уч булим холида, сўнг 1926 йилда китоб бўлиб нашр этилади. орадан икки йилутиб 1928 йилда ёзувчининг иккинчи тарихий романи “меҳробдан чаён” романи нашр этилади. 1934 йилга келиб эса муаллифнинг …
4
оти таъсис этилади. 1991 йилда эса а.қодирийга а.навоий номидаги давлат мкофоти берилади. адиб бор-йуги 44 йил умр кўрган булса, шундан атиги 20 йилини қизғин ижодий фаолиятга бахшида этди. а.қодирийнинг ижоди. булгуси адибнинг илк ижоди 1913-1914 йиллардан бошланган бўлиб, дастлаб у шоир сифатида калам тебратади. унинг “ахволимиз”, “миллатимга”, “туй” (1914-1915) каби шеърлари “ойна” журналида босилиб чиқади. у ўз миллатини маърифатга чакиради, маърифпарвар шоир ва адиб сифатида майдонга чиқади. унинг “бахтсиз куёв” (1915) номли фожиаси, “жувонбоз” (1915), “улокда” (1916) каби ҳикояларида хам халқни саводли, билимли, маданиятли ва озод куриш истаги сезилиб туради. бу асарлар қодирийнинг бадиий ижоддаги дастлабки изланишлари бўлиб, улар уша даврнинг тараққийпарвар харакати жадидчилик гоялари билан сугорилган, жадид адабиёти таъсирида ёзилган эди. бу асарларда қодирий колок одатларни танкид остига олади, халқни ўзлигини англашга, янгиликка даъват этади. ўзувчининг “жувонбоз” асарида ўқишни ташлаб бўзук, шалток йулларга кириб кетган бойвачча отасининг мол-мулкини совуради, синдиради, ота-онани догда колдириб, охири жиноятга кул уради, камалади. “бахтсиз …
5
ҳикоячилигининг етук намунасидир. янги ўзбек прозаси ривожида қодирийнинг хизматлари каттадир. 1924 йили а.қодирий москвага бориб, журналистлар институтида тахсил олиб келгандан сўнг, “муштум” журналида штатсиз мухбир бўлиб ишлайди. унинг “тошпулат тажанг нима дейди?”, “калвак махзумнинг хотира дафтаридан” туркумидаги сатирик ҳикоялари ана шу журналда илк бор босила борди. бу ҳикояларда калвак махзум, тошпулат тажанг тимсоллари орқали воқеаликдаги ички зиддиятлар кескин фош этилади. 20-йилларнинг ўрталарида яратилган бу асарларда муаллиф энди ҳаётдаги, одамлар табиатидаги муайян салбий ҳодисаларни соф мафкўравий нуктаи назардан туриб, нукул бир ёклама коралаш, фош этиш йулидан бормай, характер ва ҳодисаларни холис туриб, мураккаблиги, зиддиятлари билан курсатишга жазм этади. “калвак махзумнинг хотира дафтаридан” асари 1923-1927 йиллар оралигида ёзилган. асар пешма-пеш “муштум” журналида эълон этилиб тўрган. қодирий бу асарида кўпдан бери хакикий ҳаёт билан алоқаси ўзилган, мадраса хурофоти билан говланган махалла имоми калвакнинг кулгули саргўзаштидан ҳикоя қилиб беради. асар бошида муаллиф махзумни кахр билан коралаш, масхаралашга тушади. реал хаёлидан ўзилиб қолган махзумнинг янгиликларни …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"a. qodiriy" haqida

1662585389.doc 1-маъруза абдулла қодирий режа: 1.а.қодирий мероси ва уни ўрганишнинг ахамияти. 2. а.қодирий xx аср ўзбек адабиётининг йирик намояндаларидан бири, 3. ўзбек насри тараққиётида, хусусан, янги ўзбек хажвий насри тараққиётида а.қодирийнинг хизматлари. 4. а.қодирий ўзбек реалистик романчилиги мактабининг асосчиси. 5. “ўтган кунлар” - биринчи ўзбек реалистик романи. романда каламга олинган ҳаёт муаммолари, хусусан она юрт бирлиги, мустакиллиги, равнаки масалалари кескин тарзда қўйилиши. 6. “меҳробдан чаён” романинг ўзига хослиги, унда феодал тўзуми чиркинлигининг фош этилиш. 7. “обид кетмон” асарининг 30-йиллар ўзбек насри ривожидаги ўрни. 8. а.қодирий ижодининг ўзбек адабиёти тарихида тутган ўрни. ўзбек адабиётининг шаклланиши ва ривожланишида улкан хисса кушган ва “ўзбек романна...

DOC format, 109,0 KB. "a. qodiriy"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: a. qodiriy DOC Bepul yuklash Telegram